This is a reproduction of a library book that was digitized by Google as part of an ongoing effort to preserve the information in books and make it universally accessible.

Google books

https://books.google.com

This is a reproduction of a library book that was digitized by Google as part of an ongoing effort to preserve the information in books and make it universally accessible.

Google books

https://books.google.com

dd. 450 ind SECUN o cde

NCC E 2 jn E

EN i

y

te DN n e.

E

-* -

a

* ut » ] á- : Mc 4 dy .1 To

».

Ta58j( D

SANCTI BONAVENTUR ZE

S$.R.E. EPISCOPI CARD. ALBANENSIS

OPERA OMNIA TOMUS VI. PARS II

S AN CTI

BONAVENTU R E

EX ORDINE MINORUM

S.R.E EPISCOPI CARD. ALBANENSIS EXIMII ECCLESIZ: DOCTORIS

OP ERA SIXTI V. PONT. MAX.

JUSSU DILIGENTISSIME EMENDAT A,

Et in hac nova Editione tres in Partes tributa; quarum una Certa ; altera Dubia; Suppofititia tertia complectitur.

TOMUS VL PARS IL

VENETIIS CIO. ID-.CC.LV.

Ex TvPoGRAPHIA JoAN. BAPTIST ALBRITII HiER. F.

SUPERIORUM TPERMIS3$U.

^

* H

Wu od

LE

pec

- ^^ 4j

uh

Bid

-

$*

Rom, 12

1 à *j : : e t; zT E m Ic EN ; ERAS D IY IDLZXAL- NS ] " j Teo c P) 4 - à i P : N / -l p? d N MT /j LEN - 2 qp d

S BONAVENTUR 4 S. R. E CARDINALIS EPISCOPI ALBANENSIS,

EPISTOLA CONTINENS, VIGINTI QUINQUE MEMORIALIA.

Yo 4c Epiflola quedam veluti regula , €& inflitutio eft. omnium $ qui veteri bomine exuto , meri muxdo , & Chriflo vivere per- cuphunt «At , me. boc ipfum defiderium , uegligentie , C. imcu- Ko Wo rie nofire tepiditate languefcat , vigintiquinque memorialia wb eculos ponit $. Bonaventura : ut in bir qua fugienda, queve [equenda Knt , omni intimo mentis affedu [peculantes , tamdiu in eorumdem exer- citatione verfemur , ut prefante Deo » Virtutibus € gratiis crefcamus , quou[que Derfedlum veniat deffderium collium ettrnorum .

PROLOGU S. & perbiam fupblici humilitate vicifti : | intantum , ut.ipfe jam promitterem NChriifto fuo diledo . E. Bonavea.. t ibus :

quod optabas , quamvis magis di- tura de Balneo regio .confrater gnum foret, hzc mea te quidem I otinere ; quam me tibi hujufmodi deftinare. Quia tamen inflantia tuz devotionis me compellit ftultum fie- ri in parte ifla , ficut potero quali. tercumque experiar, quod hortaris ; nOn tamen tibi alia Ípecialia Ícribens , nifi ea quz rudia, & fimplicia mihi Ipfi colligere proponebam , ex qui- bus jam plurima bene nofti . Sed in- terim , alloquens dilectionem tuam chariffime , cum nullus, ficut expe-

A I1en-

ejus in Domino . Qualicumque , ho- mine veteri jam exuto , Chriflo vi- vere , & mori mundo . Quoniam di- lete mi frater in. Domino adhuc Tue in przfentia tibi pofito mihi in. flantiffime füpplicai : ut te in po.

cum aliquibus litteris exhortatio.

DiS vitarem , novi frater ; quod hzc

dicens , ardentes prunas congeris fü.

Pér caput meum . Verumtamen af-

tectaofe inflando , duritia: mez fu. $. Box. Tom. VI. P. 1I.

Jfa. 581

P | Memorialia. xientia certa docet , perfecte DeoA morti. Inardefce , queío , o anima

fervire poflit, nifi diffolvere omnino fe procuret a mundo : oportet fi fe- qui volumus Dominum Salvatorem , voci nos propheticz obedire , ut íci-

licet peccatorum colligationibus dif-

:Thm.25

Philip, 4

Mailt, 11

Jbidem.

Heb. 4

felutis diffolvamus faíciculos depri- mentes : quatenus a terrenis actibus diffoluti fequamur liberis greffibus Re- demptorem , quia juxta Apoftoli te- füiinonium : Nemo militans.Deo de. bet fe negotiis fzcularibus implicare.

Numquam ergo de aliqua re creata ,

nifi in quantum noftrum excitet di. vini amoris, & dilectionis affectum, cor .noftrum eífe folicitum permit- tamus : quia multiplex rerum laben- tium varietas plus debito. ruminata

mea , pinguefce amore, dulcefce fa- pore : nemo te prohibeat intrare ,

tenere, guftare. Quid amplias quz- .

rimus , quid ultra expectamus, quid defideramus in hac vita ? Habemus in Chrifto omnia bona. Sed heu o infania noftra mirabilis ! O infirmi. tas miferabilis! O vefania deteftabi- lis! Nam vocamur ad requiem : & fequimur laborem. Invitamur ad fo. latium : & quzrimus dolorem . Pro- mittitur gaudium ; & appetimus moe. rorem . Mirabilis prorfus infirmitas , miferaque perverfitas . Jam omnes infenfibiles facti fumus , & quafi de- teriores fimulacris, habentes oculos , é& non vjdentes, aures, & non au«

non folum animum diftrahendo , p dientes , rationem & non difcernentes,

pacatf mentis gratam interrumpit quietem : verum etiam in animo gi- nendo phantafias , turbulentz quafe ationis moleftia importune impellit eamdem . Sed potius affectionis om.

nium terrenorum farcina onerofa de. -

pofita , abfque retardationis gravedi- ne curramus ad illum , qui nos fa- lubriter invitat : in quoeft animarum opulenta refectio , &. pax fumma quz exuperat omnem fenfum. Ve- nite ad me, inquit , omnes qui la- boratis & onerati eítis & ego refr- ciam vos. O domine quo indiges ? quare vocas ? quid tibi commune no- bifcum ! O vere pietatis vox. Veni- te ad mc , inquit , & ego reficiam

vos. O Dei notlri dignatio admira-c

bilis ? O charitas ineffabilis . Quis enim aliquando fecit talia ? quis un- quam audivit, quiíve confpexit fimi. lia? Ecce invitat inimicos, hortatur reos , allicit ingratos, Venite , 1n- quit , ad me omnes. Et difcite a

me. Tollite jugum meum fuper vos,

uiem animabus ve-

& invenietis r ulcia , verba deifr-

firis . O verba

ca , & penetrabiliora omni gladio.

ancipiti , incima przcordiorum evi- Ícerantia, nimiaque repleta dulcedi- ne ufque ad divifionem animz per. tingentia. Expergifcere nunc, oani- ma Chriftiana , ad tantz benignita- tis amorem , dulcedinis tantz íapo- rem , & tantz fíuavitatis odorem. Certe, qui ifta non fentit, inSrmus eft , alienatus eft,

amarum dulce, & dulce amarum po- nentes. O Deus unde nobis tantz perverfitatis correctio ? unde .nobis tantz offenfionis fatisfaCtio .. Certe nihil tale invenitur in nobis , ni(i tuo munere tribuatur . 'T'u enim fo- lus potes nos corrigere , tu folus pro noflris delictis íatisfacere , qui folus nofti figmentum noflrum , falus & redemptio noftra, qui folum illis hec facis , qui fe miferos con-

fpicientes in imis, a te folum rele-:

vari confidunt . Levemus ergo ad Deum mentis noftrz oculos in dire- &o, & videamus, ubi nunc proftra- ti fumus. Quoniam qui proprium fuum cafüm ignorat, furgere minus curat. Cognofcentes vero clamemus in fortitudine ad Deum de profun- dis , ut nobis adiutricem porrigat mifericordiz fue manum , quz ab- breviari numquam poterit ad falvan- dum . Non quzfo confidentiam amit- tamus , magnam remunerationem habentem . Adeamus thronum gratie ejus cum fiducia , fructum noltrz fi-

dei reportantes , falutem fcilicet ani--

marum noftrarum. Nulla nobts in. fit cunctatio. Jam enim vita nos vo- cat , falus expectat , tribulatio com- pellit intrare . Cue ergo facimus ; quid pigritamus ? quid moras con. trahimus ? Feftinemus ingredi in il- lam requiem jucunditatis zternz , ubi funt magna &inífcrutibilia: quo- rum non eít numerus . Afcendat

jm proximat quazío Hierufalem cor noftrum : fufpi-

re--

P/a!. 115

Ife» 5.

Jfa. 59

P6. 4

JBéidem e.

n ill

T/al, n8.

Gal. 3

tempore. Sed

"vire ,

Vigintiquinq ue Memorialia .

j

remus ad patriam noflram : tendamus Arens te in libertatem filiorum Dei , jamque in. viam fiosi hominis incee--

furfum ad matrem noftram. Introea- mus in potentiam Domini , & in- rueamur noftrum regem in ea re. gnantem , & liquefcant in mifera- tionibus ejus corda noftra. Agamus illi gratias toto corde, qui defectum nofirz ingratitudinis non confide- rans , fuz non abflulit a nobis mí- fericordiz pietatem: defiderium no- bis tribuens ipíius viam currere man. datorum , quam fine defiderio nullus currere poteft . Quod quidem munus non eftvilipendendum , fed gratia re- putandum : cum hoc prophetarum ile eximius fe aflerat concupifle , qui ait : Concupivit anima mea de- fiderare juftificationes tuas in omni

derium aliquando nimia tepiditate noflrz incuriz, & negligentiz laffe- fcit : cogitavi quxdam incitationis hujus memorialia annotare , in qui. bus fugienda pateant, & fequenda:que quidem cum affectu affeQuofe fpecu- lantes priftino vigore refümpto tam diu infatigabiliter virtutibus, & gratiis charitate divina crefcamus , quoad ufque perfectum veniat defiderium colum zternorum. Ponantur au- tem memorialium predictorum prius quzdam generalia: poftmodum fpe- cialibus fubfequentibus.

Memorialia generalia .

SU ergo hzc quzdam virtutes probatz in juvenibus & fcalz fa- lutis: per quas fine dubio ad perfe- €ionem virtutum , & culmen glo. riz poflunt afcendere fideliter exer- citati per eas , videlicet fancta vere- cundia in cunftis rebus, & actibus fuis, tarditas loquendi , promptitudo obediendi , frequentatio orationis , fu- ere otium , & diffolutiones , pure frequenter confiteri , libenter fer«

& infructuofum confortium devitare. Hz namque funt Marga- ritz fulgentes, quz poffefforem fuum

Deo, & Angelis faciupt gratiofum.

Dum autem ei placuerit , qui te fe- gregavic ex utero matris tuz , voca- vitque per gratiam fuam , ut in te revelet 1maginem filii fui, de mife-

"Tabili fereitute. ZEgyptiaca -transfe.

quia hoc ipfum defi. p

peris pedem ponere , quz inter ti. morem & amorem humilitatis eft femita conftituta: tunc per eamdem humilitatis viam ad eminentiora cong. fcendens , poteris te in altioribus exercere , ex quibus certa memoria- lia fübfcribuntur. —-— :

De concupi[centis tortificandis .

Primum ergo oportet ante omnia te cupiente veftigia fequi Salvatoris , ut fpem tuam «totam fixam in Do- mino habeas , de omnibus hujus mundi confíolationibus penitus def- perans. 2

De vitily extirpandhr.

Secundum eft, ut ab omnibus vi- tiis , & concupifcentiis malis, in quantum fuftinet humana conditio , teipfum ftudeas penitus emundare , ut ferimento veteri totius malitie & nequitiz expurgato, ambules in no. vitate vitz poft Chriftum: quia nifi prius hüjufmodi catenas iniquitatis confregeris , anima tua, in tenebris spgregata ; ad caleftia non poterit elevari. |

De colligationibus ve[ecandis .

Tertium eft , ut a te ipfo diffol. vas omnem colligationem extripí& cam , ut fana, & pura mente poflis Deo colligari.

De tribulationibus cum patientia *Xolerandis .. —

"Quartum eft , ut amorffaltiffimi & fponfi tui Chrifti , omnes mundi hujus perfecutiones zquanimiter fe. Fas , imo [fi poffibile eft pro voto fufcipiens , folum in Chrifti paffio- nibus delectreris: renuenfque omnem temporalem letitjam , in ipfis tri» bulationibus hilarefcas , omnes re* putans tibi effe ad purgationem pec* caminum , & lucrum anume tu£ preparatas. i 2d

A a U;

; Cer. g

4 Memorialia.

. A , Ut de nulla re comquerarhi Pox De pace anime , € quemodo EC TRENT 27. 0 B&ubttur.. 0 us Quintum , ut cum creatorem . — | - tuum & omnium , te féntias offen- Nonum , ut nihil eorum tangas ,

diffe; rationem tibi fieri non pofcas qus te Ípirituali utilitate non tan-

ab aliqua creatura. "T gunt , Loc eft de nulla re cures , x MEE" | vel implices te in aliquo exterius De paupertate. [siipfus . vel interius quoquo modo ; ubi non

| invenis animz tua lucrum , nec. in Sextum , tt babeas defpectui te- hujufmodi te ab aliquo implicari metipfum , cupiens ab omnibus def: permmatas. j E n picti , zelanfque facratiffüumam pau, . NE pertatem., in omnibus quz ad tefpe- . — — De cuflodia fen[uum - étant. Afperitatem , utilitatem , & | | ; :parcitatemi habeas, quantum potes, |, Decimum , ut vifuüi , atque omni. Bon tamen in aliis requiras , fed bus fenfibus corporis omnimodam cu. potius letüs ; & gaudens de qmni ftodiam ponas ita , ut nihil. prorfus confolatione fraterna , eis ficut opor- p velis videre, vel audire , aut tange. tet obfequendo, & miniflrando affi- re, nifi utilia animz tuz . Linguam flas , omnis confolationis eos repu- etiam diligenüaffime , reftringas , ut tans effe dignos , nif , quod abüt , nihil loquaris nifi interrogatus. , vel ita tibi in aliquo pateret divina of. neceffitate vel utilitate evidenti.coa. fenfa , quod oinni excufatione care. cus, & tunc cum reverentia animi , ret ; de qua compatiendo, &timen- timoris dulcedine , breviter & íuh. do ex intimo corde doleas , quan- miffe fi potes, femper devitans pro. tum potes. e 2 .. Jxitatem verborum , eorum occafiQ. nes juxta pofle przfcindens.-

ides é.4.05, cr

De honeribus fugiendis. E MEN De [oluudime €& vigiliis X. . Septimum eft , ut omni tempore . | | | in timore flans blanditias hujus fx. Undecimum, ut gratam fanctam. culi, honores, glorias, vel favores, que folitudinem deíüiderans , omni aurafque vánz gloriz quafi mortife. tempore operationem vigiliarum ha. ras peftes omnino fugias toto pofle, beas preuofam , in ipfis femper of. flanfque continuo. in teipfo , omni ferens Deo orationes tuas cum qt. .hora habeas te fufpectum , quia fig tcntione verborum, devationis fegvo. tuiipfius victoriam fueris affecutus , ^ te, & humilitate profunda

nullus hoftis interius , vel exterius B CRM

tibi nocebit. | | De divizo offcio.

De bumilitate: sera . . Duodecim, ut cum debes divinum officium celebrare , ita factus in teip- Octavum eft, ut amoreillius ,,qui fo quietus oblivifcaris omnium. ter. eum fit Dominus omnium caeleftium, zenorum , quatenus £xa mente ca. eerref?rium , & infernorum, prono- |]leflibus infiflens. myfleriis ,, cum tan. bis affumpíit viliffimam fervi fos- ta illud devotione , reverentia, gau. mam, in ea fübiiciens fe vcluntarie dio , ac timore perfolvas , quafi 1n. hominum poteftlati , umiliando.teip- ter Angelorum agmina conftiturus ; fui, omnem hominem reputestuum — divino confpectui laudes prafentiab. aab , «€ te Boird E ter offeras cum eifdem. | vum otnnium , & in omnibus cir. | ca, homigem te reputes ficut fer- «494 [wper ommia iod tons vum. Sic enim tranquillitatem & lone Virginem: glerio[am . Pacem cum omnibus perpetuam ob. — "Tertium. decimum ,. ut gloriofam unens , fcandalum penius ignorabis .— Reginam Domini. noftri matrem, be. t UU nC€dle

o pst UT pe———.-—p-——- — 7

-—A———MÀ o — - -

Vigintiquinque Memorialia, $ . nédictam in. fummo babeas omniA mes divinz voluntati. Omnia te z-

; tempore venerationis affectu , & in eunctis ad eam necefífitatibus , peri. - culis, & preffuris , tamquam ad re-

fugium tutiflimum , te convertas ; . jphus tutela preíidium flagitando,

eamque in tuam füfcipiens advoca- tam , devotifime ac fecure tuam ei caufam committas , quia .mater eft Fvuifericordiz , quotidie fludens ei Ípecialem «& tiogularem reverentiam exhibere. Et , ut tua devotio fit ei accepta, & reverentia grata, iplius puritatem & munditiam omni virtu. te , mente , & corpore , illibate in te ipfo fervando , toto conatu nitaris humilitate & manfuüetudine ejus ve- fligia imitari .

Quomodo fugienda funt. con[ortia mulierum .

Quartumdecimum , ut ubicumque mulieres , & virgines , & juvenes quofcumque , prater uecelitalrs , vel 3Tanifeftz utilitatis caufam , devites . Et unum ubicumque fueris elige ti- bi patrem , viram quidem fandtüm difcretum , & pium , doctum potius experientia operis , quam fublimita- te fermonis , qui te verbis, & exem- plis efficacibus & probatis , ad divi. num amorem inftruat & inflammet: ad quem in cunctis neceffitatibus tuis poffis habere recurfum , & ípiritua- le folamen.

De fuga acedie & triflitie.

Quintumdecimum, ut omnem frr- iditatem acediz & triflitiz , 1n qua atet via confufionis , quz ducit ad

mortem a te ipío fummo ftudio de- pellens, interius exteriu(que ferenus femper & tranquillus exiítas . Nulli ullo modo contradicas , vel refiftas in aliquo, fed potius omni modo , per omnia omnibus acquiefcas , dum-

modo divinz laudi , vel faluti ani-

mz non obfiftat.

Quod de omnibus babeas bonum exe mplum r

Sextumdecimum , ut omnes affe-

iones tuas ac voluntates , confor-

5. Bon. Tom. VI, P.L.

dificent, neque te dezdificet aliquid in hoc mundo, puritatis & innocen. tiz gratia divini tibi muneris elar- giz. Nec aliorum plus debito defe.

. €tibus perturbatus , iniquitati adden- , do iniquitatem , alienis fordibus pol-

luaris ; ne dum cupis alios de pela- £o liberare , deterius ipfe corruas in

profundum . Potius igitur ,. omnia

quipus non potes fine detrimento prodeffe , operiens charitate beni- gna , illi fummz fapientiz derelin- quas , quz novit bona de malis eli- cere quibufcumque , ficque in bonis operibus pariter atque malis, fpiri«

.tualem , Domino concedente , pote-

B

ris reperire profectum « De cuflodia. cordis .

Decimumfeptimum , ut cor tuum fervans omni cuftodia , folifque fpi- ritualibus exercitiis deditum ,; nulle ibi. rerum vifibllium | imprimantur concupifcentiz , ut creaturis Omni- bus alienum , libere poffit vacare omnium creatori. a

De charitate «d proximos. —

Decimumoctavum , ut imaginem ac fimilitudinem majeflatis. diviaz confiderans in cunctis hominibus 2s emnes diligas intimz charitatis alie £lu , omniumque & maxime infit. morum & quorumcumque indigens tium curam geras , dummodo circa fpiritualia tibi non fiat nocíva di- ftratio ; ficuc bona mater diligit , atque curat unicum filium przdi- lectum.

De vrationibus cum operibus faudiis .

Decimumnonum, ut continue men, tem tuam Xa habeas ordinatam cum Deo , quod omne opus tuum atque Exercitium tam mentis, quam Cor[- poris fit oratio , omniaque fervitia maxime humiliora cum tanto facias charitatis fervore, ac fi ea Chrifto cor- poraliter exhiberes . Quod certe debes, xX& potes veraciter cogitare quoniam ipfe dixit in Evangelio : Quodu minimis meis feci js , mihi feciflis ,

3

ni ex Mas. ig

6 Memorialia . Acreatorem intendas ; ut quafi omnium

De obedientia fandia . | inferrorum oblitus , quidquid agas

| ubicumque fteteris , «& quibufcum- Vigefimum , ut honorem & reve- que negotiis impliceris , die ac no- tentiam Omnibus tam debitamquam &e & omni momento & hora , Deum devotam fanctiffime obedientiz nor. femper habeas in memoria credens mam , non folum magnis, verum & cogitans te effe veriffime coram «tiam minimis , quafi pupillam flu- eo, (& ipfum cogitans undique te deas femper fervare illefam , obe- afpicere . Hzc autem cogita. cum diens quidem non folum majoribus, magna reverentia , ac timore pariter ut prelatis , verum etiam minoribus & amore , & cum magna difícretio- omnibus te fubiiciensquibufcumque, |. ne ; nunc ante pedes immeníz ms ábnegando teipfum pro Chrifto. In jeftatis ejus proftratus corde amarif. bonis & indifferentibus femper alte- íimo, peccatorum veniam poftulan- rius (ltudeas facete voluntatem , in do'; nunc facraciffimze paffionis filii nullo przbens te alicui onerofum , Dei gladie compatfionis coram ejus fed .potius in charitate Chriftidiligens cruce vulneratus cum eo , lacrymo. univerfos, teipfum communiter om- fus, & flebilis apparendo; nunc tà- nibus gratum reddens. Affabilitates, p tius vitz illius decurfum , obliquita- amicitias & familiaritates fugias fin- ti tuz velut rectitudinis lineam pre- gulares. Summopere caveas , neun- ponendo: nunc inenarrabilia, & im- quam verbo, vel geftu , alicujus ran- menía Dei beneficia mente pertra. coris, odii, clamoris, injuriz , tur- tans , gratiarum actionibus infiften- bactionis, murmurationis , detractio. do : nunc ftimulis ipfius amoris at- nis , fcandali , & adulationis , & — dentiffrime punctus , ipfum in crez- quorumcumque fimilium , aliqua ra- turis omnibus intuendo : nunc po- tione vel modo , per te vel alium, tentiam, nunc fapientiam , nunc boni. €eaufa vel occafio fias . tatem & clementiam ejus attendens, eum devotiffime in cunctis operibus

Quod con[olationes , €& tribulationes — fuis collaudando: nunc defiderio ps. — occulte teneas «. tris ccleftis attractus , ad iplum ge-

| mebundis fufpiriis anhelando? nune Vigefimumprimum , ut virtutes circa nos vifcera inzítimabilis cha- vel gratias fpirituales quas in te , ritatis ejus afpiciens , lztabunda qua- vel per te divina mifericordia opera- dam exceffiva admiratione, corde ac ri dignatur tribulationes & prelia , animo, in ipfo deficiendo : nunc te virtutifque propofitum , vel fimilia , c Przcipitem , nunc te fugientem , ab omnibus abícondere ftudeas quan- ^ nunc te ruentem ,: nunc Deum te tum potes: his tamen exceptis, quz timentem , fublevantem , retinen- proprio facerdoti in propria debent tem, & attrahentem , nunc Deum accufatione detegi , nifi forte alicui te ingratum per omnia concernem tuo fpeciali ac probato amico ea fpi- tem confiderans , ineffabilibus divinz ritualis utilitatis gratia revelares , — mifericordim viíceribus tibi patefa« cujus confilium vel docttinam in bu- «tis, nimio in eo charitatis ardore juímodi credas tibi poffe valere. Soli- te conferens , totum te fletibus re- -citus femper fis furari tempus ubique, folvendo * nunc vero voccultiffima , .ut poffis folitz orationi , & meditatio: profundiffima , & fumme arcana ni- . ni fanctz vácare, ut fedendo folita- miumque ftupenda judicia juftitiz rius elevatus fis defiderio ad füperna. -ejus diligenter attendens , eum in ] omnibus fidelis , & conftans cum ^ Quod Deum femper &' ubique ba. fummo amore , ingenti quoque tie E beas in memorin. more ac tremore , dilcretus , fup. 20 plex, & humilis venerando , prz om- . Wigefimumfecundum , ut folutus nibus autemcontinuam & vivam me- Ab omuibus creaturis , tanto mentis moriam ipfius facratifhmz paífioms conatu defideriique fervore circa tuum — in animo & corde tuo ferens.

^£

De

— oo ou ERE. aMRREHRER. auores again m pue dil, -

a8 Gor t1

Píal. n6

Vipgintiquinque. Memorialia ; Atum ad duplicem ejus partem , men-

De [olicita cuffodia [uiipfius.

. Vigefimumtertium , ut fuper cu- ftodia tua. vigilans , omnt tempore ab antiqui hottis fraudibus , qui fx- pe fe in Angelum lucis transfigurans ; omni tempore & in omni vija homi- Bi laqueum tendic & retia , ut ani- snas noftras valeat captivare , folici- tudine te cautiflima tuearis, venane tium laqueos fugiens ficut paffer , tantzque puritatis humilitate fancta in oculis tuis fias , ut ne fubriliffi-

.ma ejus retia te valeant continere ,

& quibus fane tunc poteris liberari ileífus, cum effectus fueris lfrael , continue mentalibus oculis videns

Deum : Quia non dormitabit ; . ne* p

que dormiet ejus cuftos .

De pura confeffione peccatorum -

7

talem Íícilicet & vocalem : deinde defectus in obfervatione juftitiz quoad proximum: poft ,commiffiones ,quas egifti ex mala cuftodia fenfuum , & fenfibus adiacentium affectionum & cogitationum . Hanc autem confef. lionem femper debet contritio & fa- tisfactio comitari , ut doleas videli, cet de omnibus offenfis, non folum de magnis , fed etiam de modicis . & dolendo caweas iterare culpam. Semper ftudens caufas, & occafrones peccati praícindere , quantumcum- que per amorem videantur tibi con- junctz : quia tunc juxta Salvatoris fententiam, eruendus eft oculus fcan- dalizans , id eít occafiones peccati vitande , quz quidem apparent no. bis delectabiles nimium , etiam fi multum nobis. difpliceant earum ef- fectus. Unde fortriffimum elt in hac pugna bellum. Et ideo, oportet fe

Mar. 9

Ad obíer-

- Vigefimumquartum , ut tenens in- cundum Dei preceptum effe czCutn , variam

defeflum inílituti. fancti. rigorem ,

facris ardoribus celeítium defiderio-

rum fuüccenfus , mentis & corporis munditiz pulchritudinem , innocens tiz puritatem , conícientizque te- neritudinem coníervans , cura dili- gentiffima .caveas , ne umquam te. pendo in aliquo refipifcas . Ad quod quidem diligentius & purius confer. vyandum , quotidiana difcuífione. fep- ties. in die examines vitam tuam , femper ante vel immediate . poft

. quamlibet horam canonicam , confi-

derans , & diícutiens attentiffime ; qualiter de hora in horam ambula- veris digne coram Deo fine macula in juflitiz femita . Et quia nemo eít, qui fic difciplinam & juftitiam obfervet , ut nihi) penitus negligat, vel omittat ; ideo neceffarium eft, ut ad penitentiz lavacrum recur- rens cum dolore & gemitu fzpiffime tuz accufationi infiftas. In qua qur dem accufatione feu confeffione, .1n-

furdum , & mutum, & infenfibilem $d omnia , in. quibus non invenit

anima lucrum. Ut autem divino- 2

yum praeceptorum , ejufque diícipli- ns celeítis obfervantiam in. fupra- dictis & caeteris aliis folicitius inten. das , ac ferventius accendaris , ftu- deas hzc quinque femel ad minus inter diem & noctem , affectuofe & morofe omni tempore fincera mente tractare , quam fcilicet fic brevis vi, ta nofira, quam lubrica via, quam mors incérta , quz przmia .Juftis , quz COPIA parantur injuflis , ut non fit fervitium fine timore , nec gaudium fine tremore.

Quales. effe debemus. in meflra. veputa-

tiene quamvis perfecii

Vigefimumquintum & ultimum , ut cum divina gratia largiente. om- nia benefeceris , te fervum inutilem

& peccatorem recognofcens , omni

mandato- rum Dei ulnque requenter fincera mente tra. &Ganda, 4

egre veraciter , & pure,fineomni beneficio Dei reputes te indignum , Lv. 1? ve

amine excufationis , vel occulta- tionis, feu palliationis, per ordinem omnes tuos retexendo defectus , fa- cerdoti proprio tamquam Deo debes intimare, narrando prius omiffiones , quas in lis , quz funt ad Deum fe- cifli , & maxime in oratione quan-

femper robuftiffimam fidem tenens , repletus charitate divina , fiducia magna fperans, ab ipío mifericordif- fimo Patre mifericordiz tibi vifcera

aperiri ; ut dum in foffam profundz

humilitatis firmiffima jeceris fidei fundamenta , erexerifque lucidiffimo A4 TA

Prev. 8

$. Memorialia. parietes continue ac fervide charr Ati , fecumque potieris gloria in fu-

tatis , decoratos omnium virtutum picturis ,. tectumque defideratz fpei beatiffimze pofueris gloriofum , tan. dem omnibus ordinate difpofitis ; fummus ille cceleftis inhabitator dul- cifque hofpes fidelium animarum , cujus delitiz funt effe. cum filiis ho» minum , tamdiu tecum dignetur in- habitare per gratiam in prafenti fx. culo vel exilio , quoufque poft ter- minum vitz hujus ; in celeftis bea- titudinis patria gloriofa flola perpe- tuz immortalitaus indutus , clarita. tem vultus ejus cum omnibus fan. étis cernere merearis in jubilo , ubi erit fumma falicitas, & eterna bea. titudo , finis & complementum om, nium defideriorum noflrorum .

Contlufo cpifole bujus '

Hoc verumtamen .adhuc fcias ,

. €hariffime frater , indubitanter , quod

nifi perfecte abnegaveris temetipfum ,

fequi nan poteris veftigia Salvatoris:

& fine folicitudine continua. & labo- re , ejus gratiam. adifpici nequibis , & ni(i aíffidue propulfaveris portas ejus ; ingredi non poteris ad pacem gentis , & nifi te inflanter in timo. re Dei tenueris , cito domus tua eorruet in profubpdum. Et íi fideli- ter, & confílanter te tenueris , & exercitatus fueris in predictis , fpero in mifericordia Salvatoris , quod te gratia fua dignum faciet in przfen-

turo. Quod pfe cibi concedat , qui eft trinus & unus in fzcula fzculo- rum benedictus, Amen. Hzc autem chariflime non ideo tibi fcripfi , quia te crederem talibus indigere , fed quia ante collegeram pro meipfo , cernenfque mez inconflantix proni- tatem, feu conftantiz parvitatem co. gitavi , ea tibi. tamquam coadiutori fideli communicare , ut quod mea pufillanimitate negligentiaque tem. poris omittitur ; tua magnanimita- te, fervorifque folicitudine reftaure. tur, maxime cum te concordem quafi omnibus votis meis, in hujuf- modi fimplicioribus plurimum dele- étari cognofcam . Quapropter charif:

B ime in Chriflo , hzc ea rogo cha-

ritate fuícipias , qua illa tibi me fcio affectione miliffe , ut videlicet his omnibus fupradictis , quorum quidem difciplina non videtur effe gaudii fed maroris , ita per cceleftium ftudio- rum exercitia fludeas te mancipare ,. ut pacatiffimum juftitiz fructum af: ferant in futuro , & expectationis eu cnc memoria , etiam in prz- enti anima tua guftu devotionis , adipe , & pinguedine repleatur in

Chrifto Jefu Domino noftro , cui me. aridum & verbofüm potius , quam

devotum , devotis tuis orationibus commendabis. Cui eft. honor , .& loria , decus , & imperium per in- nita fzcula fzculorum, Amen... .

—— 0 -——— om

— — -— — 7 UP EP -—RA 7

$

s cCARGUMENTUM 4 EXPOSITIONIS S; BONAVENTU R JE S.R.ECGCARDINALIS. | EPISCOPI ALBANENSIS. IN EVANGELIUM B. JOANNIS.

ONSTAT fere inter omnes. antiquitatis Ecclefaflice uíu peritos , in Evangelium $. Joannis, eximium Ecclefie Doclorem $erapbicum Bo- naventuram , virum in primis vite (andiimonia , dodrinegue laude clarifimum , luculenter [eripfiffe commentaria , eaque diflribui(fe in. po«

- flillas & collationes . Que commentaria a multis , ii[que. eraviffmis bominibus ac [ummis viris jam pridem diu defiderata , ac val, dii conquifta , cum nu[quam antea imventa effent , nondum in con[pehum , in lucemque omnium prodierunt . Nuper autem $. D. N.. Sixtus Quintus , cujus in omnem | Reipubli- cie Chrifliame bene gerenda occafonem , masime intenta efl .folicitudo ,| cum tg- pograpbiam Vaticanam (apientiffime , ut cetera feet , inflituerit atque. inffruxe- rit ad inflauranda potiffimum [andiorum Patrum monimenta : eju(dem (andi do- doris Bonaventure , cujus € [fandlitatem precipue veneratur , € dodlrinam eximie colit: opera quecumque uíquam extarent , omnia conquiri voluit , impen- feque. curavit , e« invema € accurate recognita , vecliffime ex[crib) , atque emen. darà ad cju[dem preclare Hluflri[gue editionis Vaticane ufum . Cum igitur. co- genitum. baberet. atque. exploratum , ipfius [andià Bonaventure expofitionem , quam

]le in Evangelium 5$. Joannis tam. fiudiofe clucubraverat , integram .a(fervavi Colonie Ubiorum in Cowventu (andi Franci[ci , qui efl ordinis Minorum , per. Htteras Ocfavio Mirto, Epifcopo , Cajacenf , in Germania inferiori . Nuntio Apo. ffolico ,' id negotii dedit , nt eam. quamprimum redie de[cribendam curaret .. Ra-. mamque diligenter mitteret . In. Pontificis mandatum. executus , expofitionis illius exemplum , vedle eleganterque ex[criptum ad urbem mifit, cum litteris bujuke zeflimonii In calce liberi. manu notaril propria ad[criptà , quod poflferitati typis prodendum cen(uimus ad perpetuum illius teflificationis monimentum .

Hic liber , qu) inferibitur Poflilla $. Bonaventure fuper Joannem ,man- dante $. D. N. SIXTO Papa V. curante oclavio Mirto Epifcopo Caja- cenfí , ad. inferiorem Germaniam Nuntio "Apoflolico , defcriptus fuit. ex veteri exemplari. manufcripto , repertoque, Colonie in — Bibliotbeca Conven- 1u5 Parrum ex ordiue Minorum , ad. fandi Francifci , ubi edbuc fideliter fervatur , & eum illo collatus fuit atque concordat . Cujus vei boc. atte- flationis inffrumento fidem facio ege Jacobus Peranus | Imperiali €& Apo- flolica audloritatibus Notarius ,— inflante ip[o Odavio Nuntio Apoflclico. Datum Ubierum Colonie X. Kalendas Aprilis MD. LXXXVIII. Prefen- Jibus ibidem Rewerendis dominis Luca a Tongberen ; €& Leonardo Paliuc- ca presbyteris re(pediive Duventrienfs, €& Calatine diecefis teflibus ad premiffa vocatis. Jacobus Peranus , Clericus Leodienfis Imperiali &

Apoftolica auctoritatibus Notarius; qui fupra. | In

19 Argumentum.

In b«c expofitlene $. Bonaventura. non longas illas enarratlonesr , que delecta- tionis cau[a e Rbetorum. [cbolis emanuntes,, Pofculis afper[ct- fum : con[feclatus eft, ut plerique ali) fecerunt , qui vetus. [cbolafficum dicendi genus adhibuerunt , "fed novo [cbolaflico [cribendi genere , quod tun. primum là ejus ctas introduxerat , ufus , diffribute ac diflindle, breviter , dilucideque. Evangelium explicat, prova- tiomge tantum intelligentie litteralis €& [piritualis , omiffs. omnibus queftionibus €& di(putationibus longe petitis. Verum ft quando- locus difficilis & obf[curus. in- cidit , tum tbeologicis argumentis , tum aliis f(cripturee locis illuffrare- brevi con- Iendit , ita ut. poflille modum non excedat , cujus potiffimum. ratio: pofita efl. in feripture locis breviter dilucideque explicandis,frne ulla quaflionum fubtilitate. Totius igiturEvangelii [ummacapita dividit enumerat,colligit,[ummmatimque perflringit:Gt quee membratim divifit , fingula 9 omnia. accuratiffime exponit .. Ad quam expofittionem ex regula , quam beatus martyr , idemque doclifimus Pontifex Clemens 1. tradit , 505 poit ex ingenii (uà. (enu depromptas, [ed ex fanciorum Patrim. docirina quafi ex. perenni fonte bauflas , adbibuit , ex iis autem fibi potiffimum delegit duos ftimmos Ecclefc docfóres , unum Latinum , (ancium:Auguflinum , alterum Graecum, . Joannem Chrsfoflomum.: quorum expofitiones , ut perpemua f(criptione connecfat , (aam expofitionem ita apte. & concinne inter[erit , ut ad. exponendi. rationem. nibil. aptius connedii poffit, cum non interrupta , [ed perpetua exponendi ratievideatur ..Eos autem ambos ad interpretationem adbibet tamquam optimos , quor [equatur exponendi Evan. geli magiffros .. Verfione: autern Latina Chrsfoflomi utitur , non ea quidem, que bodie: recens apud Latinos inufu eft , fed illa.vetus , quam.vel Euflatbius ,. vel Anlanus, vel alius quifpblam antiquus. interpres confecit: , velforta[fe 1s ,, quo ex Urbani Quarti libe.. ralitate [andlus etiam Tbomas u[ns eff , ad contexendam ex Grecis Patribus Latinam catenam in quatuor Sip i e. $ed ad banc Poflillam ,. ut Exwangelium $..] oannis explicaret myfleriorum frenificatione cumulatiffima ,' adjunxit: etiam. bic nofler. colla-

tiones. Bff autem , ut ita dicam, collativm expofitio , gravis pondere [ententiarum,G ad"

suyfleria, [ancliorefve fenfus explicandos accommodata : eju[que ratio & u[us 1n eo eft, . 4um [acre iid eid o eloquia , familiaribus ac mutuis colloquiis &t dialogis.&- ponuntur « Illius porro collative expofitionis duplex. eff genus, umum continuatum quip- pc cfl, in quo quis unus (emper loquitur, perpetuoqueorationis cur[u exponit. colloguium ;. quod ip(e vel alius cum alis babuerit., fimulque conneclit colloguentium interrogata .&*- te(pox[a , lisufitatis verbis : Ihquam, ait -Id Collocationis genus adbibuit Zacharias dlieropolitanus Epi[copus in dialogoy quem.Kveex2» Greci appellant , de aurea. Da-- mielis flatua . Joannes etiam Caffianus boc ip[o odd ufus , multos: divinarum litte- earum locos libris explicat:, quos propterea Collationes in[cripftt..- Alterum: interrup-

tum Collationis. genus efl , cum:due ,. plurefvce per[one inter [e colloguentes- inducune

iur , que mutyis interrogationibus (en|uns [acrorum Codicum-exquirunt . Id expofitio.

gis genus imgrecis. fecutus eft^ Apollinavius. Epi(copas Laodicenfs , qui. Evangelica

€: Apoflolica [cripta expo[uit. more-dialogorum . In Latinis efl $alonius Viennenfrs i itidem dialogo: explicavit. Canticum- Canticorum. $alomonis... Verum enim vero alia efl ratio Collationum, quas bic: nofler adhibuit. ad expofttionem Evangelid 5. J'oam-

nis .. Perpetuo enim ip[e colloquitur ,. nullaque interrogatione utitur , [ed precipuum aliquem.Evangelià locum ,. v dadalul inia iA » qui i congre([u fratrum tame quam mutxa. quadam: meditatiomnum collatione-expendatur. ,. Atque bic: quidem ipfe. ufus in virorum. religioforum , quY im: vite [piritualis. exercitationibus. ver[antur , eonfuetudine adbuc. vetinetur. :. i). enim ,.ut. ab: otiofís. fabulis ,, inanibu[que Jermoni- bus in conere([u vefugiant, aliquem (anciis meditationibus inflrucliorem: eligunt ;, pus facere. [cripture locum exponat ,. quem. mutuis meditationibus perpendant , quo Bu-- diofüy. mentes: corum. ad. coleflia. inflammentur .. E | |

S.BO.

e7

a— —— — -

rt

S BONAVENTUR 4E S,R,E. GARDINALIS. EPISCOPI ALBANENSIS, IN EVANGELIUM $. JOANNIS Expofitio Poftillis, & Collationibus diftinda . |

P RO.OEMIUM. 76. 39 UMQUutD ad preceptum tuum .elevabitur aquila , & in arduis ponet nidum fuum ? Cum inter quas .W tuor fancta animalia my- Ítica fignificatione -quatuor Evange- liftas defignantia, beatus Joannes pet aquilam figuratur , fecundum beatum J. Greg. LGregorium , 'qui exponens przmifía 2 nia verba, ait: Propheta Ezechiel fan- medium , €um Joannem per aquilam fignifica- vit, qui volando terram deferuit , & per fubtilem intelligentiam 1nter- na mylleria verbum videndo .pene-

A amanda , ab homine impoffibilitas &

ejufdem :elevationis a folo Deo poffi- bilitas , quz duo notantur ibi : Num. quid ad preceptum tuum. Quafi di- cat: Non-ad:tuum humanum , fed ad meum divinum. In premiffa enim

:quzftione & conümilibus , "quas quz-

rit Dominus a beato job , ibidem fi- .gnificatur humana infirmitas , & de-

notatur -divina poteftas , prout imnuit

.S. Gregorius : Spiritus -ergo fanctus s, ereg. 1. jnfinuans exceffivam limpiditatem in, Merz. 1» tellectualem beati Joannis, ait : Aqui. ^ '

Ja. Et hoc "merito, ut «enim Com- mentator , Ícilicet -Epifcopos: Aqui. ,, Aus. Ja eft avis regia, altifera , citivola , & e;,(dem

travit, & ibi bene de hoc. Iderh:ait-B ad alimentum :a Jonge videndum «udliates

eur: (088. Aogultinus : Qui inquit, fcriptura.

6:»n^ * a i 1^ rum fanctarum rayfteria tractarunt, 4px. 4 in.animalibus, quatuor, de quibus

thes m*4- spud Ezechielem , & in Apocalypfi, di Evangeliítas intellexerunt .. Et fequi. tur: Aquila eft ipfe eun fublr

mis przdicator , & lucis internz

atque 2ternz fixis oculis contempla.

4«$. detor. Hoc ibi. Et idem «Auguftinus egre de concordantia Evangeliftarum. Ideo 166r, 42ad figurationem fübtiliffimz limpidi. tatis beati Joannis in divinis arcanis fpeculandis., & ad fignificationem elevatiffimi amoris in eiífdem-concem-

plandis, & amplexandis, convenien ,., Unde Auguftinus, ait: Joannes fu-

habet acumen 'przcipuum , & «ad iotequendum illud velocitatem vo-

Jatus , fuos motus prudentia natura-

li dirigit , radium -folarem 'in fua

virtute radiantem intuitu directo & irreverberáto confpicit , Hsc ille:

Et quafi idem alius Gommentator ,

fcilicet Abbas, ibidem. Et: de 'hoc Ambrofiusbene . Et Gregorius: Aqui- /tteftes la, inquit, :ad (uüblimia volat, d /» Hex :e- irreverberatis oculis folis radiis inc Was tendit. "Talis fpiritualiter fuit bea- ** Gra. ^i tus Joannes in fecretis czleftibus , Execs. &o.

€ in contemplabilibus fcrutandis . « ^» leere

Jug. de

ter proponuntur 'premiíla verba : ^ per nubila infirmitatis humangz ve» roscor, E-

Numquid ad przceptum tuum, &c. In quibus, quatuor prznotantur . Quorum primum eft intellectualis acumi nis beati ]Joannis irreverbera- bilis limpiditas , ibi: aquila. Secun- dum :eft indepreffibilis amoris fubli- mitas , ibi: [n arduis ponet nidum. Tertium 'eft hujus elevationis ad prz- dicta arcana divina contemplanda , &

lut aquila volat , «& lucem incom- v«se/f-r. mutabilis veritatis acutiflimis atque p;v, i firmiffimis oculis cordis intuetur . Et de hac aquila fic volante Prover- biorum: "Tria funt difficilia, &c. Et fequitur: Viam aqüuilz in czlo id eft , elevationem beati Joannis it fpeculandis arcanis czleftibus «. Et e hac aquila fimiliter Job : Sicut 9,4, , aquila

12

Greg. [9 Mo c. 16

x» te med. h : lH hoc patet: primum . [fta aquila íu-

perbenedicta pofuit nidum in arduis, "T id ejt, manüvum amorem in czle. ji 19 * ftibiis. Unde ibi Gregorius: In ar- figit confilium , vel quia terrena de- fideria defpiciens de czlettibus ri.

N^ matur; Unde fi competit illud; Ro- bufítum habitaculum tuum. Sed fi in petra pofueris nidum tuum, id rCor. 19. eft, in Jefir Chrifto :: Petra enim erat Chriftus. Ipfe enim fuit aman. D^. 3 viffimus Domini , de quo: Amantif.

fimus Domini habitat confidenter ,

ubi enim eft amor, ibi eft habitatio

ve. tráà3 animz . Unde Auguftinus: Aman- dw JJ o.pof. d . de habi & : md,:,s QO enim corde habitamus , & quo E Joannes niam totus amor .beati Joannis fuit n 2 ad Deum , & ad divina, ideo in il. vins. — lis pofuit nidum , unde & limpida Jf[e s&. intelligentia fua, & de dilectione fua . elevata verificatur illud: Ecce intel-

liget fervus: meus, & exaltabitur, & elevabitur, & fublimis erit valde : elevabitur, inquam , ezlica , immo

deifica converfatione in flatu , .& exaltabitur, exceífiva & ecftatica,

id eit, patiente ecíla(im , dilectione

in affectu. Sublimis erit valde, fuf-

penfiva contemplatione in intellectu.

Ecüaf, g, P^ quoniam fic elevari tam in con- ex dile. templando divina fecreta , quam in dione, atnando , non fuit humanz virtntis, fed divinz poteftatis: ideo merito

fubjungitur luc:: Numquid. ad Pr£-

ceptum tuum 'elevabitur ? quafi di-

cat: Non ex fua humana virtute fuit

beatus Joannes elevatus dictis modis,

fed ex mea deifica poteítate fubli-

mante. Ideo convenienter in figura

J/«. ** — ipfius dicitur apud Ifaiam: Implebit Fir B. (plendoribus animam tuam & ex ^^? hoc fuz intelligentiz acutiffima lim-

. piditas.. Ec fequitur: "Tunc. delecta-

beris fuper Domino, & fuftollam te

fuper altitudinem terre, & cibabo te hzreditate patris tui : quantum ad elevatam fuam dilectionem & manfi.

vam in divinis arcanis fpeculandis:&

. amplexandis . De hac fingulari ac Aug tr42, magnifica , & mirifica elevatione Au- 1 i9 osx. güflinus multum: ait : Joannes in- entr "14. fpiratus ait : In prinripto erat verbum, f. o € verbum. erat apud Deum ; Uah?

duis ponit nidum , quia in fupernis,

Proc mium.

aquila volans ad efcam. Et ibi Gre. Afcendit enim omnia gorius de proprietatibus ejus: Et in feipfum , & etiam

corporalia ; &

1 choros angelo-

rum , id eft, quantum ad rem .con. templandam : nifi enim fe tranfcen-

diflet , numquam perveniflet ad il-

lud: JI» principio erat verbum €t. Si-

militer de fua elevatione in predictis Chryfoflomus bene. & multum , & Cero. Gregorius: Ideo aquila defüper ipfo- 2 THIS rum quatuor. Et idem quia Joannes c2, Yübes per hoc quod in principio verbum Ez. t.1 vidit , etiam fuper femetipfum tran. ^e. 4 liit. Ex dictis ergo patenc , & fub-

tilis limpiditas beati Joannis in coe- lettibus.ac divinis fpeculandis, & ele-

vati fui amoris fublimicas, a folo Deo

ad predicta elevabilitas , & hujusele-

vationis auctoritate humana impoffi-

bilitas. Ut dictum eft ,; ex iis pa- Caufz dae rent caufz hujus facri Evangelii , £fhcientes quod eft fecundum Joannem. Caufa (cunium cnim efüiciens principalis eft ipfe fi» Jvaonem, lius Dei , qui revelavit arcana cones cu Ix tenta in hoc Evangelio beato Joanni eidem Caufa vero (ccundara . efficiens & Evangelil minifterialis , fuic B. Joannes, infpira. -

tus fpritu Dei , ut di&um eft. Cau.

fa vero materialis ,. divinitas Jefu

Chrifti & humanitas ac opera dif- pesfationis , & documenta Filii Dei.

Unde Aug. Joannes ipfam maxime scs au ie Deitatem fetu Chrifti, qua patri eft 7, A e td zqualis intendit, eamque przcipue " fuo Evangelio, quantum inter ho-

mines futticere credidit, commenda- Esch. re curavit. Itaque longe tribus aliis Gauía for- fuperius fertur. Facies aquila defü- malis eju(- per ipforum quatuor ; Caufa verofore eem malis, quz eft modus agendi, eft narrativus & certitudinalis, &.ex- quifitus. Ut enim dicit Chryfoft. Céifcft. in Hic Evangelifla in fententiis acütiffi. "pr c i mus eít, & in miraculis enarrandis pee n»on multum ftuduit , fed maxime

1n concionibus & locutionibus Chri-

fli ad populum : unde amplius nar«

rat facra Chrifti.documenta, quam miracula. Caufa vero formalis, quz

confifit in libri divifone , patebic C^» for- . : . talis E. infra. Caufa vero finalis propinqua vangelii eft, inductio fidei in credentibus . ejuíiem .: Caufa. vero finalis confummativa. eft Cm fere ultima affecutio , vitz zterne . Un- ciaídcm de ait: Hzc fcripta. funt, uc cre- duplex. datis , quia ]etus eft filius Dei , & ut «redentes. vitam habeatis eternam.

His

E — "aum - o o o 4

Proc mium. 13 His premiffis ad evidentiam dicto-A & quid eft vetus nifi novi occulta-

rum quzruntur feptem quzfíliuncu- lz, quarum prima eft, de hujus do- érinz neceflitare , & videtur quod fic. fuperflua .nec fufcipienda. Nam Pd ?? dicitur , Non addetis ad verbum , ima de quod vobis loquor , nec auferetis ex hujus do- &0. Ex : Quod przcipio tibi , hoc tan- rine ae tum facito , nec addas quidquam , Das £' nec minuas. Doctrina ergo veteris Dewe, 13. teítamenti eft fufficiens , nec ulla Fi»is om- alia. ei addenda. ltem finis omnis nisfeieu* vere fcientiz & dottrinz , eft afle- tie eíl af- : : ae : ífecuuo — Cutio beatitudinis, ut aix Augult. bearitudi* Philofophi non videntur laboratle in nos ftudiis fuis ,. nifi ut invenirent quo Auguft, 128 . 4: eroitare IDOdO vivendum effet accommodate

D:icap.4 ad beatitudinem capeflendam. Sed

zm prix.

y . I i . Me. s Obfervatores ad vitam zternam . $i Rem.e vis ingredi ad vitam,, ferva manda.

ta , ergo ut prius. [tem quanto do- (trina. eft compendiolior , tanto com- méndabilior, Verbum abbreviatum fecic Deus fuper terram : compen- ; diofa.ergo doctrina veteris "lefta- menti eít commeuadabilis & fuiri- ciens , quare ut prius. Ad contra- rium argumentatur. llla fcientia eft melior, quz eft PED Md per aliam, quam illa , quz eít figura ejus , fed . vetus, Teflamentum eít figura novi 4$ lb. "Tettamenti, ait Auguft. nobilior er- Fas. go eit fcientia novi 'Teflamenti quam Mavich, Veteris , & magis neceffaria. ltem 45.3459. 6 ila fcientia , qug eft fuppletiva al. terius efl magis neceffaria . "Talis e(t fcientia Evangelica refpectu legalis : Non veni folvere legem , fed adim. plere ,ergo ut prius , quod eft conce. dendum. 'lun) ratione auctoritatis TefusChri, Jefu. Chrifti , auctoris immediati. do- fius audor (trinz — Evangelice . "Tum ratione immedia- eins , de quo eft. , quia eft de Jefu tus dodri. : : ps Evan, Chrifto Deo & homine , & de my- zie. d[ierüs fuz incarnationis ,. Tum ra- Aw.is, tione modi procedendi , quia eft cel- 10 4e civ. fior & compendiofior in. Evangeliis . Dii caps "Tum ratione majoris immediationis ^as ide ad finem , ut enim ait Auguflin. civit. Deis Vetus autem 'Teítamentum dicicur e4p. 16 Po ob. promiffa carnalia :, novum autem M^ *5 ob ezleftia promiffa econtrario. Et 'Leftamen- ad obiecta refpondendum , ' quod fi. rum quid , cut ait Augull. Quid eft novum Te- & «id — flamentum ,. nif) revelatio veteris ?

Matt, 3

yetius ,

tio ? Eft ergo addere ad doctrinam veteris "Teftamenti appofitione falfi- tatis, live pravz expolitionis, Et fic loquuntur auclores indifferenter , ut patet jbi in Gloffa . Et confimili C4 modo loquitur Apoflolus : Licet an- gelus evangelizet vobis aliud , quam evangelizatum eft , anathema fic

ubi ait Gloffa: Non dico plus , fe .praterquam eft evangelizatum. [tem - .eft aliquid addere fcientiz ad. majo- .rem revelationem & elucidationem ,

& fic eft addita fapientia Evangeli- ca legali, ut dictum eíl: vel eft ad- dere ad majorem completionem & perfectionem , & fic adhuc doctrina evargelica eít fuperaddita doctrina

docttina veteris T'eftamenti ducit ejus p legis. Item. contingit aliquid. fupe:

raddere doctrinz ad ampliorem con- firmationem & firmiorem teflifica- tionem . Et fic novum T'eftamen- tum eft füperadditum veteri. In ore Dear. 9 duorum vel trium tefltium flabitomne verbum : ibi Gloff. Duo tefles, vetus & novum T'.flamentum , tres te- fles , Prophece , Evangelium , & Apoíloli , uc ait. limpliciter Gloffa ibidem. Per hzc ad obiecla , quia licet precepta legis ducant ad vitam zternam ,tamen non ducunt , nifi prout implentur in fide operanté per dilectionem , & quia fides & chari- tas docentur & fuadentur in Evan- gelio ab ipfo Salvatore: Hoc eft pre- ceptum meum , ut diligaus invi. cem , ficut dilexi vos. Ec cum hzc coníilia Evangelica fuperadduntur : M*f- 9 $i vis perfectus elle vade «& vende omnia quz habes. Et : Non. veni M^: folvere legem , fed adimplere , ut patet ibidem, ideo doctrina Evange. 7*4" ! lica non eit fuperflua , fed utilis e ^. neceflaria . Joan. Lex per Moyíen data eíl, gratia & veritas per Chri- ftum , jibi Auguíl. De excellentia As. /vpra Evangelii refpectu legis , ut patebit 7-2. ibidem. LCAEAME us Secundo quzritur de hujus doctri- Quaitio nz nuncupatione, quare ícilicet vo- fccvnda catur Evangelica , Evangelium enim EE | elt bonus nuntus vel ona annune Dühcnnic tjatio , ut ait Auguít. contra .Fau. tiene ftum . Sed tunc obiicitur , quod eit ne commune omnis ífcientiz , non de- fus 54 4 bet appropriar , fed omnis TUE tap» a 10.6 e

Jean. 1;

14 Proemium . eft de bono , & de difficili : omnisA pofterius, tamen facra doctriná evan-

enim ars circa bonum , ut dicitur jn Ethicis : ergo non debet appro- priari huic doctrine. Item ut ait AP. ta, AUgutl. cum aliquid bonum annun- ug. COM» * "RUM * 4 Fa. tiatur, poteft dici Evangelium .Sed J'sm ibis fic. eft in. omni falutars doctrina . «4-2. Unde Apoftolus fuam doctrinam vo- "Ga. 1. cat Evangelium: Notum facio vobis. Evangelium , &c. ergo. ut prius. Et C^rzfof. ad iftam quzftionem refpondet Chry-. "A T foft. bene , ut ait : Evangelium hoc med, te. 3. Opus decenter vocavit , etenim fup- plici deflructionem , & peccatorum folutionem , & juftitiam , & fancti- ficationem , & redemptionem , & adoptionem , & hzreditatem czlo. rum, & cognationem ad filium Dei

Anf. E. E bi. lib. x

gelica per" amplius & perfectius eft

de bono , & bonorum annuntiativa

& futurorum bonorum promiffiva ,

quam aliz fcientiz . Vereenim Evan-

gelium eft virtus omni credenti : A- p,

poftolus vero vocat doctrinam fuam

Evangelium , merito , quia derivata

eft ex Evangelio in nullo ab eo di-

Ícordans . Confequenter quzritur tertio de

hujus doctrinz auctore , quis debuic

eam tradere vel fcripfifle. Et vide-

tur quod filius Det , ficut obiiciunt

pagani qui tribuunt excellentiffimam

fapientiam Chrifto, tamen ficut ho»

mini fapientiflimo , prout recitat Au» /1st- 4e

guftinus : Ex quo enim fuit fumme E vang.

omnibus venit aununtiare. inimicis B fapiens , ipfe debuiffet fcripfiffe Evan- ja. 1 cap.

ingratis , & his , qui in tenebris fe. debant. Hec ille. Ob ergo multi. tudinem bonorum collatorum a filio Dei, & promifforum,quz continen- tur in doctrina Chrifti , merito di- citur Evangelium . Unde Chryfoft.. poft. Quz autem a piícatoribus annuntia- ' ta funt, etiam proprie & principali-

ter Evangelia vocantur, non tamen

quia certa & immobilia folum funt

bona, & fupra dignitatem notlram,

fed quoniam cum. facilitate. omni

nobis donata funt : neque enimquia. laboravimus. & fatigati fumus , fed

uia dilecti fuimus , a Deo folum

Ados ufcepimus. Hzc ille : Et de hoc 4c com, 4, Auguft. Inter omnes divinas aucto- evang, cabo s P Ur y Evangelium merito przcellit ;, iw. « quod lex & Prophetz futurum pro- nuntiaverunt , hoc revelatum atque compleum in Evangelio demonftra- tur. Hzc ille. Licet ergo omnis do-

DoA2 i à : e Eran &rina lalutaris fit boni annuntiativa ,, ca. tamen. doctrina evangelica. anthono-

maftice e(t amplius & perfectius ma. jorum bonorum annuntiativa. Unde C^y^p. Chryfoft. Ifte liber , fcilicee Evange- 5» Me. lium Matthzi , eft apotheca gratia- 4715s - rum : ficut enim in apotheca divitis. fe? 4. alicujus , homo omnis quod. defide.. P'iwe :e,4 Tat invenit , fic in libro ifto. omnis. anima quod, neceffarium eft invenit. Hzc ile , & per hzc ad obieda , licet enim aliz doctrinz vel fcientis fint de bono, & etiam ad bonum , fecundum magis & minus, prius &

ritates, quz facris. litteris continen«(c

gelium , ut effet majoris auctoritatis, ? «rre ficnt obiiciunt . Item. obiiciunt , ip-"** '*.« fum tribuifle amplius difcipulis , qui fcripferunt Evangelia, quam fibi ip. fi magiftro. Item laus fapientis eft, communicari fuam fapienciam , & dicio , & fcripto : Quam fine invi- dia communico . Et * Sapiens verbis. fe preducit : ergo fi. Chriftus fcriptiffec. evangelia , amplior. effet commenda- tio , ut videtur. Item fi filius Dei Evangelium fcripfiflet ,; minor effet occafio errorum , quia , ut recitat Auguft. multi alii fícripferunt Evan- 4, aii gelia, quibus non eft credendum : & /«ra . eadem. ratione non crediderunt mul.

ti mis eis fcriptis a Difcipulis ..

Ad. iftud. refpondet Augufl. ubi ait: Aug. Li. x Omnibus. difcipulis. per hominem , 4eCorcor- uenr affumpfit ,, tamquam membris Z^f- ui corporis caput. eft. Itaque cum j5 se

illi; fcripferunt quz ille oftendit , ne. 4iwn te. 4. quaquam. dicendum. quod. ipfe non fcripferit ,, quandoquidem. membrz ejus ideo. operata: funt , quod. di. &ante capite cognoverunt . Quidquid . autem ille de fuis factis & dictis nos legere voluit , hoc eífe fcribendum; illis tamquam manibus fuis impera- vit. Hzc ille. Sic ergo difpofuit fi- lius Dei , qui eft fapientia patris; quod ipfe Evangelium przedicaret ; & miracula, quz in eoenarrantur , faceret , & deinde per Apoítolos do- &rina Evangelica publicaretur, & a facris Evangeliftis tempore congruo in ícriptis redigeretur, Ad primum

au.

fep. 7 Eccl, 209

'

*Y

- —-—

Proemium,

15

autem refpondet Auguflinus quafiA non fufficiebat unus Evangelifta di.

contra arguendo obiicientibus przdi- €ta , quod Philofophi nobiliffimi apud eos nihil de fe fcripferunt , ficut Py- thagoras, quo in contemplativa vir« tute Grzcia nihil clarius habuit : & tamen nec de fe, nec de ulla reali- quid (cripfiffe perhibetur . Similiter Socrates , quem in activa prztulerunt , qua mores informantur , nihil fcri- bere voluit : & ideo pagani praedicti non debebant redarguere filium Dei de hoc , quod non (cripfit Evange. lium : maxime cum ipíe qui eít ca- put , Evangelium fcripfit , difcipulis fuis fcribentibus qui erant ejus mem- bra , uc dictum eít, & per hoc aliud. Ad aliud vero quod obiicitur , ref- pondendum : Sicut refpondet Augu- ftinus , quod non eft fimile de aliis qui fcripferunt fuas doctrinas , quas

forte nuncupaverunt Evangelia: quia divería dicerent non effent conío.

non Chrifto dictante fcripferunt , nec fuerunt. recepta in. Authentico Canone, ficut Evangelia vera , quz ícripferunt facri Evangeliftz . uarto quzritur de unitate doctri. nz Evangelice , an debuit tradi ab uno Evangelifta , & in uno Evan. elio , an a diverfis & in multis Evsogelus: Etc videtur quod unum debet effe Evangelium : quia , ficut habitum eft: Chrifto dictante Evan.

cere ? quafi dicat. Sic: ergo ut prius.

Et ad iftam quzítionem refponden- dum eít , quod fic difpofuit filius

Dei ad majorem manifeftationem ve- ritatis enunciatz in Evangeliis , quod quatuor fcriberent illa . Unde Chry. C^». foftomus: Quod quatuor qui fcribunt, 5^4 «er* nec fecundum eadem tempora , nec in ''^ eifdem locis , cum neque convenif,

íent & collocuti fuiffent : velut ta. men ab uno ore omnia loquuntur : maxima veritatis demontilratio hec fuit. Hzc ille. Item fic ordinavit Deus ad majorem atteftationem de ipfo-, & de operibus difpenfationis íuz, ut in ore duorum effec verum teftimonium . De Apoftolis enim di. ,;, ,, citur ; Vos teftes mei. Sed fi omni-

no eadem dicerent , ac repeterent ; aliqua fuperfluerent : fi vero omnino nanter teílificantia . Unde Chryfoft. Tuam Quod in quibufdam diffonant Evan 7. geliftz , maximum (gnum veritatis

elt : fi enim per omnia confonarenc cum certicudine , nullus inimicorum crederet quod non contradicentes ,

ex complacito quodam modo huma:

no ícripferunt . Nunc autem quz videtur in parvis éífe diffonantia omnium , liberat eos fufpicione , quando in capitulis, id eft , in prin.

gelia funt fcripta. Si ergo idem fpi- cipalibus & in his , quz continent ritus in uno Evangeliftla , (cut in vitam noftram , & in his quz con. pluribus, unum fufhcit Evangelium . ftituunt. predicationem , nequaquam Ezecb. 1. ]tem in. Ezechiele : Quatuor facies c. aliquis eorum diffonans apparet , fi« EDD " uni , fupra quod Gregorius : Quod "cut quod Deus factus eft homo , & 4on.; pres unus Evangelifta fentit ; hoc & alii quod miracula fecit , & quod cruci« pe pri», tres» Unum ergo Evangelium fuffi- fixus eft , & fic de aliis myfteriis ciebat. Item quanto doctrina com- incarnationis , circa quz multam in- pendiofior , tanto commendabilior , venimus conífonantiam. Hzc ille

. *. . . ? 4/«.:0.— Ut. habitum eft : Confummationem & ibi bene de hoc. Similiter Chr Dai enim & abbreviationem faciet Do. foftomus : Unus erat fpiritus , qui 5m. » «x- Rem.» minus füper terram. Et » Verbum movebat omnium, fcilicet Evange- '* *'4/*» abbreviatum fecit Dominus fuperter- — liftarum , animos, ideo multam cir- "^? ram » Ergo ut prius. Item aut Evane ca enunciationem demonftrarunt con- elium unius Evangeliflz fufficiebat: | cordiam . Item fic ordinavit & vo- fi fic, alia fuperfluunt : aut non luit Deus ad noftram eruditionem , fufficiebat , & fi fic , infufficienter prout ait Auguft. quod Evangeliftz 4^r4ft. de fuit traditum . Item. ex hoc quod eadem non eodem modo dixerunt , »/,; rrr ; funt quatuor Evangelia a diverfis ideo fuit , ut difcamus res verbis: ; axe me. Chryf. in. Ícripta., videtur quod fint occafiones non rebus verba przponere , nihil- 4ism re1*

Matrb.be- errorum :. quia in multis videntur que in loquente quzrere , nifi volun-

mil.14W. . ] diffonantes Evangeliflz, ficut oppo- «atem , propter quam infinuandam wed, * . . . . i

jx dit Chryfoft. & querit , quid igitur? we proponuntur . Hzc ille. Et

de

i4 Proc mium. 4:5. de de hoc Aug. bene fic ait : Quamvis A breviatorem , quate beatus Lucas non

eoncor,

Ev,,,, Autem finguli eorim fuum quemdam hé. 1 cap, Ordinem narrandi tenuiffe videantur: 1:04 pon tamen unuíquifque «orum , ve- luti alterius pracedentis. ijgnarus , voluiffe fcribere reperitur , vel ]gno-

rata pretermififfe , qux fcripfifle alius invenitur : Sed: ficut unicuique Infpr-

ratum eft, non fuperfluam coopera-

tione fui laboris adiunxit. Hzc ille:

—. Et per: hoc ad obiecta . Quia unum- quodque Evangelium fufhcit , quan-

tum ad ea , quz enarrat , ficut in. fpiratum fuit Evangeliflz: quin ta-

men Evangelifta. dicta aliqua , vel

aliqua miracula omiferit., qux alius

enarrat , non eft inconveniens , ut

vifum eft. Ut enim dicitur in Pro.

habuerit. confimilem — breviatorem-. Ad primum reípondendum ef! fecun- dum Chryfofl. qui ait quod. duo ex C^». /4-

pra Mart.

difcipulis, & due ex Apoftolis (crip- 777 07 * -ferunt Evangelia, quia nihil ad-ho.;, 2m

noris amorem faciebant ,-fed ad uti- i». 2

litatem omnia. Ideo conceffum fuit

difcipulis fcribere cum Apoftolis: & equalis aoctoritatis funt. Evangelia fcripta a difcipulis , ficut fcripta ab Apoflolis , ut ait Auguft. nec impa- 4s. co, rem habent auctoritatem . Quorum fra Fevfl. difcipulorum, unus erat Paulr, alins ^^ * ^? erat Petrá , ut ait Chryfoft. Item (4:7, «4. hoc fuit factum ad fignificandum ,i» MX «5. quod non fülum majores debebant ^". ! 4«-

. £e nce.

fdem annuntiare , & gloriam Dei (,. ,

logo Chryfofi. hic Evangelifla, fci*p predicare: fed ctiam minores. Ideo

licet Joannes. pertranfiit annum .in Pafchate in Pafcha integrum , in quo nonnifi tria. fere Chrifti miracu la fcribit : nec propter hoc debent dici Evangelia diffonantre . Unde Eua fv. Beda: Cum fint quatuor Evangeli- p'« Mar- fiz , non tam quatuor Evangelia , "^" * quam unumi.quatuor librorum , non P'nUPO. (tate. confonum ediderunt .. Sicut enim duo verfus eamdem prorfus habentes materiam , pro diverfitate metri, & verborum , duo funt , & tamen non nifi unam continent fen. Conformi tentiam :. fic. Evangeliftarum | libri ras Evan- cum fint quatuor unum. continent sdlila- Evangelium , quia unam doctrinam

rum e Je. Et per hoc patet reíponíio ad obiecta. | : Qutnta uinto quzritür, an dottrina RE. quafio;. yangeljca debuit :tradi ab illis , a

Mini quibus eft tradita. Et videtur quod

ne Evan ; rclice au. ron. Ex quo enim fuerunt Evange-

doibut. ]ia fcripta a diícipulis filii Dei , fie.

cut membris ejus ipfo.dictante , ut vifum eft : ergo magis debuerunt fcribi ab illis , qui fuerunt cum Chri- fto in carne. Non ergo a beato Lu- ca , vel a beato Marco. Item quz. ritur de ordine : quod Evang:lium enim Joannis debuit praordinari , videtur , eo quod tractat de divini- tate FiliiDei: & deinde Evangelium Matthzi qui fuit Apottolus,. & cum Chriflo in carne. Item quzritur : Cum Matthzus habuerit beatum Marcum , tamquam, fui Evanjelii

E *

conceffum fuit difcipulis fcribere E- vangelia cum Apoftolis. Ad aliud 4,5, refpondet Augulit. fic : Alius fuit ejus coxcorg.- ordo cognofcerdi .atque praedicandi , evesz. (i4. alius- autem fcribendi. Ad bin cR fcendum. quippe atque. praedicandum primi 4uerunt , qui fecuti Dominum jn carne praíentem doce&cem au. dierant ,. facientemque miracula vr- derant, atque ex ejus ore ád evange. lizandum funt mifli. Sed in. conícri- Ordo E- bendo Evangelio , quod divinitus or- vansclifta- dinatum. effe credendum eft, ex nu- "" ^- mero eorum , quos ame pafífionem

Deus elegit ,. primum ultimumque

QJ. 4.

t1 .locum duotenuerunt: Primum Mate faciunt. de fide Catholica. Hzc | il- .thzus, ultimum Joannes ;.-ut reliqui

duo , qui ex illo numero non erant , ^ fed tamen Chriftum in illis loquen- tem fecuti erant , tamquam filii am- plectendi , atque per hoc in loco me.

dio conflituti, utroque ab eis latere

munirentur. Hzc ille. Ad aliud ref. pondet Auguftinus : Quod enim Mat- 4, ,, theus habuit breviatorem, forte non corcoza.

.fine aliquo myflerio fuit « Ille enim ev«. £0,

I cap. i

'qui regiam perfonam Chrifti. nar- 77

randam füfceperat , habuit tamquam comitem adiunctum , qui fua vefli.

gia quodam modo fequeretur : Lucas

autem, cujus circa facerdotium Chrr-

fti erat intentio, non habuit : facer-

dos aucem in Sancta Sanctorum íolus Sexta «ue intrabat, & ibi bene. de hoc. fi? ^c

: ualitate Confequenter fexto queritur del, na-

qualitate modi hujus fatrx dojtri- ju faciz

ng , an debeat effe narrativus. Et decriua. vi-

a ii—

Procmium.

17

videtu? quod debeat effe ratiocina- Acis pondere , ut dictum efl, quz eft cer.

tivus , quia doctrina Evangelica eft ad elidendas herefes, & ad convin. cendos hzreticos. Unde: Parati ad fatisfaciendum omni pofcenti ratio- nem., Ííed doctrina ratiocinativa ad ifla eft aptior: ergo debet effe talis. 4:195. 4 rem ait Auguftinus: Ad difcendum 2rop 9 PrOCEditur auctoritate , & ratione , i» prin, tempore auctoritas , re ratio prior eft, 79". 1 — Autloritas imperxz multitudini fa-

lubrior , ratio eruditis , hzc ille . Sed

doctrina Evangelica eft ad eruditio- Ccyf«ft.in nem omnium, fecundum Chryfofíto. redd: y, mum : ergo debet effe utroque mo- "eliam" do. Ad contrarium , doctrina Evan- Io m. £eiica eft ad inducendam fidem : Fi«c

Do:trina fünt fcripta ut credatis. Sed fides non I vanszeli-

ca cít ad 3 Misdpeis ipducen, przbetexperimentum , ait Gregorius.

ip &. Ergo non debet effe ratiocinativa ,.

Jo»; 19 Quod eft concedendum ob nobilita-.

G co. i» tem auctoris facrz doctrinz Evange-

Essg.boe lice , cui in omnibus credendum :

d iin & ob indubitabilem veritatem 1píius

PU dottrinz ,& ob finis qualicatem , quz

eft inductio fidei, ut dictum eft , quz

fides inducitur libero ailenfu creden-

tis : raudones tamen valent ad nu-

triendam fidem & confirmandam ,

& confovendam : omnes tamen tales

rationes funt radicatz in fundamen-

to: fidei. Et ad obiecta reíponden-

dum, quod fides attingit inacceffa ,

deprehendit ignota , comprehendit

nS immenía, apprehendit noviflima , ut

v» caer). ait Bernardus. Unde non loquitur

anie ied, Beatus Petrus de ratione cogente ad

credendum , qualis ratio eft in hu-

manis fcientiis , ad affenciendum con-

clufioni vi demonftrationis : fed loqui-

tur de ratione explicantem ipfam fie

dem, & ea quz funt credenda ex fide.

Pondere enim auctoritatis funt aliqui

| inducendi ad concedendam veritatem

Mug. Di, &it Auguflinus . Et per hzc ad aliud.

1; 1247. 6 E(t racio duplex, vel ex connexione

ratiocinationis , vel evidentiz rei co-

s" 4 gnofcibilis . Prima dicitur. evacuare

'^ meritum fidei , fecunda explicat intel-

lectum credendorum . Unde eft qua-

-druplex certitudo , una eft ex demon.

ftratiene concludente , ut in humanis

fcientiis . Item alia eft fide illuminan-

te, quz eit argumentum rerum non

apparentium , "Tertia. eft auclorita" 4, Bon. Tom. V]. P. LI.

L| Pet. 3

Meb. ia

tan nec ipfe Joannes dixit ut eft , fed ipfe ut potuit.De Deo enim homo dicit

ta, cum eíl miraculis inchoata, fpe nutrita , vetuflate firmata , ait Au- Aus, ji. guftin. ltem quarta eft ex perfuafio. conr. «p: ne inducente, quz períuafio fit , vel f"«.c«. miraculorum operatione, vel przmii $, (rc promiíffione , vel veritatis exempla- quomole ri oflenfione , & iftis modis doctrina at Evangelica certiffima . : Septimo quzritur , fpecialiter do. Sevtims , &rina hujus facri Evangelii , quod qiia - eft de divinitate Filii Dei , & huma- huius (acri nitate, ut dictum eft, & ficut patec Eaniciii. in principio, cum dicitur : I» frinci. pio erat verbum . ldeo quzritur ,qua- liter Apoftolus aufus eft fcrutari tam fublimia , ut enimait Chryfoftomus : c5. Deum non eft dicere neque intellige- /«rer7oav.

habet meritum , cui humana ratio p re poffibile . Et idem Dionyfius : Scru- ^^ 1 ?«f

t m . . medium tari ergo divinam majeftatem , vide- ,,,., ;

tur magna effe przfumptio. Unde D:oy/. dr Chryfotftomus quzrit: Quid queris "//'« eed . e. Ebeéolcg. c.t non cognofcibilia ? quid ícrutaris in- c,,, 7 comprehenfibilia ? quid inveftigas in. 5o». 6 is vefligabilia ? ergo ut prius: Item: Per- Poa. a .- fcrutator majeftatis opprimetur a glo. 75," ria. Ec: Ne tranfgrediaris terminos pro, 5; antiquos, quos pofuerunt patres tui. Prov. 32 Sed nullus fratrum aufus eft a(cendere ad ícrutinium majeftatis : quare ut prius. Item: Altiora te nequzfieris , & fortiora te ne fcrutatus fueris. Et ita ut prius . Item: Invifibilia per ea qux facta funt , intelledta conífpiciuntur fempiterna ejus, id eft, Dei virtus & divinitas : DebuifTet ergo ,ut videtur, hic Evanpgelifta afcendere ad predicta pec fpeculationem creaturarum , & noh ita incipere . In principio érat ver- bum. & cztera. Item pef humanita- tem Jefu Chrifli devenitur in cogni- tionem fuz divinitatis: mons enim il- luminatus a fole, dirigit in cognit:o- nem ipfius folis, ficut exemplificat Au- 4t. (^7, guílinus: ergo prius debuiffet, ut vide- * »» 7». tur, Evangelifta determinare de hu. '?"-.? manitate Filii Dei, quam de divinita- te . Et ad iíta refpondendum ficut ref pondet Auguftinus: Animalis homo //i4e». non percipit ea quz Dei funt : Sed ade- ; c». . ric mifericordia Dei, ut capiat quifque quod poteít, & fequitur: Dicere de Hom, 4.

Deo, fcilicet ut eft , quis poteft ? forfi- Deo nih icetre roe teít, nih 4 Deo ine. fpiratus 4

Eccb. 4

Rom. 1

infpiratus 4 Deo, (à non effet infpira- tus

1$

Procemium.

tus nihil dixiffet , de pectore enim Do- AChryfoftomus: Vides verborum pote«co;sf.

mini bibebat , quod nobis propinabat. Hzc ille. Eft ergo determinare vel di-.

cere aliqua de divina majeftate , fecun-.

dum ipfius majeftatis incomprehenti- bilitatem, & fic non poteft homo de ea

Ds». O- determinare, prout ait Damaícenus * d i , Deum nemo vidit umquam .. Et fequi- (77^ quitur : [neffabilis eft incomprehenfi- bilis , vel eft aliqua determinare vel di.

cere deipía majeftate ex divina infpi-

ratione , & fic impoflibile eft , ut habi-

Lié. » cap, tum eft ab Auguttino , & ut ait Darna- ! sh. $4. (enus: Deum nemo vidit umquam , nifi unigenitus filius Dei,qui eft in finu

Matt, 11. patris, rpfe enarravit ..Et Matthzus: uis novit , fcilicet patrem, nifi filius,

Few * ^ &'cui voluerit filius revelare? Vel eft

fiatem , qualiter nihil dubitans ait : em. «i In principio , & cztera . Hzc enim efi" 4 '^ V magiíir1 non circumferri ,. id eft vacil-

lare in his , qua dicit. Ad'aliud refpon. dendum , quod Evangelifta hic deter-

minat de divinitate filii Dei & huma-

nitate, & quia prolixius profequitur-

facra documenta & miraculofa opera

fiii Dei inquantum homo : ideo con- venienter prezmifit. verbi zterni divi- nitatem fabiungens ejufdem incarna-

tionem , quando ait : Perbum caro: fa.

Gum. efl . Profequens ipfius incarnati difpeníationis opera & documenta. Et

hzc ad przfens fufficiant de do&rinz Evangelicz qualitate , veritate , & certitudine . |

aliqua dicere vel determinare de ipfapg — His pramiffis ad majorem eviden-

divina majeflate ,, audacia humanz

tiam fubfequentis collectionis ex dictis

prafumptionis, vel inflatione humanz — Sanctorum prznotandum eft , quod fa-

- euriofitatis ,, ut fuit in pharifzis,qui cri doctores hujus Evangelii fuerunt cum Deum cognoviffent , non ficut Sanctus Augnflinus, &

Deum glorificaverunt . Vel fuperfti-

Augu .. »Chryfofto- 7 rides

mus , prout dicitur hic in prologo, / i.

tione fatanicz inftigationis, ut fuit in Chryfoftomi, fupra Joannem .Sauctus v«»;. hzreticis : & fic non eft poffibilealiqua autem Auguftinus exponit aliqua lit. 7«. determinare fecundum veritatem: de teraliter , & aliqua. allegorice, quz-

divina majeftate , nifi infpectione crea- turarum ,& in fpeculo- eorum , prout

Bid, RU Apoftolus. Et quoniam B. Joannes

ftiones- aliquas. litterales infinuando. Sanctus vero Chryfoftomus ., ut dicitur in prologo dicto , expo(uit hunc li-

fuit Sipiritu fancto plenus , ipfofpiritu./ brum ,.& partituseft in. octoginta octo

elevante, & fumma arcana revelante homilias , quas in unaquaque feptima- - de divinitate filii Dei determina- na duobus diebus, Sabbato, & Domi-

Chr. pro, Vit & ab ea incacpit , unde Chryfoft.. jog. im $ Joaw aw- €" «e xned, sem. 3

rifti, qui columna Ecclefiarum , quz funt fecundum orbem, 2 claves habet czli , qui calicem Chrifti bibit qui recubuit fupra pectus Domini ,.

C

nica , populo in Ecclefia adunato con-

ui tonitrui eft filius , qui dilectus. fecit ..In unaquaque vero homilia fieri

in initio prologum, & in fine ex textus uniufcujufque homilis materia fum. pta morale componens omnia hujus Evangelii ad litteram fere exponit, &

cum propalatione multa intrat ad nos . ád moralitatem competenter reducit ,

Et fequitur : Igitur audiamus , ut non

allegorias vero per totum hunc pene

exiflentem filium. pifcatoris,, neque liberum omnino fierirefugit . Hzc ibi ..

Zebedzi: fed ejus, qui profunda Dei

Bbidem . pil pef muss. tür profunda Chrifti ..Et per haec ad

Aníelmus vero expofuit Evangelium 4,5, ,...

novit. Hzc ille:Spiritus enim fcruta- alicubi , quafi dicta S. Auguftini abbre- po/ior hac-

viando, hee vero collectio. Deo duceJ«: Evae.

569.1 Priusobiecta , & ad audoritates, que — ex dictis predictorum colligetur - Et fru prohibent quzrere altiora vel fcrutari,; ad. majorem evidentiam ubi incipiant operis in--

Ípiricu humano przfumente , vel dia-

bolico inftigante, non fpiritu divino: marginibus textus apponetur : quz-

feus da. fublimante & revelante . Ad aliud ref- jeípo nfo . pondendum , quod Evangelifla ea, qu£ dixit de divinitate filii Dei, Spiri-

tu revelante dixit: Ideo ab illa incoopit

. & cum conftantia veritatis & fidet ait :

homiliz predictorum San&torum in tentlo , & argumen.

ftiones & magiílralee ad litteram per- cima

ttnentes. eum. expoficione litterz | in.

Íerentuc ,. collationes vero. przdica-

biles , & 'Fhemata cum divifionà-

bus propter juniores , ut habeant

In principio crat verbum , &c. Unde occaionem per fe, fuüb£cribentur ..

p Qo

——— — -— 00 0M AVR

*

POSTILL ZZ | S BONAVENTUR JE

IN EVANGELIUM SECUNDUM JOANNEM

CAPUT PRIMUM, Amo determinat deverbozternoinfe, - fecundo , ut unitum carni » Prima in

Santtoram UPposrro ex ditis , quod duas, quoniam Verbum zternum a artus dE. per íancta animalia facri patre zternaliter generatum eft , ipfi fignifica, Evangeliftz fignificentur , patri cozternum , & paternz maje- tio. íecundum fanétos, ut ha- ftatus expreffivum, & omnium prine

bitum eft: per hominem, cipium effectivum. Ideo primo de. Derlec! fignificasur Mattheus , qui defcribit terminatur de verbo increato, inquan- qiio d. ortum filii Dei ex ftirpe regia , & — tum a patre genitum, five fecundum verbo in- humasam nativitatem : & quod per fuam generationem eternam. Secun- creato. vitulum, Lucas , qui defcribit digni- do determitatur de ipío ; inquantum

tatem facerdotalem , & filii Dei fe eft omnium factorum principium ef- facrificantis mactationem : & quod fecdivum , ibi : Oria per ipfum fa- Qui honer per leonem , Marcus , qui defcribit «Ve [ust. Ante autem litterz. expofi. effe de.

clamorem przdicationis filii Dei, & — tionem , ob honorem hujus Evange. Fei

tatem verbi quafi ortum folarem ,ut — In principio , utque ubi : Er tenebre Aux

aquila intuitus eft , licet fecundum — eum non cemprebenderunt , quidam Pla- sos, y 4x?. 4« Auguft. congruentius , ille qui re- tonicus aureis litteris confcribendum , Corcr. E- giam Chrifti. perfonam ,. fci. Mat- & per omnes Ecclefias in locis emi.

Puig ,,9nxm ai Auguft. Tres Evangelitz — de principio hujus Evangelii ibi le- Ev4,. in his maxime occupati funt , que giffe , alia non , prout patere poteft

Beda ig Gleffa .

JE 4" plius & fublimtus de ipía divinita- eerbum. Quartum eft ipfius verbi coz: Yers o ed te. Et fecundum hoc , iftud Evan. ternitas & omnipotentiz cozqualitas, «5 & om-

untur hz- tie, cee- iccundum generationem verbi zterni.Iníecun- reíes circa verbum seternum , ut in Ly 70d Jexnnem. da parte de incarnatione ejufdem , — Gloffa tangitur ; & huic lecturz con. fer. ) Iw five de humanitatis a(fumptione, ibi4 cordat Chryíoft. cum ait : I» princi- 7». ^s'* Fuit bomo mi(fus a Deo. Unde pri- io, EEEIEODUME E oftendit ; quia uc Pm»? B a ipfe

20

Expofitio

ipfe pater eft zternus , fic verbutm A profequitur de filio & non de patre.

five filius. Et quia pater nonpum. quam fÍolitarius , ideo ab illofemper

Deus, fcil filius. Et 1deo- dieitur :-

Verbum erat apud Deum , in propriá,

fcil. hypoflafi. Et ut non exitflimet

quis minorem effe divinitatem filii

dicitur : Et Deus erat. verbum : & inde affumens zternitatem fequitur : Hoc

erat in principio. Hzc ille : Habita diftinctione iftarum claufularum fe-

. cundum expofitores , queritur de ip- Owzxfüio (is vocabulis. Et primo quztitur ,

de voc . : bus. quare ait: In, mis quam , De , vel, Damef. — Ex , quia , ut ait Damafcenus , filius

Ot P^- f?- eft ex patre genitus , & fequitur : pater of mel; elt caufa filii. Si ergo predicte przpo- | fitiones , Ex , vel, De dicuntur habitu-

dines caufales, convenientius dixif- p alia oriuntur: talis eft pater , quia "

Et ad hoc refpondet , quod ipfe pa-

ter omnibus erat tanifeitus , & fi p,,., S. not ut pater, tamen ut Deus, uni. rernus genitus autem ignorabatur .Ideo co. omnibus gnitionem de ipío filio ftuduit impo, "2nti*- nere. Item quzritur cum dicat Glof- — '

fa , & exponat fic : I»principio , id eit , c. 5, in patre , quare non ait Evangeliíta in dicatur in patre erat verbum? tunc, enim expref. Patre , fad fius, & proprius dixiffet , ut videtur . ^ ?*!nci Et ad. iftud refpondendutn, quod pro ' priifüme ait Evangelifta : In princi- piu. pio, quoniam principium importat de piam 1m- fe originis ab alio privarionem,, & rortar de aliorum ab ipfo emanationem , five LI caufationem Ut enim ait Tullius : pri;acio.

Principii nulla eít origo , & ex eo nem , &ce T xdlius I

fet, Ex, vel, De principio quam , In a nullo, & ab eo eft aliorumorigo, T,/.. y.

principio . Item Gloffa ait , quod filius

eft principium de principio: ergo ut

prius. Et ad iftud refpondendum ,

quod hzc przpofitio : I», infinuat , ut

C»yf, Patet ex Chryfoftomo, verbi zternita-

&oxil, ;. teme ex fua fignificatione dicit quap.

i^ 7«a. dam conttnentiam , & ut dicitur , in

S "t4. divinis continentiam, quz fe abílra-

'J hit ab e uds sd ,«&

ia ut dicitur infra : Ego in patre,

pou k pater jn me, ideo ait Evangelifta:

In principio. Aliz vero przpofitiones

przdictz dicunt habitudinem caufz

ad effecturi proprius, ideo non ait:

Ex principio. Er cum ait Damafce-

nus, quod pater eft cauía filii, lar-

e fumitur caufa pro principio , ut

hie . Sed tunc obiicitur quod poffet

dici: Prizcipium efl in verbo , ficut ,

verbum in principio . Refpondendum,

quod ficut dictum eft , filius in pa-

tre & pater in filio , ratione eflen-

. tialis identitatis : quia tamen filius

eft a patre genitus , Ideo ait hic fi-

gnantef : Im principio . Si? quaratur

" quo modo effendi ineft. verbum. Is

principi» , de hoc modo eflendi mul-

Hift lis. tiplici Sapiens. Refpondendum quod

Péyfire- ficut generatio filii eft modo fingu-

2, ^*^ lari, & aliter quam in humanis quia

excellentius quafi in infinitum ; ita

. modu; effendi eft aliter quam in crea-

turis. Item quzritur , ait : In. princi-

jou 6. i Pio , ficut quirit fcil. quare relinquens

e rirra. Patrem de filio loquitur, hoc eft di-

m4, r0 $ Cum : quare explicite , & exquifite ] EE

LE

C^ yfe.

ideo propriiffime ait hic : Im princi- C^ry fo. pio. Unde Chryfoft. Hoc maxime ^7. 1 Dei proprium eft , zternum & fine APA principio effe, ideo hoc primum po: rom. 3 fuit : In principio. Item quzrit Chry- foft. ibi füpra quare ait potius : In prixcipio erat verbum , quam in prin» cipio erat filius: videtur enim quod expreílius indicaffet veritatem dicen- do: In» principio filius . Ec refpondet , quadruplicem reddens rationem : qua- rum prima eft, quod quia debuit do- . . cere , ideó nomine verbi expreffit , Quas, - vel quia ea , quz patris erant , de-cur in. bebat nobis annuntiare , quod impli- Princirio cat , Verbum : Vel aliter de Deo ef *'* lies fermo , quem neque dicere , neque intelligere poffibile , ideo fubflantiz nufquam pofuit nomen, ficut Dei : ubi- ue enim eum nobis ab actibus often- it. Ideo verbum,lumen,vitam & ve. C ritatem dicit. Velaliter ut non crede- ret quis paffibilem generationem effe . in divinis, ficut eft generatio paffibilis | filii a patre homine, & ut oftenderet fi- lium effe genitum impaflibiliter , ideo ait: Verbum. Impaffibiliter enim na- turale verbum generatur in mente humana, multo magis in Deo. Ex dictis patet quod verbum implicat ex« preilionem ejus , quod eít apud di- centem , & cjus quod per verbum in* finuatur , explicationem , & audientis do&trinationem , & ejufdem verbi per vocem poffibilem notificationem . Ex ideo convenienter ait : Verbum. Item

- * &

m -—oM—— - m"

Cae 347

- — om

amba a ae cm en n a n0 m

In Cap. I.

Joannis . 2Ff

Item obiicitur ad hujus vetbi mani- A a quo, ut foris appareret ,affumptum.

feftationem qualiter ait: In principio erat verbum , quia verbum egreditur a dicente, & tranfit, & fonat exte. rius: fi filius a patre non exiit , nec tranfit, nulla ergo fimilitudo effe vi- detur. Ec ad iud bene refpondet 4x 7/4- Aug. Eft verbum in ipfo homine, quod cirea med, manet. intus, nam fonus procedit .ex f». 9 Ore , &ícquitur : Sic potes habere ver. bum in corde tuo , tamquam confi- lium natum in mente tua , ut mens Ibid. pe. tua pariat confilium , & infit. con- Pea. — filium proles quafi cordis tui. Hec 4«4H. ibi : Ér idem Auguft.ait : Apud ",. hominem eít verbum in corde aliud quam fonus. Sed quod eft apud te, ut tranfeat ad me , fonum affumit ,

eít : formata enim cogitatio ab ea

re, quam fcimus verbum eft , quod

jn corde dicimus nec alicujus lingue eít,quia fcilicet nec Grzcum ,nec La-

tinum : Etc ibi bene & multum de

hoc. Sed queritur de Gloffa quz ait,

quod per fimilitudinem cum verbo

cordis humani , fapientia Dei nata ,

, verbum intelligitur : ergo fecundum

hoc, dicitur translative verbum in An trans- Deo, non fecundum rei veritatem ,ls'^« «7 quod falfum eft: cum veriflime ver- bum in bum oriatur ex patre. Et ad iflud Deo. refpondendum , quod Gloffa loquitur quantum ad noftram intelligentiam,

quia per notitiam verbi humani men.

talis manuducimur in notitiam verbi

fonus importat fe quodam modo in B eterni . Unde Augufl. qui cupit ad «t. 15 4e

vehiculum, tranfcurrit aerem , venit

ad me, nec recedit a te fonus traníf-

volavit verbum , quod affumpfit fo-

num , antequam fonaret apud te erat ,

nec recefífit a te. Hzc ille. Et ibi be-

ne de hoc . Si ergo fic eft poffibile in

verbo mentali hamano, multo magis

in verbo divino eterno : non enim

eft inceptum , fed zternu m:non ett fucceffivum , fed permanens & im. mutatum : non deítruflivum , fed

J9. 3 principium omnium effectivum. Job: Greg. mo. Semel loquitur Deus . Ibi Gregor. Lo. r4l. li. 33 qui Dei eft, verbum genui(fe : femel 2^, "* loqui eft verbum aliud przter uni- enitum non- habere , & ibi bene de

jm Patet ergo quale eft verbum

Dara. | 4, bo Damafcenus : Verbum dicitur qua, lió. 1» cap. drupliciter, vel quod cum patre fem: 33! PR — per coexiftit : vel naturalis intellectus motus, per quem intelligit, &cogi-

tat veluti lux ejus & fplendor : vel

quod intus enuntiatur : vel angelus intelligentiz , fcil. quod ore profer-

tur, hzc ille. Primum eft verbum

Ant. li), ; increatum , & de ifto verbo Aug. Si- rap. 3 4stt Cüt. verbura. noflrum temporale & 744. *- 3 tranfitorium feipfum oftendit, & il. i» n», lud, de quo loquimur , quanto ma-

? jd ; : q à

gts verbam Dei , quod ita oftendit

patrem , ficut eft pater . Verbum quod

foris fonat , fignum eft verbi ,quod in-

tus lucet , cui magis verbi competit nomen. Nam illud, quod profertur

carnis ore , vox verbi eft : verbum-

que & ipfum dicitur proptes illud ,

$. Bex. Tom. V1. P. II.

qualemcumque fimilitudinem | verbi 17». //15 Dei , quamvis per multa diffüimi-,, 5,4. lia , pervenire : non intueatur ver-:em. ; bum noflrum , quod fonat in auri.

bus, nec quando voce profertur , &c.

Et fequitur : Sed tranfeunda funt

hzc: ut ad aliud perveniatur homi-

nis verbum , per cujus qualemcum-

que fimilitudinem, ficut in znigma-

ce videatur utcumque Dei verbum ,

non illud , quod factum eft ad illum,

vel ad illum prophetam, fed illud ,

de quo dictum e(t: Ornia £z ipfum

fada (unt , hzc ile. Ex his patet

quod ficut Auguftinus ait fupra , quan,

tum eft ex vi vocabuli , magis com-

petit nomen verbi fono quam verbo

divinum. De multiplici autem ver- C mentali , & quantum ad hoc loqui-

tur Glofla , unde nomen verbi eft translatum , non tamen translative

dicum , fed fecundum rei verita.

tem. Et de hoc verbo , ejus maje--

flate , zternitate , poteflate patet in collocatione przdicabili .

E, Confequenter quzritur de hoc ver. ,, ,.. bo , Erat , videtur quod debuiffet dixif 5... 4;

Íe . In principio efl Verbum , ut enim ait cere, ef,

Boetius: Eternitas eft initialis vitse pof- Pro cra: feffio tota fimul, ergo debuiffet pofuiffe COM. verbum pra fentis temporis . Item in- »»/. 11.5 fra: filiusDei loquitur de fe per verbum. 6 s» przfens, cum ait: Ántequam Abraham, 2, ^ ^ . fieret , ego fum. Item Jacobus: Apud 75.5. s ipfum non eft viciffitudinis obumbia- 7795. 1 tjo , Et ita. ut prius. Item ncmeng,,, , fuum eft , qui eft : Qui eft mifit me | ad vos . Et ficut Pus E: ad illud tef;

3 pon-

21 Expofitio

Cir» f. &e. pondet Chryfoftomus: dicensquod hocÀ pla oftendit Auguft. veritatem generá- 4,,,5, i» 2i» Jeax. verbum , erst, cum de nofira dicitur tionis Ppfius- filii in divinis : 51, in- Je

4" "HÍ«— natura, preteritum fignrficat tempus, & ipfum hoc finitum :cum autem de Deo dicitur , eternitetem fignificat , ficut & ens, dictum de homine prz- fens tempus tantum fignificat , de Deo vero id quod eft femper & zter- naliter. Hec ille. Quafi autem idem in Gloffa , quod verbum fubflantivum fignificat hic fubiectam , & de hoc in Gloffa. Et ad obiecta refponden- dum , fecündum magiftros commu- ^iter quod ideo ait :erat Verbum , quod eft preteriti mmperfecti , quia efle ver- bi hic defcribitur , ut permanens, & ut omnia caufans , & antecedens - Sed in hoc verbo , erat , fignificatur emnimoda perfectio, & perfecla im. mutabilitas , przfens autem eft , cu- jus pars praeteriit , pars futura eft, & quantum ad hoc repugnat zterni. tati, nec determinat durationem: hoc autem verbum , erat , determinat &

quit , unum eft, fol qui eft, lacens, Íplendens & calens , nec tamen lux eft fplendot , nec fplendor eft calor , nec calor eft pofterior fplendore , nec feparabifMs ab illo , multo magis in illa trinitate füuperbenedicta poteft ef- fe quod filius a patre, & ab utroque Spiritus fanctus , nec tamen qui pa- ter eft, filius, nec Spiritus fandus, nec unus feparabilis ab alio. Confi. militer exemplificat ibi flamma & luce, ejus emiffionem , inquit , vi- des , feparationem non vides . Hec ibi. Et fi obiiciat quis quod lux fon- talis eft nobilior & virtuofior fplen- dore emiffo, & fic pater fimiliter ma-

pjor & nobilior filio. Refpondendum

quod non fequitur , cum fint ejuf- dem effentiz & majeflatis, nec 1n. veniuntur in creaturis exempla omni. moda fimilia generationi ineffabili 1 divinis, & ex toto, propter quod ait

BI" un ^ um

durationem & immutabiliratem . Ec — Auguft. quod per multa diffimilia ve- e«f. 4e ut de Deo dicitur, dicit przfentiali. niendum eft, ad contuendum verbum ^'^. ("s

* tut n Msn : £"p.LE nu tatem , quia Zternitatem , ut babi- divinum, przdicia ergoexempla funt i ed tum eft, nihil ergo przteriti vel prin-

um eit, nini ad oftendendum cozternitatem filti tem. 3 eiplationis dicit , ut eft dictum de

. Deo, ut habitum eft: ideo non repu. gnat gternitati verbi. His habitis e fingulis vocabulis , quzritur de ipfa claufula in fe, &obiicitur , ficut obiicit Chryfoft. cum dicitur , inquit: In principio erat Verbum , ante omnia intelligere unigenitum , & arguit : quod eft ex aliquo , poftertus eft eo, ex

quoeft , fi ergo verbum ex patre , ergo et

pofterius eft. Et ad hzc refpon

cum patre. His przhabitis patet ex- pofitio litterz , fecundum fanclos & gloffas : Cum dicitur enim : I» prin. c1plo erat. verbum , exponitur quadru- pliciter , vel In principio , id eít, in patre , vel In principio, omnium crea? turarum, vel I» prixcifio ,temporum; ut dicitur in Glo(íTa, fed tunc obiici- citur : Ipfüum verbum füit in. primo inflanti temporis ,ficut & principrum creaturarum , & ad iflud refponden- :

quod hoc eft humanorum 'argumen- Cdum fecundum Chryfoftomum quod torum , nunc autem de Deo eft fer- cum dicitur : In principio erat verbum ,

mo ,. in patre , fed coa'ternus ante , autem , & poft funt temporum differentiz , fed

temporibus fuperior Deus, ideo in Deo

son cadunt. Kem refpondet ad hoc

Deo filius non eft pofterius.

intelligere unigenitum ante omhi& ;,5, ;

intelligibilia & fecula , & fic ante- cefive eft intelligendum eo modo quod dicitur aternitas prior tempo-

quod As. -.

re, prout loquitur Auguftinus: aliquid Drascedit Ee » ficut Cow. Deus. omnia , Prior omnium cresta 4, ,o. 1 fapientia : & Ex ore altiffimi prodit Ed. 1 primogenita ante omnet creatuftam,

éc Gloffa hic quafi idem. Is princt- Ec. 14 io , creaturarum :* quia ab ipío ore.

nia, vel It principio, 1d eít, 1n ztet-

exemplo : fplendor folis ex ipfa folis. natura exiftit , non aliunde , fed num- quatn eft poflerior folari natura : fi er- £o fic eft in corporibus vifibilibus, quid

emlis, é& de natura invifibili & ineffabili ? Hec ille. Confimiliter & confimile exemplum tam in fplendore

"i rid 4, €x fole, tam in lumine ex igne po. mitate , ut dicat privationem initii li, 1€ 1; Pit Damafcenus . Ubi multum & be- & finis infra: Antequam effet Abra oa». t

poffedit rev. 8 mec

ne dehec. Item per confimilia exem, ham , ego fum : Dominus

In Cap. I. S. Joannis.

?3

me in initio viarum fuarum. Expo» Aclaufula. Es Dew erat verbuss , fed

fita prima claufula , fequitur fecun-

da. Et verbum erat. apud Deums , in

Fillas 2. hoc notatur Filii a patre diftingui-

dat ^T4* bilitas in perfona . Unde Beda in

Á Glofía , quia alii dicebant quod idem

Deus aliquando eít pater, aliquando

filius, ut alter vocetur in períona ,

fubdit : Ef. verbum erat apud Deum ,

ut alius apud alium, & huic concor-

Chryf. b». dat. Chryfoft. erat apud Dewn , ait,

3 ix Zv«n: oftendens zternitatem ejus , qua: fe.

$5, ""^eundum hypoftafin. Et idem expo-

lóid, be, € nens illud. Apoftoli : Splendor glorie

& figura fubftantiz , cum inquit , di«

154. be. 6 xiflet Filium íplendorem induxit , ro! me quoniam character & hypoftafis ejus 4m £93 vt propriam oftendat hypoftafin Sed

obiücikue hoc, przp

notat majoritatem in eo, 2pud quem Heb. 3 dicitur alius. effe: & in illo mipori- Sour, 14 tatem , qua non funt in divinitate,

ergo improprie loquitur . ltem Joan- nes: Ego in patre , & pater in me eft , male ergo ait hic quod verbum apud Deum . Item quare ait , epud Deum. , & non , ed Deum , cum vi- deantur idem fignificare. Item , apud, defignat terminum motus , fed indi- vinis períonis nullus eft motus. Ergo ur prius. Ec ad iftud refpondendum, ficut tactum eft , quod , «ps , hic denotat diflincdlionem períonalem ,

te hypoftafim , (ecundum Chryfo- ! . Et quia filius eft a patre, ideo in patre notat audcloritgtem , &

ideo ait : Vesbums erat. epud Deum "€

enitum fcilicet a Deo patre zterna, iter, & diftintàum perfonaliter. In creaturis autem five in humaniscum dicitur , alium. effe apud alium , no. antur majoritas , & minoritas , ut

—. obiectum eít. Et per hoc ad aliud : utraque enim eft vera , &quod filius efl in patre ratione ejufdem eflentiz , é& quod eft apud patrem ratione di- flinctz perfonz , per hoc ad aliud : quia in patre eft auctoritas , ideo dicitur Verbum eíle apud ipfum Patrem. Et per hoc ad aliud . Hzc enim prze- pofitia, 4d, denotat proceffum, five motum , qui non cadit in divinis. Et per hoc ad íequens : quia bzc przpofitio, epud , nullam dicit mo- tionem in divinis , fed abftrahit ab omni motione. Etc fequitur ; tertia

quaeritur cum fic manifeftum , Ver.

bum effe Deum ex prima claufula.,

cum. dicitur : 1n principio erat Verbum,

videtur quod iftud fuperfluac, & ad

iftud refpondendum fecundum Chry- 6^/. 5». fofomum : Quod ait , ut non 2,» 7e«v. exiftimet quis minorem effe divinita- 7,7 o. tem Filii. Ec in hoc confütatur error Error Por. Porphirii , qui pofuit filium effe in in- rhirii cen. telledu patris, & non Deum ipfum ""*'"** eumdem in e(lentia , de quo errore P Auguftinus: Przdicas, inquit, patrem ;54, cj. & ejus filium , quem vocas. paternum virar. Dei intellectum, & horum medium Spiri. in dla " tum. fanctum , & more noítro appellas *''"^- '*. 5 wes deos. Notatur ergo hic identitas Ideucitas

: : » ffenzi eitentiz patris & filit . Sed quztitur Pici

ID, vpxd, de- pde ordine verborum, quareaitwDeus rini,

erat verbum , & non e contratio , ex

quo fumitur hic effentialiter . Et ad hoc poffet refponderi , quod quia ver. bum , five filius , revelat patrem illis,

quibus voluerit: Nomen tuum mani- e. da eftavi mundo, ideo ponitur a patre

przdicari verbum, & íequitur quarta

claufula: bec evat in principle , in quo

notatur quod filius erat coomnipotens

fecundum Gloflam , fecundum autem

Chryíoftomum , fi repetitio eft c7»/. 5».

claufule prime . Unde ait : querit Vin ean.

quale priacipium erat Deus, & non '*^ ?

invenit, & quafi feffus revertitur ad

fuperiora dicens : Doc erat in priipio ,

velenimaliud eft verbum, erat ,

quam effendi fignificativum , & ipnfini-

te effendi . Item quarit hic Chryfofl. c5, 7. vo. uare ait Moy(íes: In principio fecit » i» Jean. jeus cxlum & terram , . hic autem 2^5* nel. ait Erangelifla quod In principle eret ^ ^

verbum , & non ait , fecit yerbum.

Et refpondet «uod mundos vifibilis &*"*/- '

przdicat. fadiorem : Cli enim enar- Pat. it

rant gloriam Dei . fed filius invifibi-

hs creaturas inünite fuperexcedit ,

quis zternus , ideo non ait , fecit

verbum , íed erat , Contra. autem

hoc opponit ex verbis beati Petri : Secundum aliam litteram fic : quo. 49s niam Dominum Chriftum fecit , & p

ex verbis Pauli : Ubi dicit : Quem ^"^ ? fufcMavit a mortuis. Ec refponden-

dum quod ea , quz dicuntur , fcili-

cet de Chrifto, funt difpenfationis ,

ficut id qued eft , fecundum huma.

Bang Daturam , quz autem dicun-

B4 tur

24 | .— Expoáiio. tur hic ; funt naturz. incorruptibi- AGloffa pro parte ; brevi $^ fermo»

lis & diving, & ex di&is patet ver-

bi divini aeternitas , & fic de aliis ,

quz expofita funt. De principio ve-

ro , & de verbo alia patent in col-

latione :- Omnia per ip[um faja (unt,

ficut continuat Gloffa, pollquam di-

xit de natura filii , de operatione

| ejus fupponit , Omnia , &. cetera. De verbo, Unde determinato de verbo zter- s no,in fe, & in fua majeflate, hic rlum effe- determinat de ipfo , ut eft princi- elvum . pium effectivum omnium & perfe- &ivum . Et hoc in tres particulas.

Primo przmittit quod eft princi-

' pium, omnipotens & perfectum , ad omnia producenda per potentiam. Secundo fubdit quod eft principium przcognofcitivum per przífentiam ,

ibi | Quod fadum efl» inip[o vitaerat.

"Tertio fubiupgit quod eft principium jlluftrativum gratificativum per

. mifericordiam & gratiam , ibi : Et

vita erat lux bominis. Et primo pa-

tet quod in ipfo eft omnimoda po-

teftas. Et fecundo patet quod eft re»

ru fadiarum inconfufibilis ordinabi-

litas. Et tertio patet quod eft inr

tium rationabilium divinz illufira-

tionis capabilium gratuita illumina-

bilitas , ait ergo : Omnia per ipfum

fa^ fupt , & ex hoc patet falfitas

erroris , ponentium Deum nihil ex tempore feciffe, eo quod bonitas ejus numquam vacua fuifle credenda eft,

prout ipfi opponunt , ficut tangit Àu- guftinus., Ad quod folvit ibidem

quod- fion eft fas credere aliter affi-

ci: Deum cum vacat , aliter cum operatur, quia neque affici dicendus

eft. Et fequitur, novit quiefcens age-

re , & agens quiefcere poteft , ad

opus novum , non novum , fed fem- piternam | adhibere. confilium , nec poenitendo , quia prius ceffaverat',

capit facere quod non fecerat . Hzc

jle,& ibi bene de hoc , & patet

falfitas erroris ex dictis. Item confi-

Error Ma-. jiliter patet error Manichzi , prout pu ait Auguftinus : qui tzdio affectus a | 14 Your, muftis dixit , quod: Deus 80n fecic Pme. illas, fed diabolus: ficque dixit quad 4^ 19.9 vec focit apem , nec locuftam , & fic mufea factus eft , quem DBeel2e-

bub Deus tufcarum poflidebat. H»c

"ille, & multo plus de hoc ., & in

Cut. pater. Improprie ergo ait : per

ne ait : Omnia per ipfum fata funt , per quem enim fattus ett angelus , & vermiculus: per ipfum enim facta eft creatura, füpera , infera, & fpi- .—— ritualis , ait Auguftinus .. Quaric /64- péste Chryfoftomus hic , quare Moyfes prz -c5,,7, 1». mictens : In principio creavit. Deus 4 /»per czlum & terram, & de (ingulis in- Je«n. in dicat, cum fubiungit : Et fiat lux , 6,1 7 & facla eft lux, & fic de aliis. Hic vero omnia verbo uno comprehen- dit. Et obiicitur. Novum teftamen: tum eft revelatio veteris fecundum Augufttinum fupra , ergo hic debuif* Íet explicare planius , quz funt a Deo facta. Ad iftud refpondet , quod cognita exiflentta ab auditoribus ; non erat neceffe fingillatim dicere , feftinans ergoad ipfum fortiore afcen. - dere brevi lermone ait : Oma , ad obiectum refpondendum , quod novum teftamentum explicat planius vetus , ubi eft indigentia explanatio. nis. Item quazritur qualiter ait: fer "Pfum facis (unt , cum enim pater ,

filius, & Spiritus fanctus fint unum Principium omnium creaturarum five fatorum, videtur quod improprie lo. quitur dicendo , O»nia per ipfum , fcilicet verbum vel filum , Fada funt. Item quorum eft eadem natu- ra , eorum eadem eft operatio , ait Damaícenus: fed patris, & filii ea or et dem eft natura & virtus , ergo &ujis. 1 cap. operatio , & ita filius zque operatur oL ds jp." fum , & debuiffet dixiffe: ab ipfo. jtm cum pater & filius fint unum prin- cipium creaturarum , ut dictum eft, ita poflet dici filium operari per Pa- trem, ficut e contrario . Item quz. ritur an poffet dici veraciter patrem operari per Spiritum fanctum , ficut per filium: & videtur quod fic , quia Deus Trinitas eft unum principium Ego principium & finis. Poteft er. aoc. 1 £o dici Patrem operati per Spiritum fancdtum , ficut per Filium. Quzri. tur ergo quare dicitur patrem ope. fari per Filium hic. Et: Ubi often. Hebr. « ditut , pet: quem fecit & fzcula po- tiu$ quam :per Spiritum fancdtum. .- Et ad iftam quzftionem refponde- tur , fecundo Sententiarum , ubi dicit quod idéo dictum eft Patrem

Ope.

MA—

In Cap. 7.

Joannis : 24

operari per filium , non econtrario, A effe deductum eft. Idem Origenes

ut in Patre monftraretur anctoritas, ia a Patre eft Filius: Qmnia tra- ita funt mihi a patre meo: vel il- jud ideo dicitur, quia pater eum ge- cj, 4e, huit Omnium opificem , prout ibi- « i» Joa, dem dicitur. Unde Chryfoft. qua- F.] rit, qualiter ait: per ip[um? fienim inquit , .per hoc exiftimas aliquid ef.

fe minorationis fcilicet ia filio , audi.

P/«, 1091. prophetam fcilicet loquentem ad fi ium: Tu in principio terram fun-

daíli , & fequitur , fecundum condi-

tionis dignitatem a patre , vel mi-

nus habec filius: & ibi bene de hoc.

Nullam ergo minorationem vel di- ftinctionem in faciendo notatur hic

in filio, fed intelligendum eft , ut

Met? , x1

in Gloffa: Quod nihil, quod factum

eit , ine ipie factum eti Eft ergo omnium, quz íunt priscipiunt effe. |

&um, & per hoc patet fecundum intentionem littere quod non opor-

tec dicere , quod quando ait : Omnia

per ipjum fada [unt . Notatur quod p, i. eft principium füfficiens : per hoc piam (af- quod ait: Sie ipfo fatum efl mibi Sciens. principium indeficiens , confiderando 2; !^*i- intentionem litterz. Auguftinus au. de&clenkA tem legit fic: Sine ipfo facium eff. ni- Ast. 1142. bil , id e , peccatum , ut. enim aic 1t 27^" ibidem , peccatum nihil eft, & ni- Liu r. » hil fiunt homines cum peccant , &:Cer. 8 idolum eft nihil. De primo obiicic, ^*^ 4* Anfelmus : Si peccatum , inquit » Di. yir e ,

eft expofitum: Ubi fupra . Nec hzc p hil eft, cum nihile. nemo debeat pu--

y Jet. dl. przpofitio, Per, notat ibi patrem ope. U 5/4 rari per filium, ficat per aliquod inflrumencum, uc ibidem dicicur ;

unde ex hoc, nota quod hzc prz-.

pofitio. Per, poteft notare circum-

ftantiam cauíze efficientis per mo--

. .dum exemplaris, & lic adhuc vera

eft, quia ipfum verbum vita, ut di--

citur hic, & exemplar omnium . Un- de ai€ propheta. Omnia in fapien. tia fecifti . Ad aliud refpondendum, quod licet poffit dici omnia facta ef. íe per Spiritum fanclum , per rmo- dum fubautctoritatis , fecundum ta- men appropriationem convenit filio , qui eft fapientia , & ars patris , ut

P/. 153

, di&um eft. Confervatio vero rerum - factarum appropriatur Spiritui fan-(:cacum , facit aliquid , ficut. qui fa-

irr. :1

&o , cui & bonitas: Ex ipfo, & per ipfam, & in ipfo, funt omnia, ibi Gloffa bene -de hoc. Et in Píalmo: Verbo Domini czli firmati funt , ibi Gloffía: Pater per verbum , & per Spiritum fancdum operatur, quod ett intelligendum per modum fubaucto- rkatis, ut. didum eft. Ita tamen quod per filium , cui appropriatur caufa exemplaris, per Spiritum fan. Qum, ut ei approprietur caufa con- fervans , & finalis , & Gloffa.. Et quoniam dixit :

PA. 31

Omnia

fa&Sa fum pev ipfum , fübdit . fne ee:

f^dum efl nibil , quod facium eff , hoc eft factibilium: vel generabilium , | fi-

Chyf.aM cut füpplet Chryíoftomus . Unde:

/*P.P'éX« fubdit : Et fi vifibile quid ,.& fi in-

telligibile; nil fine filit virtute , ad.

de hoc in.

niri, cur ergo punit hominem pro peccato? Et ad hoc refpondet , quod «.,, p, licet Bihil fit abfentia juftitiz , Deus panist bo. tamen punit peccatores, non pro ni- mincs pro — hilo, fed propter aliquid , fcilieet , ?*««2to* quia debitum honorem fibi , quem

fponte reddere noluerunt , ab invitis

exigit, & ne deordinatum fit aliquid

in regno, eos feparatim. a juftis or-

dine competendi difponit . Hc il«

le. Pro exigentia ergo debiti hono-

ris, pro exclufione deordinationis ,

pro confervatione recti ordinis , Deus

jufte punit peccatores. Quaeritur item

de hoc quod ait : Peccatum nihil

eft; & non eft a Deo. Contra. pri-

mum obiicitur , quod qui facit pec-

ratur , fed quidquid eft, in quantum

eft , ex Deo eft fecundum Auguft. ^». 4e

ergo & peccatum ex Deo, five ma- More

la actio. Item peccatum corrumpit; Aia ii

eft enim corruptio modi , fpeciei ,& » v.» Asp.

ordinis , ut ait. Auguft. quod Z/ «tar.

corrumpit , agit , ergout prius. ltem,t v ^'?*

lfaie: Ego Dominus faciens pacem, 1/5. 45

& creans malum, & ita ut prius.

Item quzritur de hoc quod ait. Ido-

lum nihil eft, & quod forma homie

nis in idolo, nos eft faQta per ver- -

bum; quzricur qualiter hoc ? quia

materia idoli, quz eft aurum vel ar-

gentum a Deo eft, ideo forma idoli :

e(t formata, vel artificiata ab homi-

ne: ergo ficut alie forme artificiatz:

funt a Deo, ita & illa. Ad primum:

tefpondendum, quod cum pea t

26 .2 . Expofitio

tc volungtarius defectus af(fumptz eflen- Ae(e ratione privationis falotis ipfis Awg.1.de tib, prO ut ajt Auguft. &. deficere, adorantibus idolum , vel confidenti. vera reli- fac privatio eft, ideo dicitur pecea- bus de illo, ex dictis patet , quando re €» 14 cum n4 eíie E & peccatores » in alte Omnia P lá ibíum facia fuot ? 3». 1g quantum tales, effe nihil. Job: Ha- — magaiticenua operandi: func enim biteng in tabergmaculo illius focii ejus, magnifica immenlitate, funt. mirifi- qui mou. efl, id elt, apo(tatz; asge- ca ípeciofitate five ordine, fant uti- li, qui dicitur non effe, quia a fum- lia, five comsnoda bonitate : Deus ma eífencia recetlit ,. & hoc ex- enim eft qui facit magna , & in cre(cente defectu quufi non effe comprehenfibilia , & mirabilia. Et Pf. »: tendit : vel dicitar boa effe , quia alibi quafi idem , & in Pfalmo : Ma- uir hene e(ie perdidit, quamvis naturz guificata funt opera tua Domine: " Grég. Me. Cílentiam non amific , uc ait ibi Gre. quantum ad primum: Omnia in fa- "4. |. 14. gorius: Exponens illud , unde pec- pientia fecifti, quantum ad fecun. id catum aliquando nominat przdictum — dum: lImpleta eít terra in. poffeffio. voluntarium defectum, & (ic nomi. ne tua , quantum ad tertium : Et nat privationem , & nihil eft, utlo- ex his patet magnificentia fug po- quiu; hic: .& fic non e& a Deo , tentiz , mirificentia fuz fapientia, . nec habet can(am efficientem , fed de. p munificentia fuz beneficentiz . Un- y,,,, ,, Ang. de ci. ficiantena fecundum Auguft. Aliquan. de Hugo: Potentiz fuic fignum re- /45ram. t. « vitate Dei do &ominat actionem fubfliractam de- rum imment(itas, (apientiz pulchri- 7. » c. »3 i11 c. 6 formationi , & privationi , & fic eft tudo, bonitatis utilitas: vere enim 74^ '? ns "*4. 9 [Deo ratione ejus, quod eít aclio- a magnitudine fpeciei & creature. . nis. Aliquando nominat debitum cognoícibiliter poterit horum crea- habeadi juftitiam , cum tameu de-. tor videri. Et ideo non reftat, pifi As, 4,5609, habendi fecundum Anfelmum — ur afpicientes facta & opera creano, Cicepfs ubi fuprs . Undeait, Nullieffentiz ris affurgant ad ipfum laudandum, Vig. c. ; eft aliud malum effe, quam deeífle amaadum , & ad delectandum in " illi bonura , quod debet habere, é& ipío. Levate oculos veftros , & vide- pi. fic dicicur ele fecundum quid, ra- te qus creavit hzc: Delectafli me in

Ax de tonis Ad aliud refpondet Augu-(.figit, numerus vero omni rei fpe- ji. 7. «v. Boii m ftinus, quod cum diciur Deas crea- ciem przbet, pondusaurcem omnem 3. i

Masiché', re: malum, ibi fumitur creare pro rem ad quietem & flabilitatem tra- M E ?c.7fd iod e(t ordinare: puniendo enim — hit. Et ibi bene .de hoc. Et idem : gi /. 21

moiéu; Ordinat peccatum . Ád aliud refpon- Ejus unitate omnis modus infiftitur , c. 6 ;. 6 Manichel, dendum eít, quod eft loqui de for- ejus fapientia omnis pulchritudo for- ida me idoli duplicker , vel rationeejus, matur, ejus lege omnis ordo difpo-

Hag fecandum rem, .& íic in nitur qualiter autem: peccatum eft idolo. quantum eft, eít a » fecundum | nihil , & qualiter peccatores dicun- odo) illud Augufüni fopra: Quidquideft, tur nihil, vel non effe , Boetius :. Dei 8c, 3n quantum eft, eit a Deo : vel Effe, iaquit, eft quod ordinem re- 2*5: 4

1 44e lequi de forma idoli, inquantum e(t— tinet, fervatque naturam, & fequi- PA. prof. T aufiu ;, doli ». & infüituta ad idololattandum, tur: Nam qui mali funt, eos effe 2 pef ad t. 5 & fic dicitur nen effe a Deo, imsno — malos non abnuo, fed eoídem eífe 4». Masnif- errote. hominum funt facla , ait aad pure ac finípliciter , nego: quia ecgo -

centi ope- guftl. Exc &e ex abunGone, & peccat in quantum tales, a Deo pesrrqa foness ; five ad abuteodum vel ali. fecodifur qui s vere eft. Ipfe 29. 1: 74.5 ter fecundum Auguftinums qui ait, enim folus eft, & quia t t

idola funt, íed ad falutem Bi- non effe , & quia amiferunt ífuusa

TR pP

m - OR Adi E

-——

In Cap. I. S. Joannis. 25

nihil: Ecce nibili factus es: Et in Anit Chryfaft. Quod ái: Quod faZum

Ezech. 3$ Píalmo: Ad nihilam redaQus fum. — eK , is ipfo ira eret, ergo deftru&io- C524, 5.

P/ 72 Et fequitur pars, in qua oftendit ; nes Sodomitarum & diluvium & ge- 4sro od quod ipfam verbum ef principium — henna in ipfo vita erat . Srmilicer & 4inm v. ;. przíciens vel precognofcens per ía- lapis, & ibi tangit errorem. hzereti- ..— pientiam , vel praícientiam , ibi: corum circa iflud . Ec eft folvendum . . Quod fatium efl im ipfo vita erat. lgi- ficut prius, quod ea, quz babent in

Aug. trap, COT quod opponit Auguftinus: Ex hoc ipío exemplar, vita funt in ipfo, in

1/5 Jas, €TgO , inquit , fequitur quod terra fuo tamen genere habent fuum effe.

pof me-— vita erat , & lignum , & omnia alia. Et fequitur vertia particula , in qua

4i" *. 9. Ad quod refpondet fic fübdiftinguen- ' oftendit ipfom effe principium illu- do, quod fa&hum efl , ícilicet in tem« flratvum , & gratificativum per tni. pore, i» illo vita eret: Omnia enim. fericordiam , gratiam illorum , in fapientia fecifti , aic Propheta - — qui funt capabiles predicte illumi«

Eít autem in fapientia quedam ra- nationis, ibi: Er vita erat dnx bomi- tio , qua terra facta eft , & exempli- | pyrn , & ibi duo : Primo. premiffo, ficat : faber primo in arte habet ar- quod verbum eft illuminativum men. cam, & illa in arte eft vita ,. illa tium humanarum capabilium illias vero in opere, non: vivit epimani p illuminationis. Secundo fubditur de. ma artificis ubi funt ifla, fcilicet ope- fectio eorum qui nolunt effe capa. :ra exteriora , antequam proferantur, ces, ibi: Ez /ux in tenebris. Ait er- multo magis fapientia Dei, per quam — go: Er vita erat lux bominum : Qua." 7m facta funt omnia, per artem conti- ritur cum Deus fit lux fimplicker : net omnia, antequam fabricet foris Deus lux eft, in quo tenebre hon corpora, in arte, vita funt: hzcille: — funt ullz. Quate non ait abfolute: Et ibi bene de hoc. Et in hoc defi- Vita erat [ux : Et ad^ hoc. refpondet gnat ipfum effe caufam exemplarem — Auguftinus, quod ex ipfo homines Ay. rra. . omnium. Ex de hac vita exemplari jlluminantur, non pecor&a, quz non i» Jar. Casa Auguftinus bene: Una eft prima , habent animas rationales, quz pof. 24 mul, exemplaris & fumma vita. Ec fequitur : ars fint. videre fapientiam Dei : hac er- Eph. " ig, eg quedam eft omnipotentis atque Ífa« go lnx non eft quorumcumque ani.

197,; pientis Dei plena omnium rationum malium , fed hominum : fuiftis. ali. viventium incommutabilium & 0- quando tenebre, nunc autem luxin mnes unum in ea, & fequitur ibi: omino . Sed ad hoc obiicitur fecun. "Omnis novit Deus , quz fecit per dum Auguftinum ibidem , quod mul, ipfam, & cetera. Er ibi bene de ta corda non poffunt videre iftam - hoc: Sed tunc obiicitur quod illac lucem. Et refpondet quod (i ita eft, caufa exemplaris, non exprimit res " hoc ideo eft, quia peccáta eotuth eiiido ut funt, cum non omnes res facte, gravantur, & ponit exemplum : Inh |

fint vita. Et ad iftud refponden. fole czcus pofitus, fol eft illi prz- . dum, quod ficut ait Anfelmus: Res fens, fed ipfe foli eft abfens. Sic fa-

m prout fünt in Deo, funt ipía prima — pientia czco przfens eft, id eftftul.

33 effentia , & prima eífendi veritas, in to & iniquo , fed ipfe foli eft ab. proprio vero genere habet fuum effe fens. Et àe hac luce Chryfoftomus C^» ^7». naturale fecundum gradus fuos, nec bene ait. Quemadmodum lux , quan. $/" 7o«r. poteft zquari in omnibus rationibus tumris illuminet multitudittem ho, 4ju».7. ;

Ax;. d'exemplaribus, prout ait Auguftinus minum, nihil in propria minoratur

Lin aa Cum decedant & fuccedant tempo: claritate , ergo multo magis lux,

d ra, non decedit vel füccedit aliquid qu eft Deus. Quia enim vita eft, fcientie Dei: unde & illa (unt mu. ipfa adveniente, lolutam eft mortis tabilia , tsmen immotabiliter fciun- "imperium , & quia lux, illa lucen* tur a Deo . Ideo quamvis res funt te, amplius non funt tenebre. Hiec — Secunda 1nutabiles , non «anten fequitur quod ^ ille, & ibi bene de hoc. Et fequi- P^rticula rationes exemplares mutabiles, & ta- tur fecunda particula , in qua nolen- yrren fünt perfe&if[rms rationes exem- - tium illuftrari a luce defetio. Ibi : plares rerum . Quia confuniliter po- " Luw 3» tenebris lacet , ideft: prs 2:

28 . Expofitio

eft peccatoribus, quam tamen non Aeft abíens fapientig. comprehenderunt credendo , obfcura- ti tenebris infidelitatis : Qui male agit , odit lucem , & non venit ad .Jucem , Unde in Píalmo: In tene-

[t al ape "etgo 'fa- i» Xeer. .ciet ifte? mundet : unde poffit vide- 2"7'7"*7* ri Deus. Beati enim mundo corde, Condinaz-

quoniam ipfi Deum videbunt. Hec üsron gelitta .

Soen. 3

Pf. $31

jlle, & ibi bene de hoc, qualiter $ 7 ^., P/;» bris ambulant, &c. In tenebris am- cor eft mundandum , ut videatur; 7, 3,47. bulavimus. Sed quzritur quare ait : — fapientia , quz Deus : Determinato past. 2 Non comprebeuderunt , quia impoflibi. de divino verbo fecundum fuam di- ?''* *- 9 . le eft iftam lucem comprehendi ab vinitatem, in parte ifla profequitut — aliquo, quia de Deo dicitur - Quod . evangelifta de 1pfo , fecundum hue * ""**". habitat lucem inacceflibilem, & fic — manitatem affümpram , ficut. contis: PUN incomprehemfibllem . Item Auguft. nuat Auguft. dicens: Quz dicta funt, 4e Civ.De| Quidquid fcientia comprehenditur — de divinitate Chrifti dicta funt , hic e i$ f. 3 Ícientis comprehenfione fnitur: Sed vero de humanitate. Fuit bome mi[f- . Deus eft infinitus, & fic incompre- fus « Deo, &c. Unde fuperius de- . henfibilis. Item cum lux fpiritualis, terminatum eft de divino verbo in fed magis communicabilis luce cor. íe, & ut eft omnium principium porali, & illa przfens non poteft non effectivum, hic vero de eo, ut car- videri ab habentibus oculos corpor&- p nis initium, & ut hominum repa- les, ergo mulo minus non poteft rativum. Et. hzc pars in duas par- non videri ab habentibus oculos in- tes, quia enim fuit verbum abícon- LAMPES telle&uales.. Ad primum refponden- ditum , & per vocem fuam manife-

notai, dum eit, quod comprehenfio dicitur tiplicter , multipliciter. Primo modo per fidei credulitatem , & per dilectionem ,

flandum , fcilicet per beatum Joan- . mem , qui fuit vox verbi , uc dicitur infra eodem. Ideo primo determt.

Ep. 5; vel charitatis adhafionem : Ut pof- natur de beato Joanne, qui erat vox , Beatus

fitis comprehendere cum omnibus verbi, & lucerna lucens. Secundo I: A ids fan&is, quz fit latitudo, &c. Lem — determinatur de ipfo verbo incarna- ceralu- - eft comprehendere per tentionem & to, & de adventu ejus, ibi: Bratceus.

x Cer. 9 idis : : . apertam vifionem : Sic currite , íci- ^ ]cet in via, ut comprehendatis , ut comprehendatis fcilicet in gloria . .Et eft comprehendere per. omnimo- dam inclufionem , ficut locatum com- prebenditur a loco , vel ficut ícien- "ia rel fcibilis, a fciente plenarie: & fic impoffibile eft quod ipfa lux ,c quz eft Deus, comprehendatur ab intellectu creato: Deus enim eft ine£- fabilis & incomprehenfibibs, ait Da- Dew. !. » maícenus . Modo primo dicitur com- 9th. fd prehendi ifla lux a credentibus in dos via. Secundo modo, a beatis in pa- tria. 'ertio modo fumendo large comprehenfionem poteft dici, «om- prehendi a feipfo, quia feipfum co-

jux vera . Prima in tres. Primo bea-

ti Joannis , qui fuit vox & tetlis ver-

bi defcriptio, & commendatio quan- s tum ad fuam perfonam. Secundo fub.

ditur fui officii dignitas five celfitu-

do, ibi: Hic venit im teffimonium . "Tertio, quia ipfe erat illuflratus di-

vina iluminatione , ob quam .pof-

fet credi a Judzis effe Meffias vel Chriflus venturus , differentiz ipfius

.ad ipfum Chriflum fuübjnüio, & dubitationis exclufio, ibi: Nom erat

Mle lux . Ait ergo: Fuit bomo sniffus

a Deo, ícilicet Beatus Joannes , ut

enim ait Augufl. quia filius Dei fic 4, rr r- erat homo ut lateret in. illo Deus , » 5» jov. miffus e&. magnus homo, per cujus 4^»/e

Á $4 fas : : Á . dinum t.9 gnofícit , ut eft cognofícibilis . Ad teftimonium inveniretur. plus quam jj;4, of aliud quod non eft fimile de luce hemo, & ponit exemplum . Sicut «/isa« : 2i

corporali & fpirituali, quia illa ma- Ónifefílat fe naturaliter , ifla volunta- Sie. Ítem illa manifeflat fe omnine

enim in monte irradiato cognofcitur .quod fol fit ortus, ideo Joannes fi. eut mons magnus prior radiatus , lu-

n Cow PEEDEEREREREOUEEREREvn ^, pe À -"P——-7— -- P n€—Á € —

-o- a CORRER ERR m Ld

An avait Augufliaus : Stultus. & iniquus

eculo fufceptibili , fecundum fuam poffibilitatem : Lux vero fpiritualis manifeflat fe oculo fpirituali , mun- dati fe a peccatisobczcantibus , prout

men excepit ; ut oculis noflris nun- varet . Hzc ille. Sed quzritar cum certum fit qued Joannes effet homo, qualiter ait: Fuit home. Ad hocref-

pondet Chryfoflomus : Quod ideo Cb»]e. in.

pre

^" WP "A C

3; !u Soa. eirca mee dism f.] Mal. 3

In Cap. I. S. Joann. 19

preconem hominem mifi , ut cogni» A& lux & lumen, ut infra: Ego lux tam. audientes vocem , ícilicet ho- vehi in mundum . Obiicit autem mines facilius.qui audiebant adveni.». Chryít. de hoc, cum dicatur: Te-

rent, Ícilicet , credendo . Vel ideo ftimonium ab homine non accipio ,

Mat. 1i

Quafiio;de

verbis,

Chryf. he. $n Joan. pepe prim. £. 3

Nomen Joannis non ab ho. mine !ni-i pofitum,

Dent. 29

4dél. 19

ait: £omo, ne crederetur effe ange«. qualiter ait hic, quod Joannes Vemir, lus ob teítimonium prophetz de Jp. ut teflimonium perbiberet de. lumine ? fo: Ecce ego mitto angelum meum,- Et ad hoc. refpondet ibidem , quod quod ait Salvator de ipío Joanne in- illud, quod ait hic intelligendum telligendum efle. Ec hic: Homo fuit. eft, fcilicec Joannem perhibere teíti- miffus & Deo, quzritur ad quid hoc monium Chrifto non indigenti, fed apponitur. Ec refpondet Augutlinus quia ex falutis multorum cura de. dicens, quo modo potuit dicere ve- fcendic Chriftus, ideo conceífit ho. rum de Deo , nifi miffus a Deo? . mini teftimonium perhibere de fe . Ec de hoc Chryíoflomus bene: 'Tu Idem quafi obiicit Chryfoft. dicens audiens quoniam a Deo miffus , ni- & quzrens: Nonne filius Dei. fuffi. hil de reliquo humanum efle exi- ciebat feipfum oftendere & teftifica. ftima, eorum quz dicuntur ab illo. ri? ergo non oportuit , quod alius Non enim, quz ejus eft , dixit, fed veniret in teftimonium . Et ad illud quz mittentis omnia loquitur , ideo p refpondet bene , quod quia habitabat angelus nuncupatus eft: angeli enim . lucem inacceffibilem, ideo carnem virtus elt,: nihil proprium dicere. induit, & uni confervorum conceffit Hc ille. Ec ut hoc amplius appareat, «| teftimonium , quia omnia negotiaba- fubditur: Cui nemen erat Joannes , cuc ad hominum falutem , & ad fa- non ab homine impoficum,fed a Deo cilem fufceptibilitatem , & ad audien- ait Glofía & ab angelo nunciatur: — tium utilitatem, non ad fuam di-

de his infra. Et fequitur fui officia quod eft perhibere teftimonium de fpecificatio . Hic vezit in teflimonium , aliquo, vel propter indigentiam &

. & hoc ut teflimonium perbiberet delu -" dubicabilitatem a parte illius, cui

mine , id eít,.de. filio Dei incarna-. perhibetur teftimonium, & fic non to. Sed obiicitur quod fufficienter — indiguit filius Dei teftimonio huma- fuit Joannes folus miffus in teftimc, — no; vel eft: perhibere teftimonium nium , quia ut dicitur: In ore duo-. ob indigentiam & ignorantiam , a rum vel trium ftabit omne verbum. parte eorum , coram quibus perhibe- Ad hoc refpondendum , quod ut di-. tur teftimonium, & fic Joannes per- citnr. huic, id eft , Chrifto: Omnes hibet tefümonium de filto Dei . Un- prophetz teftimonium perhibenc «c de Auguft. Quia non videbat lux Joannes vero fuic miffus non folum ^ mentium , opus erat ut homo dice- ad prophetandum , fed ad demon. ret de luce teitimonium , non tene- ftrandum infra eodem . Ecce agnus brofus, fed illuminatus, qualis. fuit Dei, & ideo ait hic fignanter: Hic fcilicet beatus Joannes. Sed quzri- venit in teflmonium , non ad teflimo- «ur de hoc quod ait: Ut omaes crede- sium; quia alii prophetz , quali a rest per ium, cum ergo omnes non

remotis teflificati funt : Joannes ve-. crediderint , fruftratus fuit fine , vel ro 'ex propinquo demonfítravit & — fructu officii fibi commiffi: Ad hoc

annuntiavit , fcilicet vox annuntiat refpondendum , quod eft duplex fi

. verbum , & fignanter ait: De umi nis, fcilicet operantis, & operis » "3e, id eft, Chrifto incarnato : lux Sicut in medico finis operantis eft,

enim eít, ur forma luminofi , five intendere. fanare , finis vero operis, quzdam res in fe abfoluta. Lumen — inducere fanitatem . Quantum ad vero dicitur intluentia recepta in primum , operans non fruftratur fine perfpicuo, unde per appropriationem — officit , dum nihil omittat de contin- filius Dei, fecandum fuam divini. gentibus, licet non proveniat finis eatem dicitur lux: Inquantum vero operis ob impedimentum , vel defe-

incarnatus, lumen. Dicitur tamen &um a parte alterius. Aliter diftin-,

confequenter. lius Dei incarnatus , guunt alii, quod eít finis duplex , - 1n

Sgoen, YS

C5rif. bo.9 in "Joan. ante ne- dium f. 1

yw. y

Vocabis nomen ejus Joannem , & gnitatem: hzc ille. Ex his patet , -

4 ug. trat, 3 in Joa. ANTE THO.

diu, P. Ld

Finis due plex "

*^ *

$9

Expofitio

in fe, & in alio. Primo non priva-A finum: Lux vera dicitur hic , lux

tur operans, dum faciat quod in fe

Partien] €Cít, licet altero fruflretur oe

tertia. — aliquas caufas contingentes. Et

Quefio, quitur particula tertia, in qua dif

Aw Pon ferentiz- ipfius ad Chriftum. fübjun- £o. Non erat ille lux, &c.Sed que- ritur, qualiter hoc quia inter natos

Mara mulierum non furrexit major Joan.

Mat, y : 5 . J eftis lux mundi ; ergo multo magis

Joannes lux . Ad iftud refpondendum ds fecundum Auguftinum. Joannes erat gi) £4. €. . ; i» lean, llluminatus & ficut mons magnus ,, «rte me. non tamen lux illuminans. INon ne. ETATS gat ergo hic Joannem effe lucem , cilicet participatione , fed negat eum effe primam lucem , illuminan-

ne .. Sed: de. difcipulis. dicitur : Vos

mentium , quz eít fupra mentes , ók excedit omnes mentes ; & hoc eít lux vera , fcilicet effentialitate .. Men. tes vero illuminate dicuntur lux , hujus lucis illuminatione: ip(a enims eít lux hominum , ut. habitum. eft fapra. Unde fequitur :. L//upinat o- mnem: nem, fcilicet viventes. ut homines, non diftant a. pecore nifi intelletu , noli aliquando .gloriati . Et huic concordat Gloffa, quz ait. Omni: bom(so , dicitur illa natura in homine, quz eft ad imaginem & fimilitudinem Dei: alia funt extra hominem , & ibi bene de hoc. Ut. enim ait Propheta : Signatum eft fupra nos lumen vultus tui Domi- '^ *

tem omnem hominem. Quaüi idem gne. Et Job: qui docet nos fuper ju-

Chryf. be, Chryfoft. oftendens enim inopinabi- ; i» lo". ]em eminentiam ejus, cui perhibet p , teftimonium , ad ipfum, qui tefta- oannes tür , ait: noz erat ille lux: Ideo loan- dicitur lu* pes dicitur lucerna: Ille erat lucer. €r?2* — na ardens & lucens. Erat lux vera , &c. Prazhabita .defcriptione beati

Condmaa, JOanBis, qui fuit vox verbi, & prz- tio Evang. Curfor filii Dei , hic determinatur de dignativo adventu ipfius filii Dei,

& ipfius difpenfativa incarnatione,

é& operibus, & documentis ipfius in- carnati, & hzc in tres partes . In

Joa. 5g

prima de ipfo adventu, & incarna.

tione. Secundo, de Joannis teftifica-

tione , & diícipulorum vocatione .

Ibi: Joannes teftimonium . T'ertio

de operum filii Dei incarnati varie-

tate ,. & documentorum difpenfatio-

. . ne. Die tertia nuptiz facdtz funt.

. 4 um? In prima quatuor. Primo, majefta- FW in tis filii Dei fub nomine lucis, & "euatwor — ejus adventus in mundum przmiffio. Secundo , difcredentium fibi adve-

nienti exct£catio, ibi: Mmandus enum

so cognovit . "Tercio utilitatis creden-

tium fubjunctio . Quorquot. autem. ve.

ceperunt eum . Quarto , dignativz incarnationis Íípecificatio ,. ibi : Bf

. werbum caro. fatum efl. Aic ergo: Quzfito de Erat /ux vera. Sed quzritur quali. luce vera. ter ait hoc, quia omnis lux eft lux

vera in fuo genere, eo quod immix--

; Ce.6 ta tenebris: Qua focietas luci ad te- Refronfio. nebras ? quafi diceret , nulla. , ergo 45i. 10-4 fperflue ait: lux vera. Ad quod ref-

pondendum , quod fecundum Augu,

menta terrz. Ibi Gregorius , ut di. 2 o, cetur infra. Sed obiicitur. de hoc ,4. 7. 26 quod aic: L/uminat omnem bominem c. ui venientem. in. bunc. mundum . Sicut obiicit Chryfoft. Si illuminatomnem &, f. hominem, qualiter tot. fcilicet hor j, 9,54. mines fine lumine permanferumt ? prope prin. Item Auguft. Si illuminavit omnem *. s

. : . dd ug. £7. 8 hominem, cum activa inferat fuam j,^5,,,. patfivam, ergo omnis homo eft illu- circa mea. minatus . Item fi fic, nulli homines *-9 funt tenebrz . Ad illud refpondet Chryfoftomus ibi fupr&, quod quan« C5 rif "

: ; : . . bo.»

tum pertinet ad ipfum filium Dei , j, 5,,,. illuminat omnes. Sed quidam clau- prope prim. dentes oculos noluerunt fuícipere lu- *: 3 cis radios, non ergo a natura lucis obtenebratio , fed a malitia eorum. Et ponit exemplum de nolentibus intrare navem nullo prohibente , quia

malitia fua pereunt. Hzc ille: Ad i

hoc idem refpondet Auguft. quod , " iftud eft intelligendum : I/Juminat 2/7, omnem. bominem , &c. Non quia. ul- ,, 10; v. 5 lus eft, qui nen illuminetur ,. quia nullus illuminatus, nifi qui ab ipfo illuminatur , & ibi bene de hoc. Aliter refpondet Auguflin. de prz- ,. "P deítinatione fanctorum, ponens exem. 5,22/;' plum , quod ficut dicitur , magifter /4»7.7.1.«. docet omnes pueros ville , non quia ? Vilis omnes doceantur, fed quia nullus "** f. 7 nifi ab illo docetur : Confimiliter eft intelligendum ex parte ifla, & bene eft concedendum , quod activa infert fuam paffivam , quia quos illuminat lux divina effectualiter , perfectibili-

16 1

D

——

^s -

-ow- -—— Gear NEMO m

: In Cap. I. Joanni. 31

ter illuminati funt. Et quoniam ad Aipfum fadia [ust:. ait Auguft. Vel :, iluminandum przfata lux venit in — 1s jropria venit. Der carnem , aic /* peft me. mundum. Sequitur: 1s eundo erat , Gloffa; Sua enim incarnatio dicitur m ícilicet non ut pars , íed ut factor fuus adventus. Vel: Im propria , dd 4mg.r 7. regens quas fecit creaturas. Et hic eft , in gentem Iudeorum . Unde? * ?»»- .przfentia divinitatis ait Glo(Ta . Ideo Chryfoft. Propria, Judzos dicit, ut n : fubditur: Ez mundus per ip[um fadus | :

populum peculiarem : Te elegit Doc 42147. » »

ef, vel, In mundo erat ;, ecundum humanitatem affumptam . Infra co- i Oppo. Ch», hit Chryfoflomus : Si verbum erat : apud Deum , qualiter in mundo ? diwn- ^ 3 Et. refpondet quod magnitudinis ejus

Chry]. bo. dem :; Habitavit in nobis , &c.

eite mee

nón ett inquit , ! imp verbum Dei ubique totum. eft , Ag. ep.

Nun ante

totum eft

& multum

finis; Celum & terram, o impleo, Qualiter autem

, dicitur venire, cum manife(latur , ad dpr ue abícedere , cum equ Aug ene ponens exemplum . 49u eum receperunt, nec in eo eredide. med. p.n am hominis tranfiens 4imul &? Fei ta vi ide in auribus multorum ; muko magis verbum Dei , perma- nens ubique eft totum, & ibi bene adeft? Item: de hoc. Et licet fic fue-

minus Deus, ut fis illi populus pe-

culiaris. Et: Non fum miffus nifi *

ad oves, qua perierunt domus Ifrael

Et per hoc patet folutio quaítionis, .

licet effent omnes fui creatione : ju-

dzi tamen erant fui przelectione,

Et ex hoceorum accufatio, ait Chry- C^'^/- ^».

foft. quia fui enim erant Judzi pra- 5,5, 4. e. . *

electione, & prophetz predixerant :. 5

eum venturum , & ad ipíos venerat, Pe. 35

.& miracula viderunt , en tamen re

runt, immo extra vineam ejecerunt. c 4,y/, 4e,

Etem opponit Chryfoflomus . Unde 5 i» 7o«.

yenit qui omnia implet , & ubique «4"'e med.

1: Quem locum evacuat 5, ;

fui przfentia ? quafi dicat nullum . Tertia gara

rit in mundo, tamen .Muzdus exe — Et refpondet quod feipfum manife- ticula

ton cognevit. In quo notatur fecun-

ftavit noftram dignahs induere, car-

nem, hanc manifeflationem & de-

dum , difcredentium excecatio , & ícen(ionem prezíentiam vocat, & ad.

| : ejufdem Dei repetitio .. Sed qualiter €i/»[.«? ait hoc , opponit Chryfoft. quia mul- ventum fícilicet: Nemo aícendit in i» 7**"- 4j in mundo eum cognoverunt. Et colum, aiíi qui defcendit de calo, dium, t, 9 teípondet , quod non dixit, quod ó& ibi bene de hoc dicitur. Et fequie nullus eum cognovit, fed quoniam tur tertia particula , in qua fpecifr- mundus, id eít mundo affixi , &qui catio utilitatis. credentium . Ibi : ea, quo mundi funt, fapiunt, non Quotquot autem receperunt eum , ícili- cognovit , unde mundum vocat mul- cet per fidem, ait Gloffa. Dedi ei titudinem conceptam , vulgarem , porefíatem, non. tantum reformari , turbidam , & inlipientem populum , c. fed Filios Dei furi, per adoptionem,

Av. D[ra8. hec ille . Item opponit Auguílin. "quod ipíe erat per naturam, hec

14 i» loas. qualiter ait: Mundus now cegnovit ., Auguftinus, & in Gloffa. Quaerit 4» (27.

Punt. 9 Quia. teftimonium dedit .ei mare , ^ Chryfoftomus de modoloquendi qua- à im Sean, Mar, 14 (uper quod ambulavit , & venti, liter ait : Quotquot , indeterminate , 2^ "^ ;

M«:.12. qui ad imperium ejus quieverunt ,

can. d & refpondet quod ideo ait ad deno- C^r»/. &».

& terra, quz contremuit illocruci- tandum , quod five fervi, Give libe-? /» 14». fixo. Item: Multi in eum credide- ri, five barbari eodem honore funtz^, iod runt. Et ad ifiud refpondet , quod digoi . Et in hoc patét munifica bo- Virtuofitae mundus dicitur hic mundi diledo- nitas Dei, & virtuofitas fidei, Unde *4c- res, corde mundum habitantes: un- Ghryfoftomus Fides & gratia. Spiri: cor, 7. i Aeg. srad, de ut patet. ex Auguftino , dicitur tus fancti ea, qu& ex mundanis au. pe» po?

E Tees. mundus tripliciter , vel fabrica vifi- ferens inzquabilitatem in unam o- m pt we. bilis, vel dilettores mundi, vel ha^ mnesplafmavit figuram , & ad unum terreno,"

Mundus bitatores, five mundum inhabitan- :omnes regalem infignivit charadte- dicitate) tes: Ut falvetur mundus per ipfum. rem , quid par huic clementiz? Et

yliiter. Et fequitur quaíi repetitio dictorum — ponit exemplum de rege terreno ; ad exaggerationem malitiz , & ex. qui judicaretur munificus , fi fervos 44, sam. CECACODIS mundi , I» propria venit, adoptaret in filios , cum unigenito.

in Caxer. id eft, in mundum , quia emnia per ltem ponit aliud exemplum , quod premium »$ | | ficuc *

T

Expofitio

ficut ig nis feparat metalla a terra ,A eft de hominibus, qui nolunt habe-

.& immutat, fic facit gratia Spiritus fancti de terreftribus czleftes : ibi & bene de hoc. Item querit quare ait: Dedit eis poteflatem filior Dei fieri , & non ait: Fecit eos filios Dei , ad quod refpondet, quod in hoc oftendit , quoniam volencibus venit hzc gra- tia, & nifi elegerint, non fubvenit Ícilicet hzc gratia, ut ergo notet libertatem arbitrii , ideo fic ait. Item queritur, ait: Dedit. poteflatem, Ícilicec dictam : His qui credunt. Vi- detur quod omnibus fit data. Ait M recex. cnim Auguftinus, poffe habere fidem si« pot licut pofle habere charitatem , eft med. nature hominum , ficut habere cha. ritatem eft gratiz fidelium : ergo ifta poteftas eft a natura hominum, non ex dono fidei. Et ad iftud ref- pondendum, quod differt dicere pof. fibilitatem, potentiam, poteftatem . Poffibilitas enim dicitur ipfa fufcep. tibilitas materialis, & remota. Po- tentja dicitur amplius difpotita , pof- fibilis tàmen adhuc ad oppoftita.. Po. teflas dicitur quafi po:entia ftans, Ícilicet quia difpofita , & propinqua ad actum. Pofíle ergo credere , ut dicitur , a poflibilitate . Prima eft .naturz bominum: poffe vero crede. 1e, ut dicitur a potentia . Secundo modo ditta eft hominum habentium fcientiam legis & ícripturz . Pote 1tatem vero habere tertio modo di- 4tum eft credentium. Unde fequitur hic , quod illam dedit, 5i; gw) ere- dunt im nomine cjus . ldeo fignanter ait hic goreflatem . Sed tunc quzri- tur, quare potius aic , quod dedit poteftatem oredentibus magis quam amantibus. Ad quod refpondendum, quia quod fides eft prima virtutum, Aug. de; üt ait Auguítinus, ideo convenien- warjHissib. ter ait : Quod. dedit illam potelta- 1^4/. 0 tem bj; , gui credunt , & cztera. Et de munificentia Dei in collatione hujus poteftatis, Auguftinus: bene : Magna benevolentia , magna mife- ricordia , nune natus eff, & noluit manere unus. Ec fequitur :. Hunc mi(it in mundum ut non effet unus, fed haberet fratres adoptatos , nec timuit habere coheredes , quia. hz- reditas non fit angufla , fi multi poffederint .-Kixzc ille. E contrario

edng. de veo

Au, trat, 2 iR oat. p» wed, 89M. »

c«&

tl, quafi fecurum te faciens ait: Et

re fratres & cohszredes, ut ibi pro. fequitur bene. Et quoniam premifit de poteflate, qua fiunt homines fi. lii Dei fubdit quo ordine, & quo modo fiat , quia non ex complexu

conjugii , ficut continuat Auguftinus, 4». i5id-

& etiam Gloffa. Ideo fequitur : Qui ^^ 7

son ex [anguinibus , fcilicet commixtis

feminibus: Coagulatus fum in fan.

guine, zec ex voluntate carmis , id

eít , fe&minz , fecundum Augufti-

num, quz infirma eit, & emollit

ad libidinem : Neque ex. voluntate vi- -

v! , id eft , viri concupifcentia : qua-

fi dicat . Dedit eis poteflatem filior

Dei fier? , & fic nafci ex Deo, non

ficuc nafcuntur homines ex faugui.

nibus modo dicto : Quod natum eft 4, ,

ex carne, caro eft, quod natum ex Rem. 5

fpiritu , fpiritus eft. Ec ibi bene de

hoc fic dicitur: Non qui filii carnis,

hi filii Dei. Sed videtur loqui in-

congrue , quando Ex fanguixibus , in

plurali, cum non dicatur fecundum

Grammaticos in plurali . Ad. quod

refpondet Auguftinus , quod. quia 4s. !r«8.

Grzce pofitum eft pluraliter , maluit pdt CRM

ille, qui interpretabatur, fic ponere, v.

&: quafi minus Latine loqui fecun.

dum Grammaticos , & tamen explica-

re veritatem . Si enim diceret in

fingulari numero , non fic explica-

ret. Ex fanguinibus enim maris &

feminz nafcuntur homines , id eft,

feminibus commixtis , ut dictum eft,

fubdit : Non timemus ferulas ria. p.t

Grammaticorum , dum tamen ad ve- pese .

ritatem folidam , & certiorem per-

veniamus. Sed quzritur quare fecit |

.mentionem.de carnali generatione.

Ad quod refpondet Chryíottomus . — £e; 9 ?»

Quod ideo rememoratus eft illius , ^ev. re*

sid : a. med. f. 3

:ut humilitatem, id eft , utilitatem

primi partus , fcilicet. carnalis, &

mirabilitatem , & altitudinem ífecun-

-di , qui eft per gratiam, cognofcen-

'tes,. magnam fufcipiamus de Deo

intelligentiam . Hxc ille. Et fequi. Qoarta

tur quarta particula, in qua digna- Patticula-

tivz incarnationis filii Dei manife.

latio efl: Et verbum caro fadum eff.

& continuat Auguftinus fic : Ne mi- Ae. tre.

raremur , & exlorreremus tantam? ?* Tess. : . poll med.

gratiam, quia homines. ex Deo na7,, 5

UeT4

E wW C-— € — a ARR CURRERE ERR

--—

In Cap. I. S. Joannis.

3$

verbum caro fadum eff , quali. dicat : Abum caro factum €f , ut non phanta-

Quid miraris , quia homines ex Deo nafcuntur ? attende Jpfum Deum na-

be joi, Umm, €X bominibus . Eodem modo *Joen.ante COntinuat Chryfoftomus . Ineffabilis "te :, 3. honoris ponit caufam , quod eft ver- : bum fieri carnem & dominatorem for- mam fufícipere fervi: Non rapinam arbitratus e(t fe effe zqualem Deo, formam fervi accipiens , &c. Sed quz- nece ritur de intellectu hujus , cum dici- BICUS08 « eur: Verbum caro faclum eft, aut eit Áenfus: factum eít caro, id efl , mu tatum.in carnem , aut quod verbum

fit ipfa caro, aut quod caro mutetur

in Verbum, & uterque fenfus eft fal-

i14, poft. fus». Ec ad iftud refpondet Chry(o- P444, Ílomus bene- Quod ait. Verbum caro factum efl ,, non vranfmutationem fub-

flantiz , nec tranfmutatam fubítan-

tiam incarnem , fed carnis affumptio-

nem reprafentare volens, ait : Fer«

bum caro fadum efl. Ec hoc ut. ob.

flrueret ora hareticor&ám , qui. dice-

bant , quoniam phantafia quedam &

fictio fuerunt omnia : quz erant dit: peníauonis , id eft , incarnationis. Et

4t. tr. $jbi bene de hoc. Idem Auguftinus: EN 4, Neque fic factuseft homo, ut perderet 6.9 quod erac Deus. Idem: Factus eft, J6i4. tra, quod non erat,non amittensquod erat: rb acceffit homo Deo, ut effet homo , qui * erat Deus, & ibi bene de hoc. Sed quzritur cum filius Dei affumpfit to-

tam humanitatem , fcilicet animam

& carnem, quare ait; Verbum caro

faciam e(l . Et ad itlud refpondendum,

quod licet affumpferit totam humani-

dus, 1r, , ALT 5 tamen ait : Verbum caro fadum vej fs, 6h, fecundum Auguftinum, collyrium l.i4. go. fecic , unde oculi noflri tergerentur.

Pbi, x

P-««4..— Et fequitur: Terra fauciatus eras ,

& terra nunc mittitur, ut faneris:

Caro te exczcaverat, caro te fanat:

Verbum caro facium efl , & inde me-

dicus fecit collyrium , ut vitia car-

nis extingueret , ob ergo medicamenti

Kare(es correfpondentem congruitatem . Ideo

,"ank fic aic, vel ad eliminationem harefis « i«orium . ^ €'*

& Valen Manichaorum negantium eum affum-

tin'ano- pfiffe veram carnem, vel ad .velufio-

rT:m. — pem hzrefis Valentinianorum po-

nentium ipfum fecum detuliffe cor-

bo.:o ij PUS CXlefle , nec affumpliffe veram

To ». cic carnem ex Virgine : de hoc Chrvfo- 24, £3 ftomus , quod ideo dictum eft : Ver. 9. Bos. Tom. VI. P. II,

C incarnati « Ibi :

fiam exiftimes. Vel ideo ait : Ferbum caro fadum ef, ad oftenfionem hu.

militatis füummz in fua incarnatione. . Verbo enim nihil fublimius , nihil potentius , nihil zque durabile , quia eternum. Caro autem infima, 1m-

potens , mortalis, & fic dealiis. Ad

-oftendendum ergo exceffivam humi-

: $s : : : Excefhvg

litatem filii Dei in fua incarnatione humtlicas

ait: Verbum caro fadum ef , ldeo in &lii Dei.

Pfalmo in perfona fui: Ego vermis p; ,,

& non homo , füpra quod Augufíti- 4g. rad.

nus : Verbum in principio fadum eft 1i» Jove

vermis & lac , ut fugeret, qui man- P aa aio

ducare non poffet. Quzritur , quare

magis ait: Verbum caro fadum efl

quam vita vel lux, ex quo de atri.

que przmifit . Refpondendum , ut ciis

oflenderetur, quod ficut verbo crea: verbum ca»

ta funt omnia, ita & verbo facta eft refadum,

recreatio falvandorum & regeneratio, Hua lux »

& non folum fic: Ferbum cero igi Bar. g

efl , € babitavit in nobis , poítquam

natus eft: in quo notatur & fua hu-

militas, & fua bonitas, cum enim

hominibus converfatus eft . Vel Hae

bitavit in nobis , factus homo inter nos.

Unde Chryfoftomus : femper hoc ^e reir

habitat tabernaculum. Carnem enim ^7? ^

noftram circuminduit , non ut rurfus

eam relicturus , fed ut femper eam ha.

biturus . Unde: ponam tabernaculum

meum in medio veftri. Et : Habi-

tabo in medio filiorum Ifrael . Ex fe.

quitur deevidentia majeflatis filii Dei

Et. vidimus gloriam Lev. i6

ejus, & continuat Auguflinus fic : Exo4. 1»

quoniam fic venit ut decarnetua vi- ZA yr

dua carnis extingueret, & de morte prope fivem

mortem occideret. 'Tamen: Vidimus t.»

goriam eius . Ec quafi confimiliter con.

tinuat. Chryfoftomus dicens, quod

per confocium corpus ejus, id eft ,

confimile corpus vifus eft nobis: Ef

babitavit in nobir , uc & loqui & con-

verfari poffemus cum eo. Et ex hoc:

Vidimus gloriam cjus, quz aliter non

poffet viden eo quod habitat lucem

inacceffibilem , S1 enim filii [Ifrael non , Ti». €

potuerunt intendere ih. faciem Moyfi Exe. 34

propter gloriam vultus ejus, multo

minus poffent homines vidiffe glo.

pan filii s SE drain Eze. :2

nube carnis: Unde:Solem nubetegam, ,

quod exponit Auguftinus de filio Dei ies. in*

*

od", * 045, II Mar, 17 2 Per, x Lus, 24;

Chryf. ho. zin Joan, ante med. £5, 3

)5. paulo ptt.

Greg. Me» ral. (. 18 e. 6

Eccl, 24

f

:34

Expofitio

incaraato, Fuit enim vifa.gloria (ü2A hoc; hec pars in duas partes . Pri-

operibus miraculofis: & documentis gratiofis , ut fzpe patet de Evange. fis : Manifeflavit gloriam fuam . Et : Hzc infirmitas non efít ad mortem, fed pro gloria Dei , & cxtera. Icem fuit vi(ía gloria ejus in fplendore trans- figurationis. De qua gloria : Accipiens a Deo Patre honorem & gloriam.

.]tem fuit vifa gloria füa in crophzo

refurrectionis , & in poteftate aícen- fionis: Non oportebat Chrittum pati, & fic intrare in gloriam ? & quoniam fua gloria fuit excellentior, quam Prophetarum , quorum gloria appa- ruit hominibus , ut Moyfi & Eliz, ut ait Chryfoftemus: Ideo ait: G/o- riap quafi unigeniti. Sed tunc obiici. tur, quod detur dicere fimilitudinem non veri- tatem . Et ad hoc refpondet Chry- foflomus: quaff, inquit hic non eft fimilitudinis , neque comparationis,

mo teftimonii multiplicis perhibitio. Secundo hujus occafione difcipulorum vocatio , ibi converfus autem Jefus ,

. &c. Prima intres . Primo teftimonit

Joannis in generali przmiffio.. Secun- do teflimonii ipfius Evangeliftz ad- Jundtio, ibi : De plenitudine ejus . 'T'er- tio teftimonii Joannis in fpeciali fub- Junctio, ibi: Et Pec eff teffimonium Joan. ni:, & hoc eít, quod ait: Joanmse: te- flimonium, perbibet , &c. de ipfo fcili. cet Chrifto, & non folum occulte , vel in obícuro, immo clamat, fcili- cet aperte & publice, ipíe enim erat vox verbi: Ego vox clamantis , & idem ait Ifaias, & fic implebat illud : Cla-

j obiici. ma necefles. Et in hoc notatur Joan 5,7, male ait: qusef/ , quia vi- p nis affectuofitas , & conflantis fítabi- ícàuoicas

litas : clamat inquam dicens : Pic erat, & in hoc tefltimonii certitudo & ve. ritas: demonftrat enim Chriftum ef- fe prezíentem fecundum Gloffam, qui

fed certificationis & indubitabilis de- — pof me venturus eff , fcilicet ad. prae- termibationis ; ac fi dicerec: Fidimur | dicandum , operandum, & mundum

gloriam ejus , qualem decebat & con- veniens eít habere unigenitum , & naturalem filium Dei Regis omnium. Hzc ille. Simile ait Gregorius , poft principium , ubi hoc exponit: Quaf, inquit hic non pro fimilitudine , fed pro veritate ponitur , & bene :. Pidi- spus gloriam unigenità , quia vidimus ipfum unigenitum : P/emu» gratie , ad fanctifcandum : P/epum veritatis. ad illuminandum : P/e»um gratie ,

falvandum , a»te me factus efl , id eft, mihi prepofitus & prefatus, & hoc, quia prior me erat , Ícilicet aeternitate

S'oemn. 1

Ifa, 4? ;8

.

ait Gloffa , fic enim prior omnibus: .

C S odi Abrabam fieret , ego fum. e

laus filii Dei quod effet prior puro homine, & ei prelatus, videtur hoe non effe magnum teftimonium. Item quafi coafimiliter opponit Augufti- nus:

uzritur cum non fit magna 7*er. 3

Aug. tf'att, e 3 iu Joon. Cum effet ante luciferum geeexee med,

quia vita: P/emum veritatis , qui lux c nitus non fuit ei magnum. effe an.'e». »

hominum : P/enum gratie, ad aufe. rendam omnem culpam: P/enum vc. ritatis , ad tollendam ignorantiam: Infraeodem . De plenitudine ejus ac- cepimus omnes. Et eodem : Gratia. & veritas per Jefum Chriftum , & ibi de hoc. Quod ergo ait : Fidimu: gloriam unigeniti , intelligendum quan. tum ad divinitatem: quod vero füb- ditur : P/enum gratie , quantum ad humanitatem : unde dicitur: In me omnis gratia vitz & veritatis , quia plenus gratia, tulit peccata : quia ple«

nus veritatis, folvit legis promiffa z.

J'oanttes teffimonium perbibuit , Habita deícriptione incarnationis digoati- v2 filii Dei, in parte ifta multiplicis te^ flimonit ipfius Joannis fuübjunctio, & difcipulorum vocatio, & fecundum

te Joannem . Item videtur Joannes fe extollere in hoc quod perhibet te- ftimonia filio Dei. Ad iftud refpona det Chryfoftomus , dicens , duod ] u* dzi multam & admirabilem opinio. nem hujus viri, id eft, Joannis ha- bebant. Ideo non erat parum apud Jucsos ; apud quos. ille erac mirabi- lis & infignis, filium Dei effe ma- jorem. [osnne ; « ei prepofirum . Hzc ille- Sed quare non perhibuit teftimonium de miraculofis operibus

fiii Dei venturi? Et ad hocrefpon-

det , quod non confeftim Judsos ad alta duxit, fed paulatim a terra evo-

nis af-

lare voluit , & ponit exemplum . Ma- rcs ptum:

tres aves non confeflim prisa die vo.

avium.

lare docent pullos. Ideo ait: Qui poft

Don quiá

mé venturus eff , quafi dicat, Lis prius

* ^ .-—-—— ——- ——. " — -

Mes 3

Artificio. fitas beati Joannis in decendo

be. 13 i» Sean. fer.

in pris. f.

jb. pot muita.Col, 1

abi fupri gro, e pris.

Exempla de toute & de igne ,

mbi [upra

In Cap. I. S. Joannis.

35

prius predicavi ; exiftimetis me majo*A in Gloffa : & fubditur ad majorem

rem, multo minor fum , ut nec in ordine fervi fum dignus annumerari. Hzc ile. Cujus non fum dignus corrigiam calceamenti folvere : & pae tet hic attificiofitas beati Joannis 1n docendo: quia non plus alta przpo. fuit, & ejus hymilitas fe abiiciendo, & fidelitas filium Dei magnificando. Et fequitur teftimonium Evangeliflz fecundum Gloflam : De plenitudine ejus , &c. unde in Gloffa expofito teítimonio Przcuríoris , redit Evan- gelifla ad teítimonium fuz affertio- nis. ,Unde Chryíoftomus : folvens quzíflionem , unde Chriflus prior Joanne , & clarior , fubdit aliam cau. Ííam: De plenitudine , & cztera : &

elt verbum non Przcurforis , fed di- p inquirens, quis dedit legem.

explanationem: Lex per Mosyfen , fi. eut per fervurh , gratia vero ad fan- G&ificandum , €& veritas , ad. illumi- nandum fer Jefum Cbrifum , qui im- plevit legem. Et ideo dicitur .. Mifit Deus filum fuum, &c. Et fequitur

ut eos, qui füb lege erant, redi- meret . Sed quzritur ad quid iftud hic fupperaddit, ex quo. przemiffum

eft ipfum filium Dei effe plenum gratiz & veritatis? Et ad iftud ret

ndet Chryfoftomus, quia dixerat josones prior me erat, non folum ad Joannem facit comparationem , fed ad eum, qui erat Joanne fan.

Matt. 5 Gal 4

ho. 13 i» goa. p med.tf. 3 (dup. bic bon. 3 ^"

&ior apud Judzos, fcilicec Moyfen, .

& de hoc Auguftinus hic multa ; Quis

fcipuli fcilicet Joanhis. Ait ibidem: dedit legem ? Ec refpondet ille ,

lta enim dictum eft fupra : P/enum gratie 8 veritatis . Ec nos , qui fui- fnus cum eo omni tempore , & men- fa communicavimus, teftamur , quia de plenitudine ejus accepimus , ait Evangelifta in. perfona difcipulorum, ut ait Chryfoftomus. In ipfo omnis

lenitudo divinitatis corporaliter in-* dta & de ipía plenitudine bene Chryfoftomus , ubi ait ; quod erat non participabile bonum , id eft, per participationem , fed fons & radix eft orfmium fanctorum, non ihn fe ipfo continens bonorum divitias , fed ad alios fupereffundens , manens ple- nus in nullo minoratus ex partici- patione . Ec ponit exempla de fon- te, & de igne , de quo igne (i inf. nitzZ lucernz accendantur in eadem plenitudine manet , & ibi bene de hoc: Accepimus , inquam pum pro gratia, quod exponens Chryfoftomus ait, id elt, pro veteri teítamento novum , quia erat fides. & fides glo-

dedic legem, qui dedit gratiam , fed legem per fervum mifit , cum gratia vero ipfe defcendit . Sed tunc quzritur quare prius legem dedit, quam gratiam , cum effet fignum majoris bonitatis, dare ma- jus donum . Et ad hoc refpondet Auguftinus, quod lex jubet , fed ho, mines conantes implere legem viri- bus fuis, temeraria fua przfumptioe ne ceciderunt, & facli funt fub le- ge, & non poterant implere viribus ais , & tunc imploraverunt auxi- lium liberatoris , quia reatus legis fecerat zgritudinem fuperbis: zgri-

Quare

prius le- gem dedit, quam gra. cdam,

tudo vero fuperbotum facta eft cone -

feffio humilium , & fic dum confi- terehtur zgroti, venit medicus & fa- navit fcilicet Jefus Chriftus, & ac- cepimus gratiam pro gratia, id eft , expolitum, & ibi bene de hoc, & multum de lege, & gratia & veri- tate. Sed quzritur de hoc, quod ait : De plenitudide ejus. accepimus o-

ria, & gloria adoptio ; & adoptio se, qualiter hoc? quia omnis gra- M4. **

fanctificatio ; & fant&ificatio baptif- mus , & baptifmus facrificium , & facrificiumi circurtieifio , & circumci- fio gratia , & gratia. Sed illa erant ut typi , hzc vero ut veritas. Et ibi bene de hoc. llla enim erant pue- Yorum: doctrina , hzc autem viro" rum: illa fezvorarm, ifta liberorum. Hec Hle. Noa accepifti$ fpiritum fevvicati$ im. cmerem, fed. fpiritum libertate feng Der. Ex de his

tia a Deo ipfo immediate: Gratiam & glotjiam dabit Dominus , ait. pro- pheta . Itérh omnia funt tradita filio a patre: Omnia trádita funt mihi a patre meo: fi ergo gratia jn Chri- fo a patre, tunc gratia. transfundiE tut à fubjecto in fubjectum, quod vt- detur in nobis effe inconveniens,quia grata in nobis eft accidens. Iterum

uzritur fecundum quam naturam

icicür, quod de ejos pleniiudine ac-

C a (epi-

*

36 '" . Expofitio

cepimus omnes , & ipfum effe plenum Aciendo & confiderando primam gta-

gratie , non fecundum Dei naturam:

quia non fic dicitur proprie effe gra-

tia, fed natura eft in eo, quidquid

habet: non fecundum humanam;quia

fic non effundit gratiam, quz eft a

folo Deo. Ad ittud refpondendum

A. 1,1; fecundum Auguftinum. Ubi ait Au 4: Trin. e gu(tinüs exponens. illud Pfalmi . Ac. d. 1. , Cepifti dona in hominibus, Ütrum- V. 69 ue , inquit, verum e(t, & quia de« dit hominibus, & quia accepit in ho- minibus: dedit hominibus tamquam

caput membris , accepit in hominr-

Trip; PuS id ipfe utique. in membris fuis. grada — lpíe ergo Chriftus & dedit de czlo, Chritus (& accepit in terra, Hacille. Unde fuit pleous dicunt Magiftri & bene quod Chri-

tiam effe gratis datam, gloria poteft

dici gratia: confiderandotamen coope- rationem liberi arbitrii cum gratia

data, poteft dici merces reddita . [dem Auguítinus bene de libero arbitrio 4«f. 5e". é gratia, de lege jubente data per? , Moyfíen non liberante vel fanante ,

& de vericate per Chriftum folven-

te & gratia fanante & liberante Au- guftinus bene, quod figuratum in baculo Elifzi non refuícitante pue-

rum , & in Elifzo fuperveniente ex

cujus praefentia fuit puer refuícitatus.

Et quia dictum eft, quod per C»ri-

flum gratia € veritas , fubditur qua

fic fumma iftius gratiz , fcilicet co- gnidio filii Dei incarnati, ficut con.

ftus fuit plenus gratia triplici, fcili« p tinuat Gloffa: Deum nemo vidit um.

tet gratia perfonz fingularis, gratia Capitis, & gratia unionis , qua ncn potuit diu excogitari. Et quia fuit caput Ecclefie , in ejus membra de plenitudine ejus infundit, in quan- tum Deus effective: in quantum ca- put Ecclefie, meritorie: & per hoc ad aliud , quod quzdam dicuntur de Chriflo fecundum divinam naturam, quedam fecundum humanam , quz- dam vero fecundum ipfam humanam naturam unitam divinz : ficut dici tur hic, quod: De plenitudine ejus , accepimus omues , ficuc membra a ca- pite. Quzritur. de hoc , quod ait : Aug, cut, BIniam. pro ratia , ficut quarit Au- 3 x» $e, Büftinus in ] ilia : Quid elt gratiam ante ned. Dro gratia? & quafi opponit, fi enim 19" ? fides eít gratia é& vita aterna , quafi merces fidei, videtur Deus vitam z- ternam tamquam debitam reddere , A Tím. 4.6 ficut ait Apoftolus : De , reliquo re« pofita eft mihi corona juftitiz , quam reddet mihi Deus juftus judex . Sed merces eft reddita , non eft gratia donata: ergo debuiffet dicere debi- tum accepimus pro gratia. Ad hoc refpondet , quod quia fides eft gra- tla, & gratis data, quod donum in- digni accepimus, & ideo gratia vo- catur. Ideo & vita zterna dicitur gra- tia, quia non de tuo promeruifti , ut tibi aliquid deberetur, & fequitur : Coronat Deus in nobis dona miferi- eordiz fuz, íi in ea gratia , quam accepimus, ag ambulemus. Hac ille. Ex his patet , quod refpi.

uam , licut continuat Chryfoftomus, ciry/. imiliter ait: ergo ita dictum eft gra- "i Jt tia Gf veritas per Jefum Chrifum,non' ^" tamen tanta , ut videremus Deum in fua majeflate: Habitat enim lucem inacceflibilem . Ideo ait : emo , id eit, nullus homo vivens incarne, in car. ne mortali vigi Deum , unde dici- tur: Non videbit me homo & vivet E*o 3? fed uxigenitur , quà eff im finu patris , id eft, in fecreto patris, qui ipfum novit enarravit id eft, extra narravit per manifeflationem fuz incarnationis, prout ait Gloffa , ut enim ait Augutli. 4,,,5, a, nus: FPerbum «aro faciums ef , ut. deo wea rci- monftraret carnalibus & non valen-zieve e. 16 tibus mente intueri veritatem, quam S, ' excelfum locum habeat natura huma- na fuper creaturas infra : Nomen tuum manifeflavi mundo, fed qua- liter ait : I» fízu , videtur dari occa. fionem fufpicandi , Deum effe corpo- reum & dimenfum. Et ad iftud refpon. det Chryfoftomus , quod quando dicit: c1, 4, t. In finu , non eftimemus aliud , quam 4/2«. familiaritatem unigeniti & cozterni- area tatem. ldem Auguftinus : I» finu id pod ».td. eft, in fecreto. enim triplex fi- zo». ; nus, vel zternum Dei fecretum ut hic, 2 d» vel fecreta requies animarum , dequo fa- 9 dicitur : In finu Abrahe , &c. vel fovens paterna pietas : Congregabit agnos in finu. Sed de hoc obiicit Chryfoftomus dicens, quod Prophe- C& fc^». tz viderunt Dominum : Vidi Do. '4 noit inum: fimiliter alii Prophete ut; 1 ^ ichzas: Vidi Dominum e à

3

S'oau. 15

-———— G4 —— -

In Cap. I. S. Joannis.

37

s & ad ilfud refpondet, quod illa vi- Atur in gloria, quz erit merces Bea-

fio fuit condefcenfionis non ipfius fuübftantie Dei; fi enim ipfum vi- diflent , numquam differenter confide- raffent, fimplex enim eft & infigura- bilis & incircumfcriptibilis. Flzc il. le, & ibi bene de hoc. Eodem mo- Anf. t'4£, do opponit hic Auguftinus, ficut de 3 i» 7o. Moyfe , de quo dicitur Exodi : Lo. ;*i "*4- quebatur Dominus ad Moyfen , fa. Cie ad faciem , ficut homo ad amt- cum, &: Palam &nonjper znigma. ta vidic Deum. Ec ad hoc reípon- det , quod Angelus portans typum Dei loquebatur cum du d , quod patet per hoc, quod ait Moyfes ibi: $i inveni gratiam in confpectu tuo oflende mihi faciem tuam: quod non peteret fi videret Dominum in fua majefltrativa effentia : & ibi bene Auguftinus de hoc. Item de hoc oppo- nit Gregorius , in fine fuper illud Job: Abfcondita eft ab oculis hominum vi. ventium , «& inducit auctoritates Ge- nefi: Vidi Dominum facie ad faciem, & Job nunc oculus meus vidit te. Similiter inducit auctoritates przdi- ctas de Prophetis. Ad contrarium in- ducit, quod hic dicitur: Deum nemo vidit umquam , & ad hoc refpondet. ibi: Et eft fumma refponfionis , quod quamdiu mortaliter hic vivitur, vi- deri per quafdam imagines Deus po- teft, fed per ipfam naturz fuz fpe. j ciem non poteft . Unde nota , quod da: eft quadruplex vifio Dei. Una ima- Pimavigo Binaria per fimilitudines & figuras , five per typum , ut viderunt Prophe- tz , de qua dictum eft. Alia eft vitio * Ccr.13. gnigmatica per fidem , de qua: Vi- Ma.$ — demus nunc per fpeculum , &: Beati mundo corde , quoniam ipfi Deum vi. Sréunda. debunt. Item eft vifio Dei per eleva. "Tem y Làm cortemplationem , unde Grego. ío. rius ubi fupra. In carne viventibus, fed tamen inzfílimabili virtute cre, fcentibus quodam contemplationisacu- mine: non abhorret ab eo, quod ait Job : Abfcondita eft ab oculis viven- tium, quia quifquis fapientiam Dei fic videt , huic vitz fundirus moritur: Non videbit me homo & vivet. Quir ta eft vifio divina in fua Majeftate facie ad faciem: Cum apparuerit :fi. miles ei erimus, quoniam videbimus eum , ficut eft: qua vifione videbi. $. Bon. Tom. VI, P.IL

£..9

E xo. 33 Num, 11 Exod. 33

Greg. |. 18 Mor. c, 37 ante med. yb. ^28 (Gm

7^. 41

£I xe. 33 Quarta vi-*

fo,

torum, Job: Videbis faciem ejusini yos. e

jubilo , & de his vifionibus Gregorius , 7^. 13

bene & multum . Et fequitur illa 77/5; vim

pars, in qua de teftimonio Joannis 17 «xre

in fpeciali: Er boceflteflimonium joan. med.

nir , & illa in tres. Primo perhibitio

teftimonii de Chrifti divinitate, uc

hic. Secundo de baptizandi potefta.

te, ibi : Altera die. 'Tertio teitimo.

nium de vitz fanctitate. lbi. fimili-

ter : Altera die. In prima tria: Pri.

mo eorum, coram quibus teftificatus

eft, fpecificatio . Secundo eorumdem

tentantium inquifitio multiplex , &

as refponfio, ibi: Tu quis es ?.— . ^ eruo loci , in quo hzc funt facla,

fpecificatio. Ibi : Hec in BetPania, ait

B ergo: Hoc efl teflimonium yoannis quam

do mi[erunt , & cztera : Hec , inquam

teftimonium , quod eft idem cum prz.

terito teftimonio fecundum quoídam,

unde hic determinat tempus , quo

datum eft teftimonium ,. vel poteft

referri ad fequens, ut patet in Glof.

fa. Et in hoc patet malignitas fu- wangni,

dzorum , qui miferunt facerdotes ad tas Judeo-

ipfum tentandum . Unde Chryfofto. 7 ». ,

mus: Olivor & invidia , nam pri. 2 7s

mo ledit. & corrumpit invidentes : feris prix.

qui enim vadunt ad Joannem , bap. *:;!

tizati erant, & poft baptifmum mit. ^"^"!

tunt interrogantes . Ideo recte notac

eos genimina viperarum . Item pa.

tet fosunis patientia, unde Chryfo-

ftomus: foannes non incufavit ne- ue exprobravit, fed cum manfuetu. ine refpondet. Et hoc ut. omnibus

fiat manifefla fcilicet fua manfuetu-

do , & fpecificat , qui miferunt Quo-

niam Judei , & unde? quoniam «ab

Hierofolymi: , & quos? quoniam Sacer.

dotes , fcilicet in lege fapientes , &

legis zelatores, & Dei cultores , un.

de. Chryfoflomus : Miferunt hono. pid hai

rabiliores facerdotum , quia illos , qui 4, ced.

Hierofolymis ftlabant, & ibidem:non :e. :

ut contemptibiles mittunt fcilicet ad ^^*/- *2

Joannem, ficut ad Chriftum fcilicet

miferunt, volentes eum detinere ,

id eft, capere cum Herodianis . Et

non miferunt fimpliciter, fed ad in-

terrogandum : & ibi fubditur multi-

plex interrogatio ipforum , necnon

multiplex refponfio Joannis, ut pa.

tec in littera. Et - t prima interro.

3 £a-

Toannte paticotia.

38

Expofitio

atio de perfonz quidditate . Nam Adirecte quod erat fcilicet : Vox cla-

oannes 3 quibuídam credebatur effe Chriftus ob eminentiam fingularis entie : ab aliis credebatur effe lias, ob aufteritatem vitz ab aliis credebatur effe unus de Prophetis refuícitatis propter gratiam prophe: tiz , ait Gloffa : Ideo Interregabant , tu. quis es? ícilicet in perfona , putan- tes ipfum effe Chriftum in lege pro. miffum . Cogitantibus de [enne ne forte Chriftus effec. Et fuübditur ref- poníio: Et conmfeffus efl , fcilicet veri- tatem , G& non negavit eam & íÍpeci. ficat magis s & confe[fus cfl , quia uon Creg. im — fum ego Cbriflus, de his Gregorius:Nos nont negavit , quod erat: Et confeffus . efl , ** ** P* quod non erat, fcilicec Chrittus: non

Luc, 3

mantis. Et refpondet chryíoilomus C»y/. be. ubi fupra. Quod judicans eorum ma !7/» Jos. litiam & amentiam fic refpondit : hoc 2,4 "4^! enim eft famuli devoti non íolum non rapere dominicam gloriam , fed expellere datam « multis, ficut fa- cit Joannes hic : quod enim illi fuf- picabantur , fcilicet ipfum effe Chri. ftum, hoc ipfe deftruxit. Er fequi- tur fecunda interrogatio , ibi: Ef interrogaverunt , ícilicet an effet Elias:

uid ergo? ícilicet es. Ellas es tu? ob enim vitz aufteritatem , & modi vivendi fimilicudinem credebatur effe Elias . Elias enim habebat zonam pelliceam circa lumbos. Et ob pro. miffionem de adventu Eliz. Ecce

4 Reg. . Mal4. *

enim negavit, quod erat Przcuríor pego vobis mittam Eliam. Propter

& Vox clamantis, ut patet in littera,

C vus &inGlofla. Unde Auguftinus: Tan. aute "ed, tA excellentia erat in Joanrie , quod £9 poffet credi Chriftus: & in hoc pro- Lw. * bata eft ejus humilitas , quia dicit fe non effé Chriftum , cum poffet cre-

di. Sed queritur, ex quo fciebant

ipfum effe filium fummti facerdotis: Divulgabantur omnia verba hzc fci-

licet de nativitate Joannis : ergo non

Chryf 5 oportuit quzrere quis effet. Ec ad 157? yos, OC. refpondet ryfoftomus quod 4rte'wed. ideo interrogant opinantes per blan. 4:«m £.. 3» ditias extrahere eum ad confitendum fe effe Chriftum, & indignum effe exiftimabant eum fubiici Chrifto ,

quia multa demonftrabant ibi Joan.

nem effe clarum. Et primum genus

infigne , Principis facerdotum erat

filius, deinde dizta , & dura educa-

tio, humanorum omnium defpectio,

& veflimentum , quod fcilicet pilis camelorum, & fic de aliis. In Chrr-

fto autem contrarium erat fecundum

ipfos , quia genus vile , unde dicebant:

M«tt, i3. Nonne hic eft filius fabri ? Patria eft exprobabilis, quia Nazareth : dieta communis , & veftimenta nihil plus

multis habentia. Convivia publicano.

rum adibat. Et fic de aliis. Ideo

infra codem : Numquid a Nazareth pe-

ifü aliquid bomi effe ? Ideo anxia-

ti, & volentes Joannem habere ma- giftrum;, per blanditias opipanteseum attrabere ad. confitendum , interro-

pt non ut ignorantes. Hec ille.

d quzritur, quare non. refpondet

hzc, inquam , opinabantur , quod erat Elias . Et fübditur refponfio oannis: Nem fum , Ícilicet Elias.

ed qualiter hoc , quod ait Salvator j,,, ,, loquens de Joanne: Ipfe eft Elias 5 A, ;, & Elias jam venit. Et ad iftud ref- ] pondet Augufliaus bene : Duo , in- 4,,up. v. quit , erant adventus judicis, & duo 4» Fear. przcones , & quod fuit Joannes ad z*'* e. primum adventum , hoc Elias ad fe- 5,3 , cundum : In fpiritu & virtute Elia.

Joannes ergo loquitur proprie , Chri.

ílus figurative. Et ibi bene de hoc. | Idem Gregorius : Joannes in fpiritu. Greg. bom. Elias erat, in periona non erat, & ? i" Ev. ibi fimiliter bene de hoc. Et fequi. ^"* "4 tur tertia interrogatio : Propbeta es tu?

fcilicet refufcitatus , ut Elifzus, vel

alius fecundum Gloffam , & Magi- L** * ftrum ia hiftroriis. Et fübditur ref-

'ponfio, fcilicet: Non fum. Sed qua.

liter hoc, quia: Tu puer Propheta.

Item ait Gloffa, quod ob gratiam prophetiz credebatur effe Propheta ,

ergo, ut prius. Et ad iftud refpon-

det Chryfoftomus , quod Joannes ref. c4, 5 uu. pondet , refpiciens ad mentem inter- 1i» Joan rogantium : opinabantur enim qui. 4e med. dam, eum effe przcipuum Prophe- ps. ig tam venturum, de quo: Prophetam

de gente tua fufcitabit Dominus, &

hunc negavit fe effe. Unde Chryf. (,,,, ,, addit articulum :. Propheta , ad deno. 3anls pof. tandam excellentiam . Vel aliter fe-

cundum Gregorium , quod Prophe- creer. i» tam fe negavit, quia non folum po- Ev. ^e. »

terat Redemptorem przdicare, fcili. 35^, "74- cet

[A

In Cap. I. S. Joanni.

39

cet futurum, fed etiam demonftrare. A tium fe effe Chriftum refpondit ple.

| Et ideo dicitur: Plufquam Prophe- Greg, i». tà» Prout ait Gregorius. Prophetz, Ev. &e.6 iuquit, minifterium eft ventura pra- fei med, dicere, non. demonftrare 2 gis Propheta erso plufquam Propheta eft, quia dicitur d multiplici. eüm , quem przcurrendo propheta- ter. verat , oftendendo monflrabat. Hzc ille. Unde nota, quod Propheta di- citur multipliciter , vel a pradicer- Aug. cout, do futura , ut didum eft. Unde Au- Pii uftinus: Propheta eft homo , ultra 1^ (13$ 9 Bumanas conjecturas futura prznun- un. tians. Vel dicitur Propheta a pro Ez 5,4 dendoocculta . Unde Gregorius: Pro- ho. 1230» pheta dicitur, non quia przdicit fu- lose ^ Pr. tura, fed quia prodit occulta. Item

dicicur. Propheta a cognofcendo in- Aug, de Civ. D.i.l. 372 £24 £.5 Luc. a

quitur de prophetantibus in nova le- ge, ficut de beata Matre Domini , & de parentibus beati Joannis, qui, inquit, Joannes juvenis : Juvenem Chriftum non quidem futurum prz- dixit, fed tamen incognitum prophe: tica cognitione monftravit. Hsc il- le. Unde & in ventre exultavit ad- veniente beata Matre Domini. Et fic facto prophetico Chriftum 'often- dit . Qualiter autem prophetia de eu tribus cemporibus , przterito ; pra- l.i 5e. à». fenti , & futuro Gregorius bene: & fer. in pr. patet. ex dictis humilitas beati Joan- Humilitas npjs inzílimabilis, & veritas inenar-

beati fo. rabilis: de qua humilitate prcfequi- anulis Ba. v : 2. rite . — tur Gregorius , & Auguftinus : Nihil G'g.14 humilius iflo precone ; nullum tan-

i» pra" tum meritum Joannes habuit , quam Aug. tr. 4 de ifta humilitate qui cum poffet i» 9ex. fallere homines , & putari Chriftus P "IH. (tancz enim gratiz: tanizque excel- Majzi lentig fuit) confeffus eft tamen aper- | te & dixit: Non [um ego Chrifius . Hc ille. Ec quia fic fe humiliavit, merito Chriftus eum laudando exal-

na oratione: Non fum ego Chriflus .: Interrogationi opiaantium effeEliam, Ífemiplena refpondit oratione : Non fum. Interrogationi opinantium íe effe Prophetam , refpondit fimplici negatione. Noz , & hoc merito ;nul- lo enim modo voluit. zftimari Chri- ftus. Ideo plenarie refpondit . Sed qui in fpiritu erat Elias, & erat Propheta ditto modo . Ideo femiple. ne refpondit , & in hac humilitate eft imitandus , ne praedicta tria am- biantur injufte , & immoderate , ne dicatur ei illud. Quid niteris often- dere viam tuam bonam? d& Arro. gantiam & fuperbiam , & altitudinem cordis cui ego fcio, & jactantiam . Ec

cognita . Unde Auguftinus : Ubi lo- p fequitur quarta interrogatio Dixerunt

ergo ei, fcilicet interrogando : Quis €5? & catera . Unde

Hier. 2 Hier. 48

hryfoftomus: Chry. bo.

V':de eos vehementius innitentes & 15/2754.

accelerantes , & non defiflentes :

Quid dicis de te? nam de Chrifto ' d

audivimus te predicare. Ex his vi- detur , quod erant. commendaadi , quia volebant fcire certitudinem de Joanne refpondendo, ut dictum ett, quod fic interrogabant non defide. rantes veritatem , fed volentes per blanditias attrahere Joannem ad con- fitendum fe effe Chriftum . Ec fub. ditur refponfio Joannis : Ego vox, & cztera .. Ut ait Chryfoftomus : Magnum quid loquutus eft de Chri- fto, de fe autem dicit: Ego vox , & cetera. Et in hoc patet ejus humi- litas, prout ait Gloffa. Non dixit , quod erat Joannes, vel filius Zacha- rie; & cztera. Nec dixit aliquid humanum de fe, fed tantum , quod erat vox yerbi , Vox inquam non cujuslibet , fed : Vox clamantis: Ver. bi fcilicec incarnati , ut in Gloffa ex- ponitur bene. Et hoc : Is» deferte

aute

me1.,

tavit , Inter natos mulierum non fÍícilicet Judzz , ut ait Gregorius , Gres. i» furrexit major Joanne Baptifta. 'T'ri& quia derelictz ac deftitutz Judee (o- F"- ^»

enim, quz homines ambiunt, quz contetnpfit beatus Joannes, & abdi- cavit a fe, fcilicec fublimitatem ex- cellentiz , quando negavit íe effe "Chriftum : eftimationem fanctima- nig , quando negavit fe effe Eliam: opiniohem mceognitz fcientiz, quau- do negavit fe effe Prophetam . Un- de & fignantér interrogationi opinan.

fübdit : Er qui me, fuerant , ad 4

latium Redemptoris annuntiat. Vox «nim eft fignum ducens in alterum, & quia Joannes predicabat, & hoc ducebat in cognitionem verbi incar- ati, ideo dicitur : Fox, & hoc con.

446

mtd

firmans fubdit, ficut dicit Ifaias . Et 1/2. 4e

de his in collatione przdicabili , & ad

expreffionem malitiz interrogantium iD

ter«

"Rum

46 ^^ "Expofitio terrogandum fcilicet: Erant ex Pba- A(ed ita ut ego, neque in ultimis mi.

vizi: , id eft, Principibus Judzo- rum, qui doctrinam non quzrunt , fed invident ait Gloffa. Ec de his Phrifzis, qui dicebantur divifi, & de tribus fectis, fc. Pharifrorum , & aliorum . Magifter in hiftorüs fuffi- cienter . Et fequitur interrogatio prz. dictorum de poteftate baptizandi ibi : Et interrogaverunt. Ubi primo pra. mittitur interrogatio ,. & demum Joannis refponfio: cum fua confirma- tione. Ibi : Refpondit , & cztera. Ait ergo: B? interrogaverunt , ícilicet in- quirendo, & dixerunt , fuperaddendo caufam : Quid ergo baptizas? id eft , qua poteílate: $i tu non es Cbriffus in lege promiffus, & fic przeminens,

niftrorum hujus numerari dignus fum: calceamenti enim folvere corrigiam ; 4,,, Cos : ultimi minifterii efl res , Et idem Au- cer. Ev. t. guftinus ait. nihil inquam intendit 2.1: ver. Joannes cum de calceamentis Domini f*-* diceret , nifi excellentiam ejus , & hu- militarem fuam fcilicec demonftrare. Quzritur de hoc , quod ait: Ego bapti. xo in aqua , cujus fuit utilitatis baptif- musJoannis? videtur, quod nullius, quia ut ait Chryfoftomus fupra , erat parvum & vile, & quafi plus nihil habens, aqua, & fic videtur efe nul. lius utilitatis. Ad contrarium, quaeri. tur, quod lex & prophetz ufque ad Joannem: fi ergo facramentum cir- cumcifionis , quod in lege fervabatur,

Utllitas bartiími,

Matt, xx

dignitate: Neque Elie: przeminens p conferebat gratiam , multo magis bap-

fanttitate: Neque Propheta , ícilicet Elifzus baptifmi prefiguratione , quia

( ut ait in hiftoriis Magifter) in. his

Ícilicec Elia, & Elifzo przceflferat

figura baptifmi, qui ficcis pedibus tran.

«Ws.» fierunt Joardanem. Unde Auguftinus, 4«£. tr. 4quafi dicerent, audaciz videbatur ef. Vo ani] fe , baptizate, fi non effet Chriftus. t. Et ut ait Chryfoftromus , ubi fupra: £..1$ if quia enim blanditiis non valuerunt J 247-01: (upplantare , fcilicet Joannem , ac. '""" eufatione circumvenire eum tentant, .& in hoc patet eorum amentia & ma. litia, five dolofitas. Et fequitur Joan- nis refponfio. Refpondit, & cztera: Ego baptizo in aqua , quafi dicat par- vum & vile, & aqua quafi nihil plus habens eft baptifma , quo ego bapti- 20: quod ait ,/oftendens fuperexcel. lentiam baptifmatis Chrifli , ut ait Chryfoitomus, & idem Auguftinus, quantum fe abjecit, ideo multum ele. vatus eft: Ego baptizo in aqua , & me- dius autem veffrum , id eft, qui pre- fens apparet vobis corpore ait Glof- fa: Jtetit, fcilicet , quia humilis : Quem vos. ne[citis , fcilicet , cujus di- mis rr. 4 gnitatis fit. Unde Auguftinus. Hu. i» ^a. , milis.erat , non videbatur , ideo ac. *.9 "'tenfa eft lucerna fcilicet Joannes . $»4» 3 Neque mefcitis,neque patrem meum: Qui poft me venturus eff , id eft, mun.

do appariturus ; ame me factus efl , id

Ong, i». CÍL, mihi prelatus ait Gregorius; ubi €. £v. 7 bene de hoc, cujus nom fum. dignus, eia mtd & c, quaíi dicat , ait Chryfoftomus , Ron fimpliciter ante me genera£us ef) ;

-

Matt. 5

tifmus Joannis. Et ad iftud refpon-

dendum fecundum Gregorium , quod ,, "t. 7» Joanpes non f»iritu , fed aqua dicitur sic baptizare, quia peccata folvere non

valens, corpora per aquam lavat , &

fervans ordinem fuz precurfíionis , dominum baptizando przvenit . Un-

de erat in przparatione ad baptif-

mum Chrifli non in remedium. Ec

de hoc bene Hugo, ubi ait: quod Mode in baptifmo Joannis per intinctignem «ren. /. a aqua folum facramentum dabatur: in ?4$^* baptifmo Chrifti, res cum facramen- .

to percipitur. Et ibi bene de hoc. Similiter de hoc baptifmo , quarto

fenten. [tem quzritur de hoc , quod

ait. Medius ve[lrum fletit ,; videtur ,

quod cum Chriftuseffet caput , quod C*7fc/:»- debuiffec dixifíe illum effet fupra eos, '** ^'^ 2 non in medio , ficut & ait, quod

ante ipfum erat, quia fibi prelatus,

-ut eft expolitum fecundum Grego. C:eg.. i» rium. Ad iftud refpondendum litte- £v. ^e. » raliter, quod ideo ait ibi eum me, ^"* "4. dium , quia przfíens eis apparebat fecundum Gregorium: ipfum in me.

dio hominum ftetiffe afferit Joannes

dicens : Ef nefcir?, quja per carnem Dominus apparens , & vifibilis extitit

corpore , .& invifibilis majeftate . Qua- c,.0,,.8 liter autem Chriftus efl medius , id eft. nediaco.

mediator reconcilians inter Deum , Xauaiicer. & genus humanum , Auguftinus be- 4, 4 c; ne, ubi ait : Proinde inquit media. vi. Der. torem inter nos & Deum , & mor- 9-15 «er. talitatem habere oportuit tranfeun- 3,4 je ! tem , beatitudinem permanentem,

ut

——— — A n—— m

In Cap. I.

$8. Joannis. 41

ut per id quod tranfit , congrueret Aguntur imagines Salvatoris , & di- -

morituris , & ad id , quod perma, net , transferret ex mortuis ,. & jbi bene de hoc . Qualiter autem fuit in medio. monftratus, infra patebit , : Tin. ?. obi dicitur. Stetit in medio difcipu- lorum, unus enim eft mediator Dei & hominum.ltem quzritur de hoc, -quod ait : Nos fum dignus ut (olvam corrigiam calceamenti » & c2tera , et- Quafio £O ex hoc implicat Chriftum por- dc calcea- taffe calceamenta , cujus contrarium pem. ait: Hieronymus ut videtur , difci- Lure FP. puli fine calceamentorum onere , & Jle^iwm vinculis pellium ad przdicationem ave mOl. novi Evangelii deftinantur , & ibi- 1T dem, milites veftimentis Jefu forte ' . Aivifis, caligas non habebant , quas tollerent : non enim poterat Domi- nus habere , quod prehibuerat in fervis. Hzc 1lle.Sed portare calcea- menta prohibuit difcipulis: ergo ipfe Me. 5o i» non habuit. Item Chryfíottomus. Non M«t- PI conceffit difcipulis calceamenta , & aiidiuin. Are ; rou, ; — quod difcipuli non habebant calcea- Ghryfe. menta: & difcipuli difcalceati circu- b, )erunt. Et ita ut prius. Item. per- ier Lira fectius exemplum debet effe in ma- d, gillro quam in difcipulis: fi ergo mi« fit difcipulos fine calceamentis , nec ipfe portavit. Item amplior perfectio non requiritur in difcipulo , quam in magiftro : Sufficit enim difcipulo fi fit ficut magifter. Si ergo Chriftus jncefferat cum calceamentis, non de. buiffet dixiffe difcipulis , quod irent .4ine illis. Ad contrarium obiicitur : dixit Angelus Petro : Calcea te cali- gas tuas : ibi Gloffa, exemplum datur Apoflolis non ambulandi (ine - calceamentis , Angelo jubente & A- poftolo complente. Hzc Gloffa . Er- go non licuit Apoflolis ire fine cal- ceamentis. Et ad iftud refponden. dum, quod ut patet ex predictis au. &oritatibus Sanctorum Chriftus. cal- ceatus non inceffit , nec Apoflolos Defwg« Calceatos ire permifit. Unde Ambro- [oui cap, lius: Jefus (ine calceamento , & pe-

Mart. 10

A7. 11

opa LIE cunia difcipulos fuos mifit , ne fe- | 7* *. cum terrena portarent, Item dicitur —" difcipulos ire calceatos fandaliis ; nec

alibi in Evangelio legitur , vel in A&Cibus Apoftolorum , eos portare aliud genus calceamenti. Item Ec- clefia non decipitur , in qua depin-

fcipulorum cum fcandaliis, & fic e- tiam dipippuntur in Ecclefiis anti- quiffimis. Et ita certum eft eos fic inceffiffe , & in hujus figuram di- éctum eft Moyli : Solve calceamenta rxe;, ; de pedibus tuis, Jofue, ut ait, Hie- 7»f»e ; ronymus epiftola fupradicta. Et ad fee": illud , quod obiicitur in contrarium , 427, 4». refpondendum fecundumBedam fuper mes. :0. 1 illud :. pro caligis. inquit , vel cali. P«44 i" gulis , ut quidam Codices habent , grecus habet , fandalis. Hoc enim enus calceamenti in Evangelio Apo- olis legitur fuiffe concefflum. Hc ille. Ad illud Gloffz fuperioris ref- pondendum , quod datur exemplum non ambulandi:fine calceamentis , id eft , fine fcandaliis ; hoc eft di- cum non portandi aliud calceamen- ti quam illa: nam illa erant eiscon- cefía , alia prohibita ut dictum eft. Item ait Papias caligz , vel caligu- 1z?, id eft , fandalia a callo pedum, vel quafi a colligando , quia ligantur dicta. De calceamento , de quo lo. quitur hic Gregorius in Homilia di- 4» Evev;. cens , quod in lege , quando quis "^? rir«« nollet accipere aliquam in uxorem, iens quz competeret ei ratione propin. quitatis, illa folvebat calceamentum ejus , & quia Chriftus eft vere fpon- D'*- *7 fus : Qui habet fponfam , fponfus 7E eft, quod nomen Joannes noluit fibi ufurpare. Unde per calceamentum Affunria hic fignificatur affumpta humanitas, humanitas cujus corrigiam , id eft , minifterium *£^!fca- ait Joannes fe non effe dignum fol- calccz- vere : & de hoc in Homilia bene . menta, Unde nota , quod calceamentum in bono monftratum dicitur , vel affum. pta humanitas , ut dictum eít . [De quo in Pfalmo : In Idumzam exten- '/4^ 79 dam calceamentum meum , perquam Idumzam gentilitas fgnificatur . Ad nos enim venit calceata divinitas , ait Gregorius. Item dicitur calcea. 7» Evag. mentum , munimentum przdicatio- ^em. 7 poi

". nis, vel firmitas. Ferrum & zs cal- D

Papias ,

- ceamentum ejus fuper quod Grego- we. r2

rius * Calceamentum Dei munimen 3: «7. ?

. . e . e. poft Hle przdicationis, calceati pedes in prz- 7^" .

paratione Evangelii pacis. Item cal. zr, 5,

. ceamentum dicitur exemplorum per-

fectibilitas , unde dicitur : Calcea- menta habebits in pedibus us Me

Expefit, in Caxt. cap. e pope

I$ d. pan. lo pojt »

Exod. $ 3 Re. 13; lf4 10

Diony f. 2e cele. H:erar, (Cap. 1 $ Anto oned«

Loci Ype- cificatlo ..

H«m. 16 im eoim. gm wal- fama — prine. 19.3.

Sean. 1r

did.

de pedibus & fequitur: Vadens nus

412 E; poft io Super quod Gregorius .Calceamenta , A ptione . Ideo primo commendatio fi- quz funt de pellibus mortuorum ant; dei.a poteítate redimendi & ;juttifi-

malium , muniunt pedes, & fignifi- candi genus humanum : fecundo a

cant veftigia fanctorum patrum , qui poteftate baptizandi , ibt: Hic eff. de przcefferunt , quibus pedes noftri go , aic ergo iftud Evangelium le- funt muniendi , his calceati debent gitur in Ecclefia, in octavis Epipha.

przdicatores Det incedere. Item ett — niz: AM/rera die , ut enim ait Chry-

lbid.ptu-

calceamentum in malo fcilicet ope- foflomus : Evangeliflz partiti func? pet

rum mortuorum carnalitas , fivecu- — tempora : Mattheus enim ea , que piditas terrena , prout ait Grego- antequam Chriftus baptizaretur facta rius , quod per calceamenta , opera funt , abfícidens, id eft ,, dimittens mortua fignificantur , & ifla folven- ad alia feftinat : hic autem Evange- da funt de pedibus.In figura : Solve ifla im illis maxime immoratur: 4/-

calceamenta de pedibus tuis. Et infie ^ zera ergo die vidit , & cetera , & in

gura difcalceationis ab his calceamen- — hoc fedulitas Joannis ip teftificando : us legurtur fancti inceffiffe diícalcea* — Vidit Je[um venientem. Quzrit Chry. ti. Unde de Davide: David afcende- — foftomus , cujus gratia veniebat Je- bac clivum aperto capite , & nudis fus, & refpondet : quoniam Joannes

Ibid. pof£

pauca.

pedibus. Er Calceamenta tua tolle j, eum baptizavit - Et in. hoc patet hu- Humili-

dus & difcalceatus. Unde angeli de- pinguuntur difcalceati: ubi commen- tator fcilicet Epifcopus: quod hoc in angelis fignant dimiffum , & facile folubile , & irretentibile , & purga-

tivunr ab ea / qua exteriorum oppo-

*

fitione, & ad fimplicitatem divinam ,. ut poflibile affimulativum . Hzc ille. Sicut ergo angeli, fic electi Dei in- cedant difcalceati abfque his ultimis xalceamentis , & incedant calceati prioribus. Et fequitur ultimum. fci- licet loci fpecificatio: Hec im Betha- gia facla [unt , 6c cetera: Duz enim fünt Bethaniz , prout Gloffa diftin. uit fuíficienter. fecundum Chryfo- omum - vere exemplaria quz

C certius habent Bethara ,. quia Betha-

nia non eft ultra Jordanem. fcilicec prope Hierofolymam , ubi Lazarus. fufcitatus fuit ; Aic tamen Gloffa ,

' tas Chri-

militas Chrifti : Sic decet nos im- qi, plere omnem juftitiam , Vidit , in.Mat5. x

quam : venientem , non. folum greffi- bus corporis, fed greffibus. interioris contemplationis , quia dignatus eft cognofcr a Joanne , ut ait Gloffa. Ec fequitur teftimonis perhibitio : Ecce agnus Dei . Quzritur de ratione hujus teftimonii , quare fcilicet per» hibuit tale teftimonium , & quare

hic fub tali figura vel typo . Et ad

hoc refpondet Chryfoftomus. bene : quoniam filius Dei purus erat a pec- catis , ita ut aliorum peccata abíol- vere poíTet ,, ideo manifeftum , quan- do non ut confiteatur peccata accef- fit, ut baptizeretur , ficuc alii acce. debant ad Joannem: ideo tollens fuf- picionem. ait : Ecce. agnus Dei , fignan* ter ait : Ecce , demon(lrans przfíen- tem, quia multiinquirebant & a longo tempore .. Ideo prazfentem oftendit *

quod dua funt 3 una trans Jorda- ait Chryfoftomus . Item quaritur qua- lbid. aut e- re demonflrat tum fub typi agni, &""^ refpondec Chryfoftomus : quod. re- Exe4. 1 non videantur aliquam. efferre utilise memorat Judzos, & umbre legalis, Ifa. i6

nem - alia citra .. Sed quzritur qua- re Evangeliita iftud appofuit ,, cum

tatem . Et ad. illud. refpondit Chry- foftomus dicens , quod a locis demon- ftrationem tribuit confidens ,. quan- do nihil a fe adiedum. eft ,. nii quz funt veritatis, Et ibi bene de hoc. Etc fequitur fecunda pardicula. prin. cipalis hujus partis, in qua teftimo- nim de Chiiflo quantum ad pote. flatem baptizandi: Altera die , Ec illa in duas partes : quoniam hzc pote- ftas habet efficaciam ab 3pía redem-

ubr de agno. Patchali : & rememo- rat eos de Prophetia: Emitte agnum Domine , & czterz , & hoc ut ab. ducat eos a typo ad. veritatem . Et de hoc Gloffa : Agnus , id eft , in- nocens, immolasdus , prefiguratus.

| in agno Paíchali . Ideo. fequitur : Qui

tollir peccata mundi , fed qualiter hoc? Agnus eft figura Jefu Chafti inquan- tum homo , fed inquantum Deus ,

delet peccacum & juflificat , non er-

go

—— aq —EÓ M M—Qa€ —P I À——Á——A—— — —m- — —

In Cap. LI. S. Joannis.

42

go inquantum Agnus. Et ad iftud AMatris filii Dei. Item ait Joannes -

reípondendum . Quod filius Dei, eft verus Deus, & verus homo , idem in perfona , inquantum Deus tollit peccata effective , inquantum homo meritorie : fic enim meruit nobis gra- tiam , qua juftificamur & purgamur : Ipfe enim factus eft nobis & fancti. ficatio , & redemptio. Queritur de modo loquendi , qualiter eit » To//it feccata , videtur improprie iod $ quod enim tollitur , de loco ad lo- cum transfertur proprie. Et ad hoc refpondet Gloffa , quod , To//it pecca- 1a , Ícilicet ut non, fint , qualiter au- tem tollit peccata in collatione prz» dicabili , & de hoc Magifter in hi- ftoriis. Sequitur fecunda pars , in

v Cer. 1

qua commendatio five teftimonii per- p flinguens poteftatem baptizandi ,quod hibitio de poteftate baptizandi, ibi: Joannes

Hic eff , & ibitria . Primo teftimonii

X perhibitio . Secundo ejufdem amplior certificatio, ibi : Et teffimonium . 'T'et-.

rio teflimonii certificati. conclufio ,

five amplificatio , ibi : & Ego widi.

Et hoc eft, quod ait: Hic cff , fcili-

cet przeíens vifibilis : unde determi«

nat quis erat medius , de quo fupra

dixit : De quo dixi pofl me venit ,quia pofterior natus , Dui ante me fadiu;

efl , ideft, mihi przlatus , ait Augu-

flinus, & hoc: Quia prior erat , 1ci- 44:548. verbum. ait. idem Auguftinus. Et 3i To" fignanter ait; venit vir, non folum js » dictus a virtute , fed in quoplenitu- J/j4. 4 feptem mulieres unum virum , id

eít , univerfz Ecclefiz Chriftum fpon-

z Cor. 11 fum: Defpondi vos uni viro. Et hoc fuit vir , ab inftanti conceptionis :.

je. 31. Feeminacircumdabit virum. Er Zach. £«^.6 Ecce vir oriens nomen ejus. Ec fe- uitur : E: ego ne(ciebam eum , quia ixit : Prior me erat, fcilicet divini- tate , ideoinfinuans eminentiam ait : Et ego ne[ciebam eum , & ex hoc vi- detur: quod temerarie perhibuit te-- flimonium de eo, & quod non , fuit Hom.i6 is tefls verus, Unde Chryfoftomus , Joan. 4tfe qualiter teftis fide dignus tunc eras, ».4.9^3 & qualiter alios. docebas ignorans? quafi dicat , quod tunc non erat te-

ftis fide dignus. Item nowit Chri-

flum , antequam effet natus , quia exultavit in utero ex adventu beate

do virtuturh , unde : Apprehendent c mus, ait Chryioftomus. Sed tunc

o debeo a te baptizari : ergo ut Lv. x

prius » Item confimiliter opponit Au- M«''^. ..

uftinus, dicens: Qualiter ait : Nee ; là air. Tolebam , qui ait de Chrifto, quod «sre mud. erat prior eo fcilicet divinitate , & f*^-? quod erat poft eum factus fecundum humanitatem ? Videtur ergo ex his quod dictum íciebat . Et ad iftud refpondendum fecundum Chryfoíto- Hem. :€ mum , ubi fupra , quod ex hoc , !» 7e«x. quod ait : Nefciebam , infufpicabile 1» "e^ teftimonium operatur, monltrans id ' non humanz eíle amicitiz , fed a revelatione divina factum, Hzc il. le. Non ergo negat fe fcivifíe , fed implicat ex revelatione fe cognovif fe. Aliter refpondet Auguftinus , di-

ominum noverat, fed non. noverat poteftatem baptizandi , five dominic] baptifmi in nullum homi- nem traními(iffe , fed miniflerium folum tranfitutum : fibi enim tenuit baptizandi poteftatem , minifterium dedit fervis. Et de hac poteftate Au- guftinus multum. De illa poteftate , vel aliter Hieronymus, oftendit hic Joannem non fcire per baptifmum 2* Chrifti, mundum effe redemprum , fciebat camen ipfum effe filium Dei .. Et de hoc in Gloffa. Ideo ait: Ne-.

licet divinitate, quia in principio fciebat eum , niti ex revelatione , ut

dictum eft : Sed vt manifeflaretur ícilicet , quis: Veni baptizanr, neque aliam xaufam habebat ejus baptif. Hom. 16

1x 04N o PMeS. £0. f

queritur , an fine ejus baptifmate potuiffet effe przdicatio de Chrifto.

efpondet quod fic, fed facilius illo modo. Et fequitur fecunda particu- la , fcilicet certificatio amplior ipfius teftimonii . Ibi: Et feflimonium , quia aliquis poffet quzrere a Joanne, qua- liter cognovifti ? ait , quod per Spi- ritus f;n&i defcenfum , ficut conti- nuat Chryfoftomus: unde fequitur ; !/i4. res» Quia vidi fpiritum. de[cendenten quafi *" * columbam . Sed quzritur qualiter hoc, quia Spiritus fanctus cum Yit Deus , non defcendit , neque afcendit , ergo male ait fpiritum defcendentem, Si Yefpondeatur Ípiritum defcendere di- €L, quantum ad effectum ; vel colla- tum donum. Contra hoc obiicitur, quod in Chrifto erac plenitudo do-

^ so

44 . .. Expofitio ;

norum ab initio : ergo nullum effe-À confirmationem teftimonii Joannis ,

ctum de movo potuit dicere in Chri- fto. Ad hoc refpondendum eft ,quod Veus dici- Deus: dicitur efle in rebus quadru- rebus qua». PliCiter.,. vel ratione unionis , vel aí- d:uplicie fümptionis , & fic dicitur effe in Ur. Chrifto homine , in quo habitavit plenitudo divinitatis , ut dictum eft fupra. Vel dicitur effe in rebus per

modum gratificationis , & ficdicitur.

habitare in juftis. Vel dicitur effe jin rebus per modum confervationis ,- fuftentationis , ac gubernationis , & fic dicitur effe in omnibus rebus ef. fentialiter , príentialiter , & poter. Aseuft. ad tialiter fecundum Augutftinum. Quar. iei Lt to modo dicitur efle in rebus per 5» (251 , modum oftenfionis , ficut dicitur ef- paruit ficut in columba, & in aliis, jü.quibus apparuit. Et quia ad hoc fuit columba iníflituta vel creata , iniu dt, prout ait Auguftinus , quod non fuit I'iano, cep, difficile Deo verum corpus columbz 1; pom.3 figurari. Et. ut. in Gloffa dicitur , ideo & in illa dicitur .fpiritus de. fcendere non ratione alicujus novi. effectus in Chrifto : Sed quaritur , qualiter ait: Quafi columbam , ex hoc videtur, quod non fuit vera colum- ba , cujus contrarium in Gloffa , quz ait , quod fuit vera columba : quod eít concedendum, quz etiam exple. to miniflerio effe ceffavit.: & ideo ait : Qu«f , quia fimilitudinem habuit cum aliis columbis naturaliter pro. creatis, cum tamen non effet ex 1l-. lis , fed a Deo figurata , fecundum Gloffam . Sed quzritur adhuc quare Spiritus fanctus apparuit; in. colum. ba, videtur enim quod debuitlet ap- paruiffe in creatura rationali , (icut & filius. Item quzritur juxta beatum ju Tfi Gregortum . Cur fupra unigenitum jui ou, filium. apparuit Spiritus in columbz 447.1 Í[pecie , fuper Difcipulos in fpecie ignis. Et ad illud refpondendum eít , quod filius venit in mundum, ut mediator & redemptor , & ideo apparuit in natura humana , quam aflumpfit , verus homo exiflens : fed Spiritus fancus apparuit in colum- ba , ad teftificationem plenitudinis

fpiritus in Ghrifto , & ad oftenfio-:

nem defcenfus Spiritus fancti, in ip. fis regeneratis per. baptifmum, & ad

prout ait Chryfoftomus dicens : Ideo- iem. 1€ que defceníio Spiritus fapcli facta eft, i» iii ut Joannis teftimonium non contem- 75; 7"^* neretur , & quoniam in fpiritu bap. ' tizat , fcilicet Chriflus, & quoniam judicabit orbem terrarum , unde cc

pater vocem emittit , preconans ti.

lium , & fpiritus fupervenit vocem trahens fuper caput Chrifti : Hic eft Mares. filius meus dilectus. Hac ille. Non

ergo figuratur per de(ícenfum Spiritus:

in columba aliquam fuiffe influen.

tiam fpiritus. de novo in. ipfo Chri»

flo , fed magis in regeuerandis fuo bapti£fmo, ut patet ex dictis. Et ibi Chryfoftomus bene hoc. Ad aliud refpondet Gregorius ibidem , quod 1» £varg.

fe in illis creaturis , in quibus ap. B quia unigenitus, homo pro homini. ^«". 1o

bus factus prius voluit manfuete cor- *^^ "**

rigere ut haberet , quos falvaret .

Ideo in columba fuper eam apparere

debuit Spiritus, qui non veniebat ut

peccata per Jefum percuteret , fed

ut per mapnpfuetudinem toleraret .

In igne vero fuper difcipulos , quia

per zelum rectitudinis debemus cau-

te circumfpicere , & ardore poeniten-

tiz cremare , fcilicet peccata , ideo.

bene de hoc, unde ait : ibidem fpi-

ritus , quod replevit ardentes , & lo-

quentes facit , ideo in linguis igneis -

apparuit. Item ut ait Gregorius, J/i2. bon.

Columba animal fimplex , atque a ? ve. fr.

malitia fellis alienum , & quia Spi-

ritus fanctus facit regenerantes in

Chrifto tales , ideo convenienter in

fpecie columbz apparuit , & de hoc:

bene Matth. Et de columbz proprie- Mr? ?

tatibus , unde & Salvator hortatur. ^'^^ '?

fuos electos , ut fint fimplices ficut

columbz . Item ficut & per colum-.

bam deferentem ramum olivz , figna.

tum eft diluvium ceffaffe , fic per

defcenfum Spiritus in fpecie colum.

be , fignificatur diluvium peccato-

rum eífe ceffatum . Et hoc eft ,

quod ait hic : Fidi fpiritum s pecia

£em , & non folum hoc , fed etiam

manentem: in Chrifto enim femper rfe. it

maníit fpiritus. Requiefcet fuper eum

Spiritus Domini, in ipfo enim &

Ípirituum univerfitas, & ad omnem

actum erumdem poteftas five virtuo-

fitas; & eorumdem perennitas : Super

unum enim lapidem feptem oculi : quia

Zach. 3

B END n

-— m -

In Cap. I.

quia Chriftus operationes feptiformrs Afilicet

fpiritus fimul in fe & conjuuctas , & vn id manentes habuit , ait Gregorius jl. c. 16 py. lud exponens. In homines vero re- med, generatos defcendit Spiritus fanctus , Ecl. 30. gon manet , quando peccant. Gratiz futurorum effundentur : Et ego ne-

fciebam eum , fcilicet ex mea fcien-

tia, licet fciverim ex divina revela-

tione , ut habitum eft fupra. Ideo fequitur : Qui mift me baptizare ,

&c. & in hoc Joannis auctoritas : I/-

le mibi dixit , fpirationis veritas ; fpiritus enim in

Ma«rt.19 corde loquitur revelando: Non eflis ui loquimini , fed fpiritus patris ve- ri' eft , qui loquitur in vobis : $u- per quem videris fpiritum , & in hoc figni oflendentis fpiritum bilitas : Hic eff qui baptizat , in hoc baptizandi in Chrifto , regene. randi poteílas , & baptifmi perfecti. bilitas, quia : In Spiritu fando. Vos autem baptizabimini Spiritu fancto , &c. De hoc ergo , quod ait : Ego ne. Chryf, bo fcitbam eum , querit adhuc Chryfo- 161; foax-|tomus, qualiter fi nefciverat eum , 2 Ps teftatus eit defcenfum fpiritus fuper '3 eum? [tem quazric fi tunc primo co- gnovit eum , juae ait ante bap- tifmum. Ego debeo a te baptizari ?

Matt. 3 Ec refpondet , quod tunc novit eum, patre eum zevelante (ibi , & fpiritu indicante eum , qui baptizabatur ,

fcilicet Chrjftum. Et ex his conclu-

Chyfs. ib. dit Chryfoftomus , figna , que pue pol «iua. vj]ia effe ajunt Chrifti , mendacia e(íe & fictiones quorumdam. Si enim

a prima ztate mirificaffet., id eft , miracula feciffet , nequaquam eum

Joannes ignoraffet , neque reliqua multitudo indiguiffet magiftro eum manifeftaturo : nunc autem ait Joan-

nes fe adveniffe , ut manifeflaretur

filius Dei in Ifrael. Hzc ille. Ex re- velatione ergo eum cognovit , ut di.

Ang. tra, cum eft. Auguft. vero refpondet ut in oen. prius , ficut fupra dictum eft: Quid , te mtd. ;gquit , per columbam didicit , nifi t» quamdam proprietatem in Chriflo ta- lem futuram , ut quamvis multi poft miniftri baptizaturi, effent , five ju- fti , five injufti , non tribueretur fan- étitas baptifmi, nifi illà , fuper quem columba defcendit ? Quicumque enim baptizat , five Petrus , five Judas ;

A0 a

& in hoc divinz in*-

manifefta- p. limonium perbibul ,

S. Joannis:

45 miniftraliter , hic eft , qui ba-

ptizat , fcilicet Chriftus efficienter.

Hec ille , & bi bene. Quare per columbam Spiritus fan&tus defcendit Quare Spl- fcilicet quia unitatem fignificat . Una'!tus 5 rer enim columba mea, & ibidem: Coin lumba fimplex innocens fine felle Aeg. trait pacata in ofculis, non ízva jn un-$/"7os. guibus ; tales debent effe regenerati ^4", ""'* per fpiritum in Chrifto , non rapa. conclufo ces ut corvi , & ibi multum & be- fve srrli- ne de hoc. Et fequitur ultima par- dd uS ticula, fcilicet conclufio, five appli. a catio teftimonii certificati & manife-

ftati : Et ego vidi , Íícilicet intelle- Qualiter fpiritu revelante , & etiam corporaliter columba apparente , &

fupra Chriftum defcendente : Et te-

quia bic efl filius

Dei , ut fupra. Ut enim ait Augu- ,,, 4, ftinus : Columbam & ignem oculis Tre. doa viderunt , quicumque viderunt , &«e cries de hoc Chryfoft. bene. Itaque folus ?*4- *- ? Joannes vidit fpiritum in fpecie co- E lumbz. Et fequitur: Viderunt quidem poft we. omnes pre[entes . Sed cunc quazritur , 4i» 7 3 quare tunc non omnes crediderunt :

& refpondet quod non corporis ocu.

lis opus habens folum — fcilicet ad videndum , fed ea vifione, quz eft fecundum mentem. Et quia . multi

de illis carebant illa vitione & fide,

ideo non crediderunt . Vel aliter ut

quidam ajunt: Neque omnes confi- deraverunt, fcilicet columbam deícen.

dentem, fed folum Joannes , & illi

cu difpofii erant. Hec ill. Et

notandum , quod hic plene & ex- preffe teflatus eft, quoniam: Hic efi

fius Del, prius enim. vocavit eum Agnum, & ait eum fpiritu bapti-

zare: hic vero ait, ipfum effe f

lium Dei , poft revelationem & often- fionem fpiritus in fpecie columbz defcendentis fuper Chriftum. Et fe- E quitur tertia pars principalis de his | teftimoniis , Ícilicet de fanétitate & puritate. Ibi: A/rera die , & ibi qua-

tuor. Primo geftus teflificantis , & eorum , coram quibus. pra: miffio :

lbi : Er re(piciens Je[um .. Secundo ipfius, de quo erat teftimonium , quantum: ad flatum , fpecificatio .

Ibi: Bt refpiciens . "ercio teftimo-

nii perhibitio : Ecce agnus , efficaciz.. teflimonii fübjunctio. [bi: Br audies.

yunt

46 B Expofitio P | vust . Ait ergo Altera. die, fcilicet Refficacla tetimotii . Ibi: Er andie- . Chryf. be, qua erat in craftinnm , ait Chry- fume duo , fcilicet loquentem Joan-,4 edel :7 * le**. (oftomus: & in hoc Joannis feduli- nem: Et femen) fun Jefum. Sedque- cia cti iii. 0.3 tas ad teflimonia continumanda de ritur, qualiter ita cito dimiferunt monii .— Chrifto : 5zabat Joawser , & |n hoc difcipuli Joannem magiftram fuum: i ejus conflans ftabilitas , & perfecti- qui entm cito credit , levis eft cor- bilitas. Unde Gloffa. Stat 1mmobi- de. Item non videtur, quod fuerint Eccl. 19. — lis in culmine perfectionis. Vel hoc affectuoft ad. magiftrum fuum... Et | ait typice , ad fignandum,quod tunc ad iflud refpondet Chryfoftomus , C/r»/. ^». .Ceffavie lex, prout exponit Gloífa: quod non contemnentes magiftrum, t//* 7». Et duo ex Difcipulir. Ecin hoc Joan- fequuti funt , fed ut ad eum. maxi-^/ ME nis ordinata voluntas : voluit eniny me perfua(i, nec deftiterunt a ma. quod difcipuli füi Chriftum feque- gifiro, fed voluerunt difcere, quod rentur. Unum enim ífolum fludio plus fuit Joanne , fcilicet Chriftum habebat adducere. eos & congluti- & non ex levitate fequuti funt Je. itid. ^f nare Chrifto, ait Chryfoft. Et. íe- fum , nec ex contemptu magiftri , medism. auitur fecundum, Ibi: Eft refpiciene fed íuafi à magiftro, &. audientes Jefusms. In hoc. quod ait : Refpicien; , teftimonium magiftri , & infpirati a. notatur Joannis ad Chriftum intene g fiho Dei . Alitautem Difcipuli Joan- ta affecdtuofitas - illud enim refpicit nis, zelotypi erant difpefici ; hi au- homo, ad quod afficitur . In hoc tem erant meliores & feeuti funt , quod ait: Jefu» deawibulantem , íi ak aurem Chryfoftomus. Et fequi- pus Chrifti dignativa bonitas. Un- — sur illa pars principalis ,, in qua de . de Gloffa, deambulantem, id eft, ad serminatur de vocatione five invitae, nos venientem , ipfe enim fignifica- tione difcipulorum, & manifeffatio- ManifeDae. tur per Angelum paratum 4d am- ne filu Dei per ipfos voeati. Ibi » -bulandum . Et fequitur tertium fc^ €omver[us Jefus , & ila in-duas .- T».5, licet teflimonii perhibitio: Ecce aguas Primo de vocatione difcipulorum ad iid arte Dei. Ut enim ait. Chryfoftomus ,.— Apoftolatum . Secundo de vocatione : non voce folum, fed & .oculis te — Nathanael, fcilicet ad dicipulatum . ftatur , & admirabatur Chriflum le-.— Ibi: Imvenit PbHippus , prima intres. tus & exultans. Unde & ficut pre. Primo de vocatione duorum difci- cipunm oftendit. Ideo addunt Gre» pulorum Pracuríoris, de quibus prz- ci articulunr, 0 Agnus ad oftenden- miffum eft. Secundo de vocatione - dam ejus excellentiam , & ibi mul- Simonis Petri . Ibi : Erat autem» eum & bene de hoc. Sed queritur, 4zdrea: , tertio de vocatione Philip- ex quo fupra pofuit ilud teflimo- e pi - Ibi: I» craffinum . In Prima qua. nium , videtur. quod füperflue hic "tuor . Primo. filii Dei: ad vocatos repetat. Item ex quo aka conjun. converfio, & ab eis inquifitio .. Se- ' "xit huic teftimonio fupra ,. quia illa cundo eorum refponfio & interroga-. hic omifit. Et ad primum. xrefpon- tio. Ibi : Qui dicunt . "Tertio ipío- det, quod natura humana xzeptans fum invocatio. Ibi: Dicit AT ad perditionem , ideo indiget fub. to témporis fpecificatio : Ibi : Ere PAil memoratione , propter quod ait Pau. «ure» bera. Ait ergó: Corver[us a "^ * qus: Eadem fcribere quidem non pt. tem. Ut enim ait Gloffa , quafi 4 um. Ideo non füperfluum hic exi- tergo viderunt, fed faciem oftendit imes Joannem eadem repetere, kd eis , dum de majeftate defcendit , ut aliud fimiliter refpondet, quod nom poffet videri , unde ait Propheta : longum hic facit fermonem ,.qno« Oftende faciem & falvi erimus . Deus. niam ot dictum eft, unum folum tu converfus vivificabis nos , ait Pro- i ftudio habebat adducere eos, & pheta: Et vidus [e4uemtes , wt ait conglutinare Chrifto .. Et quia fcie- — Auguft. non fic iljgen fequebsntur , 4s, ,7.2, bat 1]los , coram» quibus teftabasuc — quafi jam üt inhererent illi ,. fed vi-» i» 704. effe perfuafos , non addidit alia , erevolueruat ubi habitaret, adimec ^7 m quam qua. dicta funt fupra . Ex fe- lentes illud: Si videris fenfatua 55,7, o, 3 quitur quartum , fcilicec feuftus vel evigila ad illum. E& pes hoc pet Q»

. -— umma RSERRESTHU Errore e SEEKERIGE C cpu cromo qe, — NR la nandi en LM

— ^ o— —— !À —M— D —— —

ar

3:

"(».4—

In Cap. I. S. Joannis.

'47

4olutio quzítionis ; quia poffet que- Adifcere volebant : propterea neque

pi, qualiter hic ait , quod Andreas

fuit a Chrifto vocatus poft teftimo-

nium Joannis , quia dicitur , quod

Petrus & Andreas fimul fuerunt

vocati dé navi , quando fuit dictum

eis : Faciam vos pifcatores homi-

Mateo. gum. Ec ad iflud refpondendum fe.

4i». cundum Auguflinum , quod modo

fecuti funt , non quafi nen receffu-

fi, fed voluerunt videre ubi habi-

taret : fuerunt vocati , quando illi

inhzferunt nec recefferunt , de hoc

in Gloffa, pro parte . Et fequitur

fecundum : Dicit eis quid queritis ?

fed obiicitur, ex quo novit eorurmm

corda , fuperflue dune Refponden-

dum ífecundum Gloffam , quod non

€] hoo. dem habeant , vel

2 ol foftomum., quod ideo interrogat con;

dnon, t, 5 ruens. & mitigans eorum mentem

erube(centem , & tribuens eis con,

Interroga- fidere. Et ex hoc patet , quod efít

vio malti-;nterrogatio ex ignorantia intetro-

P'x. — gantis, ut diícat; & interrogatio

aliquando , ut interrogans doceat

ignorantem a littera, & eft interro-

gatio ad tollendam erubefcentiem,

& ad oítendendam familiaritatem ,

é& tollendam diffidentiam, vel eru-

C ^ryl.be. befcentiam ut hic .. Unde Chryfo-

*7i" 7o4*. (lomus interrogat eos , non ut dif-

vL , &at, fed ut per interrogationem ma.

gis eos familiares faciat , & amplio-

rem tradat propagationem. Hze« il-

le. Et fignanter ai€ Quid queriti?

non quem: ne videatur íe oflenta-

re , & ut non exiret : ad querendum

2Co.s ipfum fecundum carnem. Et fi co-

novimus fecundum carnem Chri-

um, jam non novimus. Et feqai-

tur eorum refponfio: Qui dicunt Rab.

bi, Grzce , quod interpretatum Ma-

'iftler , Lacine, fecundum intellectum,

. fecundum vero Hieronymuru : Rab,

Affectuofi» 5) * Syrum eft : Ubi babites? &in hoc «a5 ad di- :

cendum , Patet eorum affectuofitas ad diícen-

um, & vera credulitas , & reve-

Cf. is, Ientiz humilitas. Unde ait. Chry-

pex!o pof. foflomus, propter interrogationem

amorem manifeflaverunt : nondum

enim quid diícentes neque audien-

tes magiftrum eum vocant, neque

dixerunt: Doce nos , fed ubi ma-

nes: cum filentio enim & audire &

diftulerunt , neque dixerunt : Cras veniemus, &c. Hec ile . E con. «rario eft de multis auditoribus in- devotis, & in hoc eft myfterium in. telligendo fpiritualiter ;, quod quz- rebant eum , inquantum Deus zter-

nus, & vita , in qua eft habitan- dum,